• $32,2133
  • €34,9818
  • 2511.03
  • 10895.3
20 Ekim 2022 Perşembe

Kazakistan'dan esen rüzgâr

Astana caddelerinde dolaşınca Kazakistan'daki potansiyeli, toplumsal değişimi görmek mümkün. Tamamıyla modern bir başkent olarak tasarlanmış Astana'nın ismi bilindiği üzere bir dönem Nursultan yapılmıştı. Şehrin adı Ocak 2022'deki olaylar ve Cumhurbaşkanı Tokayev'in Nazarbayev döneminde güçlü olan pek çok ismi pasifize etmesiyle tekrar eski adı olan Astana'ya çevrilmişti.

Kazakistan kalkınması, zengin enerji kaynakları, belli seviyedeki sanayisi ve jeopolitiğiyle Türkistan coğrafyasında kişi başına düşen millî geliri en yüksek ülke olmasıyla biliniyor. Dünyanın 12. büyük petrol rezervi, 16. büyük doğalgaz rezervine sahip ülke aynı zamanda Çin'den başlayan Avrasya ticaret hatlarının da güzergâhında bulunuyor.

İşte bu Kazakistan'da güçlü bir refah ve orta sınıflaşma dinamiği ortaya çıkarıyor ve sosyolojik değişimin politik etkileri de görülüyor.

Eski Sovyet ülkelerindeki sivilleşme ve demokratikleşme meselelerine ek olarak Kazakistan'daki toplumsal talepler ve sosyolojik değişimin etkileri Ocak 2022'deki olaylarda da görülmüştü. Bu toplumsal dalgayı kullanmak ve bunu Kazakistan ile Türk Devletler Teşkilatı aleyhine manipüle etmek isteyen güçlerin varlığı da yine görülen başka bir gerçekti.

İşte bu durumu gören Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev geçici bir süre için çağırdığı ve Rusya'nın NATO'su olarak bilinen Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü ülkelerinden gelen askerleri hadiselerden hemen sonra ülkeden çıkardı. Kazakistan'da bağımsızlıktan itibaren teşekkül etmiş bürokratik unsurların ve oligarkların gücünü kıran adımlar atan Tokayev devlet içinde de büyük bir dönüşüme gitmiş durumda.

Uluslararası medyada "2. Cumhuriyet" olarak adlandırılan dönüşümle Tokayev hem toplumun tepkisini de arkasına alarak kendisinden önceki iktidar merkezlerini zayıflatıp kendisine bağlayacak adımlar atıyor hem de son dönemde ortaya koyduğu ve referanduma götürdüğü anayasa değişiklikleriyle kuvvetler ayrımını güçlendireceğini ve cumhurbaşkanının yetkilerini kısıtlayacağını söylediği bir süreç başlatıyor. Mesela cumhurbaşkanının bazı yetkilerini yargıya ve alt meclise devrederken; yine Senato'ya karşı Meclis'i de kuvvetlendireceğini söylüyor.

Bütün bu reform sürecinin nasıl bir destek göreceği ve hem sosyolojik hem kültürel hem de politik bir değişim yaşayan Kazak toplumunda nasıl bir karşılık bulacağını ilerleyen yıllarda göreceğiz. Ancak bu adımlarla Tokayev hem devlet-toplum ilişkilerini yeniden düzenleyeceğini yani Kazakistan'ın tam olarak devletleşeceğini söylüyor hem de bir bakıma müdahale etmek isteyen dış unsurların da kozlarını ellerinden alıyor.

Tokayev'in ne kadar iyi bir stratejist ve devlet adamı olduğu sadece Kazakistan içindeki hamlelerinden değil aynı zamanda da dış hamlelerinden belli oluyor.

Türkiye'deki pek çok kişi Tokayev dönemi ile özellikle de Ocak 2022 hadiseleri sonrası Rus askerlerin gelişiyle birlikte Rus etkisinin artacağını ve Kazakistan'ın Nazarbayev dönemindeki Türkiye ve Türk Dünyası yanlısı politikasından (Nazarbayev'in Türkçülüğü ve Türk Devletler Teşkilatı'ndaki kurucu rolü çok önemlidir) kopabileceğini düşünüyordu. Öyle olmadı. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın hem Kazakistan hem Tokayev üzerinde devam eden yoğun etkisi hem de Tokayev'in Türkiye'yi "stratejik ortak" gören yaklaşımı Kazakistan'daki milliyetçi şuurun devamını gösteriyor.

Tokayev Ukrayna Savaşı sürecinde Rusya'nın tüm beklentisine ve hatta tehditvari sözlerine rağmen Rusya yanlısı bir pozisyon almadı, Luhansk ve Donetsk'i tanımadı dahası Putin'in son seferberlik çağrısına karşı bir çağrı yapıp çifte vatandaş olan Kazakların bu çağrıya katılmaları halinde cezalandırılacağını söyledi. Üstelik Latin Alfabesine geçiş ve resmî dilin Kazak Türkçesinde kalması konusunda da ısrar ediyor.

Ayrıca Kazakistan Türk Devletler Teşkilatı'nın büyüyen bir güç merkezi olması için elinden geleni yapıyor. Dahası hem bu teşkilatın hem Türk Dünyası'nın hem de Kazakistan – Türkiye ilişkilerinin ekonomik altyapısını oluşturan Orta Koridor vurgusunu yapmaya devam da ediyor.

Rusların, Batı'nın ve Çin'in tüm müdahale girişimlerine karşın Astana'dan görünen şu: Rüzgâr Türkiye'den ve Türk Dünyası'ndan yana esiyor.

<p>Adeta bir soru işareti sarmalına giren İran'da olayın kaza  mı, sabotaj mı olduğu tartışmaları ha

İran'ı neler bekliyor?

Donmuş tavuk çözenler dikkat! Eğer sıcak suda bekletilirse…

Kayseri'de kamyonetler çarpıştı! 1 kişi yaşamını yitirdi, 4 kişi de yaralandı

''Türkiye'de Yılın Otomobili'' yarışmasının test sürüşleri gerçekleştirildi