Konuşulanlara bakılırsa insanların oy tercihleri etnik kimliklerine göre şekillenmektedir! Bu tür iddialar, sadece bilim dışı değil aynı zamanda, farkında olunsun veya olunmasın, ırkçı bir anlayışın tezahürüdür. Etnisiteyi aynı soydan gelme iddiasına dayanan bir toplumsal kimlik şeklinde tanımlamak bu tezahürün örneğidir.

Bu olguya tarihsel sosyolojik bakış ise etnik kimliklerin de soy/sop gibi ırkçı yaklaşımlar ile anlaşılamayacağı yönündedir. “Çünkü tarihsel, siyasal-toplumsal hareketler, demografik değişimler, dinler ve uygarlıklar, imparatorluklar birçok farklı kökenden yeni sentezler yaratmış, yeni toplumsallıklar inşa etmiştir. Bu bakımdan bu büyük tarihsel inşa süreçleri içinde etnik varlıklar da inşa edilmiştir.”

Seçmenin adı ne?

Maksadım elbette akademik bir tartışma yapmak değil, sadece ve sadece siyasal tercihlerde ‘etnik kimlik’ ‘etnik algı’ gibi parametrelerin tek başına bir tercih belirleyicisi olmayacağını belirtmektir. Aynı etnik kimliğe mensup olanların farklı siyasi tercihlerde bulunabileceği üstelik bu tercihlerin de tarihsel dönemlere göre yani zamanın ruhuna uygun olarak değişebileceği gerçeği dikkate alınırsa durumu anlamak kolay olabilir.

Seçmen davranışlarının genel değişme eğilimlerine bakıldığında Türkiye’deki oy verme davranışlarında ilk dikkati çeken husus; ülkenin birinci partisinin bütün bölgelerde birinci partisi olma eğiliminin birçok seçimde kararlı bir şekilde devam etmesidir. 7 Haziran seçiminden sonra ‘çözüm sürecine’ son vererek ‘halk savaşı başlatıyoruz’ açıklamalarını yapan PKK ve bileşenleri bütün Güneydoğu’yu kan gölüne dönüştürecek bir projeyi sahneye koyup devleti tehdit etmeye başladığında ortaya ilginç iddialar atılmıştı.

Nitekim 1 Kasım seçimlerine gidilirken bazı anketçiler ve yorumcular ‘Kürt seçmenin’ artık iyice AK Parti’den uzaklaşacağı kehaneti yaparak, seçimi AK Parti’nin kaybedeceğini ümit etmeye başlamışlardı. Peki, ne oldu?

Seçmenleri Kürt seçmen, diye tanımlamak tam da bahsettiğim bir ‘etnik kimliği nesneleştirme’ çabasının sonucudur. “Bu yaklaşım başından itibaren üzerinde durduğum eleştirdiğim bir hususu, siyasal tercihi etnik kimlikle özdeşleştiren, en azından ırkçı çağrışımları olan bir ön yargıyı yansıtmaktadır. Türkiye’deki seçmenleri Kürt seçmen; Türkmen seçmen, Çerkez seçmen, Tatar seçmen vb. kategorilere ayrılabileceği iddiası ‘oyları etnik demografiye’ indirmeye kadar gidebilecek geri bir zihniyeti yansıtır.”

Değişim talebi

Türkiye’nin bütün etnik kimliklerinin üstünde milli kimliklerini yok saymak, aynı zamanda insanların yurttaş kimliklerine dayalı taleplerini, sınıfsal, kentli, bireysel varlıklarını inkâr etmek anlamına gelmektedir ki toplumsal gerçek bunu reddetmektedir. Bir başka söyleyişle Türkiye’de oy veren yurttaşlar etnik kimliklerine gömülmeyerek, bu yapının dışında kocaman bir dünyaya açılıp yeni toplumsal ilişkilere yöneldikçe daha fazla özgürlük, daha çok birey olmayı istemektedirler ki bütün seçim sonuçlarında bunu ortaya koyacak veriler bulunmaktadır.

Türkiye’nin her yerinde olduğu gibi güneydoğusunda yaşayan insanlar da sadece etnik kimliklerine göre değil de farklı parametrelere göre oy vereceklerse, terörle mücadele onların davranışını nasıl etkileyecektir? Üzerinde durduğum husus; Türkiye’nin güneydoğusunu batısından daha fazla ön plana çıkan konu, bu coğrafyada yaşayan insanların daha fazla hareketlilik, daha çok yeniden sosyalleşme, farklılaşma ve özgürlük taleplerinin yükselmesiyle ilgilidir.

Bunun birinci sebebi, bölgenin geleneksel toplumsal ilişkilerinin çözülmesi, kentlileşmesi ve pazara açılması; ikinci sebebi ise, terör örgütünün kapalı bir toplum modeli kurmak için bu insanların bütün özgürlük alanlarını, yaşama haklarını tehdit ederek baskı düzeni kurma girişimidir. “Devletin PKK/PYD, DEAŞ terör örgütlerine karşı etkin mücadelesi çözüm sürecinden sonra ilk defa bölgede baskıdan kurtulma ümidi yaratmıştır ve bu durum sistem değişimine dönük güçlü bir tercihin ortaya çıkma eğilimini arttırmış bulunmaktadır.”