• $8,4352
  • €10,0443
  • 491.886
  • 1392.91
26 Aralık 2015 Cumartesi

Dünya vatandaşı yetiştirmek

H. Hümeyra Şahin
H. Hümeyra Şahin
YAZARIN SAYFASI

Kolejler, üniversiteler, artık eğitim sistemlerini ‘dünya vatandaşı yetiştirme’ düşüncesi üzerine kurguluyor. Aktif ve iletişime açık insan yetiştirmek, temel hedef. Dünyanın her yerinde geçerli diplomalar revaçta artık.

Oysa geçtiğimiz yüzyılın eğitim sistemi, öğrencilere ulus-devlet bilincini aşılamak üzere kurgulanmıştı. Eğitim müfredatları bu ülküye göre şekilleniyor, marşlar, şarkılar ulusların biricikliğine övgüler düzüyordu. Ulus-devletin çıkarları her şeyin önündeydi. Devlet bireyden önce geliyordu.

İnsanlar, içinde doğup büyüdükleri coğrafyayla özdeşleşmişti. Sınırların dışında kalan her şey ‘öteki’ydi. Milliyetçi coşku, eğitim sisteminden kitle iletişimine kadar her alana kendi ruhunu üflüyordu. Haritalar, nüfus sayımları bu ideolojiye hizmet ediyor, edebiyat, ulus bilincini yayma konusunda devletle ittifaklar kuruyordu. Kahvehaneler, kulüpler, okuma salonları gibi yeni toplumsal mekânlar bu amaca hizmet etmek üzere kurgulanmış, dünya enlem ve boylamlardan oluşan geometrik ızgaralara hapsedilmişti. Bir yerin haritasını çıkarmak, askeri ve idari operasyonlarla eşanlama geliyordu. Elbette tüm bunlar, geçtiğimiz yüzyıl boyunca böl-yönet politikasıyla hareket eden hegemonik güçlerin kontrolünde gerçekleşti. Bugünkü uluslararası sistem de zaten bu düzen üzerine kurulu.

Fakat son 20-30 yıldan bu yana dünya, söz konusu sistemin krizleri ile yüzleşiyor. Ve artık insanlık, tüm süreçleri küreselleşme olgusunun belirlediği yeni bir düzene hazırlanıyor. Kimlikler artık çeşit çeşit. Kozmopolit dünya vatandaşlığı revaçta. Geçişkenlikler arttı. Her ne kadar bu gelişmeler en çok güvenlik uzmanlarını telaşlandırsa da, girilen yoldan çıkış yok görünüyor.

Artık önemli olan, bu süreci yönetebilmek. Nitekim, eğitim de buna hizmet ediyor. Güvenlik tehditlerinin dahi, eğitim yoluyla içselleştirilebilecek ‘empati’ düşüncesiyle aşılabileceği hesaplanıyor. Zira, ancak empati yapabilen insanların gerçek anlamda güvenlik üretebileceğine inanılıyor. Dünya vatandaşlığının henüz hukuki bir tanımı olmasa da, iletişim teknolojileri böyle bir dünyanın alt yapısını hazırladı bile. Muhtemelen, gelecek nesillerin küresel vatandaşlık belgeleri/pasaportları dahi olacak.

Anaokulundan üniversiteye öğrencilere sadece yaşadıkları ülkenin değil, dünyanın sorunları konusunda da sorumluluk almak öğretiliyor. Mesela, yerkürenin herhangi bir yerinde yağmur ormanlarının tahrip edilmesinin dünyanın bir başka yerindeki turistik adaları sular altında bırakacağı duyarlılığı aşılanıyor öğrencilere.

Ulus-devlet bilinci ile yetişen bir vatandaşın zihin dünyasıyla mukayese ettiğimizde yepyeni bir insan tipiyle karşı karşıya olduğumuz kesin. Muhayyilesi, sadece kendi coğrafyası ve onun sorunlarıyla kuşatılmış bireyler, yerlerini Çinli bir ev komşusuna, Meksikalı bir ofis partnerine sahip olma ihtimali yüksek profillere bırakıyor. Farklı kültürlerden, çeşitli dünya mutfaklarından, zengin müzik türlerinden haberdar nesiller geliyor. Fakat madalyonun bir de öteki yüzü var ki; küreselleşme, bu çeşitliliği, zenginliği her geçen gün yok ediyor. Küreselleşme ile yerellik arasında ciddi bir gerilim yaşanıyor. Yerel medeniyet havzalarında yaşanan canlanmanın küreselleşmeye tepkisel bir yönü olduğu bir gerçek.
Bu paradoks içinde, teknoloji artık uzakları yakın kıldığına göre, eğitim sisteminin, küreselleşmenin yüzeyselliğine teslim olmadan yerellikle evrensellik arasında denge kurmuş insan tipi yetiştirmeye odaklanması önemli. Fakat elbette bu dengenin bir değer sistemi üzerine kurulması gerekiyor ki, asıl mesele de bu. Dünya vatandaşı yetiştirmek üzere programlanmış üniversite değişim programlarına adları verilen Roterdamlı Erasmus mu, yoksa Mevlana mı? Hangisinin değerleri geleceği şekillendirecek bunu şimdilik bilemiyoruz.

<p>Mete Gazoz, Tokyo 2020'de altın madalyayı kazanarak tarih yazdı. Genç sporcumuzun henüz 17 yaşınd

Mete Gazoz sözünü tuttu! Henüz 18 yaşındayken bakın ne demişti

İki deli bir araya geldi: Adana'da Balotelli izdihamı

Bakanı Kurum, Antalya'da incelemeler yaptı

İstanbul'da tramvay raydan çıktı