Cari açık kasım ayında rekor kırdı ve 5.9 milyar dolar ile tarihindeki en yüksek aylık seviyesine yükseldi. Daha önce en yüksek cari açık küresel kriz öncesinde 2008'in Haziran ayında 5.5 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. Kasım ayındaki yükselişle birlikte on iki aylık birikimli açık da 44.9 milyar dolara yükseldi. On iki aylık toplamda en yüksek seviye de yine kriz öncesinde 2008'in Ağustos ayında 49.2 milyar dolar olarak kaydedilmişti. Ekonomik toparlanmanın devam etmesi durumunda bu seviye 2011'in ilk dönemlerinde geçilerek cari açık 50 milyar doların üzerine çıkabilir.

Her zaman vurguluyoruz. Cari açığın yükselmesinden kuru kuruya şikayet etmek yerine bu açığın kaynaklarına bakmamız gerekiyor. Ülkece tasarruf düzeyimiz düşük. Son dönemde sanayi üretim verilerinde görülen güçlü toparlanma trendi ile birlikte cari açıktaki yükseliş sürpriz değil. Ekonomik büyüme artsın istiyorsak cari açıktaki artışın da sürpriz olmadığını bilmemiz gerek. Krizde azalan ithal girdi ve yarı mamul stoklarının da yeniden normal düzeye çıkarılması çabası da ithalatı daha da arttıran bir faktör.
Ayrıca ekonomik toparlanmanın daha çok iç talep kaynaklı gelişmesi, önemli ihracat pazarlarımızdan Avrupa'da problemlerin bitmemesi gibi faktörlerle dış ticaret açığındaki makas daha da açılıyor. İhracattaki artış ekonomik toparlanmaya başladığı 2009'un son çeyreğinden beri ithalat artışının gerisinde kaldı. Tüketim ve yatırım kaynaklı özel kesim talebi hızlı bir şekilde artıyor. CNBC-E tarafından gerçek tüketim harcamalarından derlenen tüketim endeksi 2010'un son iki çeyreğinde yıllık bazda yüzde 15.4 ve 21.8 gibi çok yüksek oranlarda arttı. Bu oranlar iç talepte kuvvetli bir artışa işaret ediyor.

Benzer bir şekilde yatırım malı ithalatında son dönemde olağanüstü artışlar görülüyor. Fiyat etkileri arındırılıp ithalat miktar endeksine bakıldığında 2010'un Ekim ve Kasım aylarında yatırım malı ithalatında yüzde 73 ve yüzde 80 gibi yıllık artış oranları görülüyor. Bu da yatırım talebinin bir önceki yıla göre neredeyse iki katına çıktığına işaret ediyor.

 Bir yanda da devasa enerji ithalatı ihtiyacımız var. Ekonomik büyüme ve yeni yatırımlarla birlikte bu ihtiyaç daha da artıyor. Toplam enerji ithalatımız cari açıktan fazla. Hem enerji kullanımında tasarruf yapmamız ve kaynakları verimli kullanmamız gerek, hem de bu yönde yeni yatırımlara ihtiyaç var. Uzun vadede ithal enerji bağımlılığına başka bir çözüm yok. Ancak yeni yatırım dediğimiz zaman kısa vadede ithalatın artışı kaçınılmaz gözüküyor.

Kasım ayı itibarıyla on iki aylık 45 milyar dolar olan cari açığın finansman tarafında en yüksek pay portföy yatırımlarına ve özel sektör borçlanmalarına ait. Son on iki ayda net 16 milyar dolar sıcak para dediğimiz portföy yatırımları kanalıyla girmiş. Aynı dönemde bankacılık sektöründe gerçekleşen borçlanma ve mevduat hareketleri kanalıyla 36 milyar dolar net giriş gerçekleşmiş. Banka dışı özel sektör ise son on iki ayda net 4 milyar dolar geri ödeme yapmış. En sağlıklı finansman kanalı dediğimiz doğrudan yatırımlarda net giriş ise 5 milyar dolara düşmüş durumda. Aşağıdaki grafik küresel kriz sonrasında doğrudan yatırımlar kanalında gerçekleşen düşüşü özetliyor.
Toplamda, net hata ve noksan kalemi de dahil edildiğinde son on iki aylık dönemde 60 milyar dolar civarında net finansman gerçekleşmiş. Bu toplam, 45 milyar dolarlık cari açık toplamından daha yüksek. Yaklaşık 15 milyar dolarlık finansman da Merkez Bankası rezervlerini artırmış. Kabaca karşılaştırıldığında, ülkeye giren sıcak para aslında hemen hemen eşit oranda Merkez Bankası rezervlerini artırıyor. Bu açıdan sıcak para bazlı korku senaryolarına gerek yok. Ancak uzun dönemde daha sağlıklı finansman ve daha güçlü bir tablo için finansmanın doğrudan yatırımlar kanalıyla yapılması, toplam ekonomi olarak da tasarruf oranının artması gerekiyor.