1

Bir takım hümanist, barışçıl ve evrensel değerlerin Batı'dan neşet ettiği inancı büyük bir yanılsamadan başka bir şey değildir.

Söz konusu yanılsama iki yönlü olup;

Birincisinde; tarihi bilgiden mahrum, sosyoloji ve sosyal psikolojiden bihaber sıradan Avrupalı sahiden inanır Avrupalıların üstün ırk olduğuna.

İkincisinde de; Avrupa dışı Batıcılar, son dört-beş yüz yıl içinde Avrupa'nın siyaseten-askeri cihetle-ekonomik açıdan daha başarılı olmalarını onların kendilerinden daha üstün bir medeniyete sahip olduğuna yorumlarlar.

Oysa...

2

Ahmet Hamdi Tanpınar Huzur romanında der ki;

(Bu cümleyi paylaşmaktan hiç bıkmıyorum.)

"Milletlerin birikmiş kudreti nesillerin hatasının üzerinden atlar geçer."

Bu veciz ifadeden yola çıkarak biz de şöyle bir cümle kurabiliriz pek ala:

"Milletlerin kötücül, despot, ırkçı vasıfları, birkaç neslin bunlardan uzak durmasıyla ortadan kalkmaz."

3

Demem o ki;

787 yılında İznik'te toplanan 'Ekümenik Konsey'de, öteden beri kimi anlaşmazlıklara konu olan Batı ve Doğu Hıristiyanlığı, bir daha asla kapatılamayacak büyük bir ayrılmaya/yarılmaya uğrar.

Dikkat isterim; bu ayrışmanın/farklılaşmanın temel vasıflarından biri;

Batı Kilisesi ibadet için tek dili (Latince) gerekli ve şart olarak kabul ederler;

Doğu Kilisesi, her cemaatin kendi anadilinde ibadet etmesini kabul eder.

Ne var bunda diyebilirsiniz.

Oysa bu çok temel bir ayrılıktır...

İbadet dilinin tek olması süreç içinde orada kalmaz/kalmıyor.

Bu sayede katı bir ruhban sınıfı oluşmasının yanında güçlü bir kilise ortaya çıkıyor.

Bu güç zamanla her şeyin merkezden belirlendiği teokrat, otoriter, tekçi bir siyasi yapıya evriliyor...

Varsın Doğu'nun zaafı özgürlükçü, kadim geleneklere saygılı, yerel yapılanmalara müsaade eden özellikleri olsun.

İnanınız ki;

Tanpınar'ın tespiti ve bizim karşı önermemiz, önümüzdeki zamanlarda hükmünü icra edecektir.

Yani; Doğu'da: "Milletlerin birikmiş kudreti nesillerin hatası üzerinden atlayıp geçecek."

Batı'da; Milletlerin despotluğu birkaç nesil görülmese de (bugün Ukrayna-Rusya savaşı vesikasıyla müşahede edildiği gibi) eninde sonunda ortaya çıkacaktır.