• $7,4126
  • €9,0363
  • 441.833
  • 1542.45
01 Aralık 2012 Cumartesi

Altın satıp gaz almak cari açığı etkilemez!

Soru şu: Altın ihracatımız cari açıktaki gerilemeyi tetikledi mi? Gerçek şu: Altının cari dengeyi artırması için altın satıp, döviz almamız gerek! Altında ithalat ve ihracat maldır, ama ödeme için kullanıldığında döviz gibidir. İnsanları yanıltan bu özelliktir

Milletvekili Faik Öztrak ülkemizin İran'dan ithal ettiği gaz veya petrol için altın ile ödeme yapılması sonucu cari dengenin şişirildiğini iddia etti. Galiba altının önce ithal edildiğini , ayrıca altının hem bir emtia hem de döviz gibi bir rezerv ve ödeme kalemi olduğunu da dikkate almıyor. İthal gaz için içeride TL ödenirse  ve ayni TL ile yabancılar da içeride altın satın alıp alıp çıkarırsa, TL hareketi hudut geçmediğinden, ödemeler dengesine kaydedilmez ve sonuçta net olarak gaz ile altın takası gerçekleşmiş olur. Aşağıda basit bir örnek ile Öztrak'ın yorum hatasını  düzeltmeye çalışacağız. Ancak tartışmayı anlamak isteyenlerin, ödemeler dengesi tablosunun muhasebe sisteminin klasik şirket muhasebesinden çok farklı olduğunu da anlamaları gerek.   
NASIL KAYDEDİLİYOR?
FARZEDELİM ki 1 milyar dolarlık altın ithal edildi, bedeli de döviz olarak ödendi. Bu durumda cari denge 1 milyar dolar altın ithalatını mal olarak eksi yazar. Karşılığında transfer edilen döviz de finansman aracı olarak 1 milyar dolar artı işareti ile finanas bölümüyne yazılır (burada şaşırılmamalı, ödemeler dengesinin kendi muhasebe kuralları klasik şirket muhasebesi kurallarından farklıdır). Özetle, altın ithalatı sonucunda ödemeler dengesi tablosunun üst kısmı olan cari dengeye eksi 1 milyar dolar ithalat ve alttaki finansman tarafında da bir milyar dolar artı işaretli döviz rezerv çıkışı kaydedilir. Altın ithalatı rezerv kaybetttirir. Çünkü cari denge açığı oluşmuştur.

Cari dengeye eksi finans tarafına ise artı...
ŞİMDİ de ülkeye önce döviz vererek 1 milyar dolarlık gaz ithal edelim. Bu durumda gaz ithalatı ödemeler dengesi tablosunun cari denge bölümüne eksi 1 milyar dolar ithalat olarak yazılır, bunun karşılığında da ödemeler dengesi tablosunun alt kısmında finans bölümüne bir milyar dolarlık artı işaretli döviz çıkışı yazılır. Cari denge bir milyar dolarlık açık vermiş ve bu durumda da ilk örnekte olduğu gibi döviz rezervi bir milyar dolar azalarak finanse edilmiştir. Yani hem gaz, hem de altın ithalatı cari açık verdirir ve döviz kaybettirir.

İki mal takas edilmiş olur
DOĞALGAZIN son İran operasyonlarında olduğu gibi altınla alınmasına geçelim. Bu tür ithalatta sadece gümrükten geçen ödemeler ödemeler dengesine kayıt edilir. İçerideki TL ödeme ve TL tahsilat ödemler dengesine kayıt edilmez . Bu durumda salt ve net olarak gaz ithal edilmekte, karşılığında altın ihraç edilmektedir. 1 milyar dolarlık gaz ithalatı ödemeler dengesi tablosunun üstteki cari denge kısmına  eksi işaretle mal ithalatı olarak yazılır. 1 milyar dolarlık altın ihracı da  cari dengeye, ama bu sefer artı 1 milyar dolarlık altın ihracatı (mal !) olarak yazılır.Yani iki mal takas edilmiş gibi olur. Bu durumda cari dengede bir değişiklik olmaz. Sadece ülkenin içerideki altın stoku azalmıştır. Özetlersek doğalgaz için döviz ödediğimizde bir milyar dolar cari açık oluştu , ve döviz rezervi bir milyar dolar düştü.

Altın patates gibidir...
DOĞALGAZ ithalatı altınla ödendiğinde altın rezervi 1 milyar dolar azalır, döviz rezervinde değişiklik olmaz. Cari denge de etkilenmez. Ama altın şeklindeki rezerv azalmış olur. Bu neden olmaktadır? Çünkü altın topraktan çıkartılan, patates gibi bir mal olmakla beraber, ayni zamanda ülkelerin elinde, uluslararası bakışla, döviz gibi bir rezerv kalemi sayılmaktadır.

Çifte özellik yanıltıyor
GAZ ithalatını dövizle ödersek 1 milyar dolarlık döviz kaybı olur. Altınla ödersek altın emtia olarak kaydedildiğinden cari denge etkilenmez, ama altın çıkışı yüzünden rezervlerimiz azalmış olur.  Altın ihracatının cari dengeyi artırması için altın satıp döviz almamız gerek! İran ilişkisi de bu değil! Altın ithalat ve ihracatı mal sayılan, ama ödeme için kullanıldığında aynen döviz gibi kullanılan (çifte özelliği olan)  bir şeydir. Faik Öztrak'ı yanıltan altının bu çifte özelliğidir. Yani Öztrak'ın 'Altın satıp gaz almak cari dengeyi şişirir!' tezi doğru değildir!

<p>Merakla beklenen Bayraktar AKINCI Taarruzî İnsansız Hava Aracının (TİHA) 3'üncü prototipine PT-3ü

Selçuk Bayraktar bu sözlerle paylaştı: Yuvadan uçmadan önce son selfie

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, yarıyıl tatili zilini çaldı

Doğada yaptığı yemeklerle kentleri tanıtıyor