Son zamanlarda medyada AK Parti’nin kimliğinin tartışıldığına şahit olunmaktadır. Üzerinden bunca yıl geçmesine rağmen, üstelik kurulduğu günden bu tarafa sadece Türkiye’de değil uluslararası çevrelerde de merak edilip üzerinde çokça konuşulmuş, yazılıp-çizilmiş bu konunun, bir ‘siyasi kimlik nedir, bunun analizi nasıl yapılır’ deyip üzerinde durup düşünmeden, bir futbol maçı hakkında ileri geri konuşur gibi ele alınması, işin sadece ciddiyetsizliğini göstermekle kalmayıp, yapılan yorumların art niyetli olduğunu da ortaya koymaktadır.

“’Bir siyasi partinin kimliği nedir, nasıl oluşur, sonra nasıl analiz edilir’ sorularına bakmak için, şu tespitleri yapmak gerekir. Partilerin kimliği tarihsel ve toplumsal fikirlerin oluşum süreçlerinde, siyasal mücadeleler ve ideolojik farklılaşmalar ekseninde oluşur. Bu tür toplumsal mücadele ve temeller mevcut değilse orda kendisini nasıl tanımlarsa tanımlasın ortaya çıkan partiler ancak tabelalarının asıldığı yerde var olurlar siyaset sahnesinde kendilerine yer bulamazlar.”

Siyaset geleneği ve parti?

Örnek olarak yakın tarihimizde bu tür arayışlar sonrası kurulan bazı partilerden bahsedebiliriz. Bugün adını sorsak sokakta kimsenin bilemeyeceği YDH’nın ultra liberalizm iddialarıyla kurulduğunu fakat bu iddiaların dayandığı toplumsal bir zemin olmadığı için binde bilmem kaç oranında bir oy aldıktan sonra kaybolduğunu hatırlayabiliriz. Yine adı İşçi veya Emekçi partisi olan (bugüne kadar her iki ismi de kullanan çok sayıda partinin olduğu biliniyor) fakat işçi sınıfıyla, onun organik yapısı ve oluşum sorunlarıyla alakası bulunmadığı için bir varlık gösteremeyen kaç partinin adını doğru dürüst bilen vardır?

Demek ki partilerin kimliği, toplumsal farklılaşmalar, siyasal mücadeleler, siyasi beklenti ve siyasal taleplerin belli düşünce ve ideolojiler etrafında örgütlenmesi ve bunların siyasal bölünmelere dönüşmesi sürecinde oluşturur. Bir partinin kimliğini belirlemek ‘haydi bir parti kuralım ve onu şöyle tanımlayalım’ şeklinde bir tavrın sonucunda değil, toplumsal ilişkiler düzeyinde ortaya çıkar. “Bu sebeple bir partinin kimliğini analiz etmek için, onun tarihsel toplumsal farklılaşmalar düzeyinde hangi geleneğin temsilcisi olduğuna, hangi siyasal mücadele çizgisinde hangi fikri temellere dayandığına bakmak gerekir.”

Bu açıdan baktığımızda, Türkiye’nin toplumsal tarihinde ayrıntısına giremeyeceğimiz çok genel iki siyasal çizginin farklılaşmasından bahsetmek durumundayız. Bunlardan biri, Batıcı, kendi uygarlık çizgisinden uzaklaşmayı ideal haline getiren, bunu devletin siyaseti yapmak isteyen, bürokratik elitlerin siyaset geleneği etrafında şekillenen partilerin siyasal kimliğidir. Diğeri ise, kendi uygarlık alanında kalmak isteyen, bu anlamda korumacı/muhafazakâr yerli elitler ve Batıcı elitler tarafından devlet üzerinden kültürü tasfiye edilmek istenen ‘sivil halkın’ siyasal birlikteliğine dayanan partilerdir.

Partiler ve kimlikler

AK Parti bu tarihsel siyasal bölünmenin 21. yüzyıldaki temsilcisi olarak ortaya çıkmıştır ki bu aşamada toplumun taleplerinin kültürel varlığını koruyarak/muhafaza ederek, kalkınmak, gelişmek olduğunu tespit etmek mümkündür. Bunu gerçekleştirmenin yolu da demokrasidir.

Dolayısıyla AK Parti’nin kimliğinin, kendi uygarlık değerlerini koruma anlamında muhafazakarlık, yerli kültürü ve ülkenin birliğini ve bağımsızlığını savunmak anlamında milliyetçilik, bunları milli iradeye dayanarak gerçekleştirmek amacıyla demokratik değerler tarafından şekillendirildiğini anlamadan partinin kimliğini tartışmak anlamsızdır.