Ağustos ayında 3 milyar doların üzerinde beklenen cari açık 2.8 milyar düzeyinde gerçekleşerek olumlu bir sürpriz yaptı. Geçen yılın aynı ayında cari açık 2.4 milyar dolar olmuştu. Yani yıllık bazda hafif de olsa bir artış var. Bu artışa rağmen, geçen yılın ilk sekiz ayında 45.8 milyar dolar olan cari açık toplamı bu yılın aynı döneminde 29.6 milyar dolara geriledi.

Cari açığın gerilemesinde, kuşkusuz ekonomideki büyüme temposunun yavaşlayarak ithalat talebini frenlemesi büyük bir faktör. Aynı şekilde TL’nin özellikle dolar karşısında değer kaybetmesi de ithalatın maliyetini artırıyor. Ödemeler dengesi verilerine göre geçen yılın ilk sekiz ayında 162 milyar dolar olan ithalat 154 milyar dolara geriledi. Benzer bir şekilde, ihracatta da 107 milyar dolardan 113 milyar dolara artış gerçekleşti. Böylece dış ticaret açığı 55 milyar dolardan 41 milyara geriledi. Dış ticaret açığındaki bu düşüş cari açıktaki düzelmenin en önemli belirleyicisi durumda. Ek olarak turizm ve hizmet gelirlerinde görülen yaklaşık 2 milyar dolarlık net artış da cari dengede açığın azalmasına olumlu katkı yapıyor.

Son verilerle yıllık cari açığın GSYH’ya oranının yüzde 6’nın altına indiğini tahmin ediyoruz. Yıl sonunda cari açık büyük ihtimalle 50 milyar doların altında kalarak GSYH’ın yüzde 5.5’i seviyesine inecek. Bu da aslında, uluslararası denklemde Türkiye açısından en önemli risk faktörleri arasında yer alan cari açık riskinin kontrol altına alındığı mesajını verecek. Diğer yandan, cari açığın risk unsuru olarak yer almasının ana nedeni finansman tarafında yaşanan belirsizlik ve dengesizlikler. Nitekim finansman tarafına baktığımızda 2.8 milyar dolarlık aylık cari açığın tamamen borçlanma kalemleriyle finanse edildiğini görüyoruz. Hatta gerek portföy yatırımlarında, gerekse uzun vadeli doğrudan yatırımlarda net girişler eksiye dönerek borçlanma yoluyla yapılan finansmanın boyutunu artırmış.

Rezerv artışı 8 ayda 3.4 milyar dolar

Geçen yılın ağustos ayında net 1.9 milyar dolar olan kısa vadeli portföy yatırım girişleri, bu yılın aynı ayında eksi 1.7 milyar dolar, yani net çıkış olmuş. Uzun vadeli doğrudan yatırımlarda da geçen yılın ağustos ayında gerçekleşen net 538 milyar dolarlık girişe karşılık 991 milyar dolarlık net çıkış yaşanmış. Yatırım hesabında görülen ağustos ayındaki çıkışlar 2.8 milyar dolarlık cari açıkla birlikte değerlendirildiğinde, finansman gereksinimi de 5.5 milyar dolara yükselmiş. Bu finansman da büyük oranda bankacılık sektörünün mevduat dahil borçlanmasıyla (4.8 milyar dolar) ve özel sektörün 2.4 milyar dolarlık borçlanması ile gerçekleşmiş. Finansmana ek olarak net hata ve noksan kaleminden gelen 817 milyon dolar sonrasında, rezervlerin ağustos ayında 1.9 milyar dolar arttığını görüyoruz.
İlk sekiz ayda ise 29.6 milyar dolarlık cari açığa karşılık net hata ve noksan dahil finansman 33 milyar dolar olmuş ve 3.4 milyar dolarlık rezerv artışı gerçekleşmiş.