Geçtiğimiz hafta kamuoyuna açıklanan Orta Vadeli Program'da (OVP), birçok konuda makro politikalar, ilkeler ve hedefler yer alıyor. Bu konulardan biri de istihdam ve işsizlik alanında ortaya konan üç yıllık bir perspektiftir.

OVP'de temel hedefleri gerçekleştirmek için belirlenen 7 öncelikli yapısal alandan bir "Beşeri Sermaye ve İstihdam" olarak belirlenmiş. Bu bölümde 23 politika ve tedbir önerisi ile dört alt başlık var. Programda işsizlik oranı tahmini 2024 için yüzde 10,3, 2025 için yüzde 9,9 ve 2026 için yüzde 9,3 olarak hedeflenmiş. İstihdam hedefi olarak ise istihdamın yıllık ortalama 909 bin, toplamda ise 2 milyon 727 bin kişi artması öngörülmüştür. Programın bu konudaki hedefleri gerçekçi midir?

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki programın işsizlik ve istihdama dair hedeflerinin gerçekçi olduğunu söyleyebiliriz. Bölgesel ve küresel, beklenmedik ve öngörülemeyen olaylar ve krizler olmadığı takdirde istihdam ve işsizlik hedeflerine ulaşmak mümkün. Zira son aylık güncel veri olan Haziran ayı işgücü istatistiklerine göre işsizlik oranı yüzde 9,6 olarak gerçekleşti. 2023 yılı ikinci çeyrek işgücü istatistiklerine göre ise işsizlik oranı yüzde 9,7'dir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde işsizlikte mevcutta yakaladığımız tekli rakamları bir miktar daha düşürüp devam ettirme hedefi gerçekçidir.

Programda yer alan yıllık ortalama 909 bin, toplamda ise 2 milyon 727 bin kişilik istihdam hedefine de ulaşmak mümkündür. Zira ülkemizin son 20 yılına baktığımızda her yıl ortalama 750-800 bin civarında istihdam oluşturulduğunu görürüz. Sadece 2022 yılında 1 milyon 955 bin istihdam artışı kaydedilmiştir. Bu dönem gerçekleşen istihdam artışının sektörel dağılımına baktığımızda sanayi sektörü istihdamının payı yüzde 21,7 oranıyla Küresel Finansal Krizden beri en yüksek seviyesine ulaşmıştır.

Ayrıca istihdam artışının büyüme oranıyla çok yakın bir ilişkisi var. Türkiye yüzde 5 büyüme oranını yakaladığı takdirde ortalama 1 milyon yeni istihdam oluşturabiliyor. Programda büyüme tahmini 2024 için yüzde 4, 2025 için yüzde 4,5 ve 2026 için yüzde 5 olarak hedeflenmiş. Büyüme rakamlarının gerçekleşmesi yıllık 909 bin yeni istihdam hedefine rahatlıkla ulaşmak anlamına gelecektir.

Programda hedeflenen işsizliği azaltma ve istihdama artırma hedeflerine programda yer verilen politika ve tedbirlerle ulaşmak mümkün müdür?

Programın istihdama dair politika ve tedbirleri değerlendirdiğimizde hedeflere ulaşmayı mümkün kılacak öneriler olduğunu söyleyebiliriz. Zira ülkemizde işsizliğin en önemli nedenlerinden biri işgücü piyasalarının istediği nitelikte işgücü bulamamasıdır. Ayrıca genç işsizliği de ülkemizin önemli sorunlarından biridir. Politika ve tedbir önerilerine baktığımızda hem gençlere yönelik hem de işgücü piyasalarının istediği becerileri kazandıracak çok sayıda hedef belirlendiğini görüyoruz. Programda yer verilen şu politikaları hayata geçirmek bile hedeflere ulaşmayı kolaylaştıracaktır:

l Nitelikli ara eleman ihtiyacının sağlanmasına yönelik mesleki eğitim programlarının hayata geçirilmesi,

l Mesleki ve teknik eğitim müfredatının özel sektörle işbirliği içerisinde güncellenmesi,

l Savunma sanayii, yapay zekâ, siber güvenlik, temiz ve sürdürülebilir enerji ile uzay teknolojileri gibi stratejik alanlarda nitelikli işgücü yetiştirmeye yönelik kamu-üniversite-özel sektör işbirliği programları uygulanması,

l Öncelikle gençler olmak üzere her ailede en az bir çalışan olmasını sağlayacak tedbirlerin alınması,

l Geleceğin mesleklerine yönelik gençlerin kariyer farkındalıklarını artıracak programların yaygınlaştırılması,

l Yükseköğretim kontenjanlarının kamu ve özel sektörün orta vadede ihtiyaç duyduğu işgücü miktarı ve nitelikleriyle uyumlu hale getirilmesi.