• $7,4126
  • €9,0363
  • 441.833
  • 1542.45
16 Şubat 2011 Çarşamba

Demokrasi ve kız kardeşleri

Deniz Ülke Arıboğan
Deniz Ülke Arıboğan
YAZARIN SAYFASI

Ortadoğu'da demokrasi dalgaları neredeyse tüm bölge ülkelerinin kıyılarına vurmaya başladı. Bu dalgaların giderek daha da güçlenmesi ve bazı yerlerde tsunami etkisi yaratması da mümkün. Ortadoğu değişecek, bu kesin. Şimdi bu sürecin nasıl geliştiğini analiz edelim.

1 Ortadoğu her şeyden önce yalnızca bir bölgenin değil, aynı zamanda o bölgede süregiden düzenin de adıdır. Bu isim ona dışarıdan bakan birileri tarafından konulmuş ve gerek bölge, gerekse bölgedeki müesses nizamın ana referans noktası olan Avrupa'ya belirli bir mesafede konumlandırılmıştır. Ortadoğu bölgesi ve Ortadoğu düzeni Batılı olmadığı gibi, tam Doğulu olarak da kabul edilmez. Aralarda bir yerlerde, sanki Batı kıyısına doğru üretilmiş bir 'münhasır bölge' statüsündedir. Kendi hukuku, özgün işleyiş mekanizmaları vardır. Bu düzenin çerçevesi 20. yüzyılda çizilmiş ve içi o dönemin koşullarında doldurulmuştur. Oysa 21. yüzyılın dünyası özellikle düzen anlamında yeni bir Ortadoğu'ya ihtiyaç duyuyor.

2 'Yeni Ortadoğu' ihtiyacı, dünyanın gelmiş geçmiş en sevilmeyen liderleri arasında ilk üçe girebilecek kapasitede birisi olan George W. Bush tarafından dile getirilmişti. 11 Eylül saldırılarının ardından 'Ortadoğu', bölge olarak genişletilmiş haliyle K. Afrika'yı da kapsayacak bir çerçeveye oturtulmuştu. Bir yandan da Arap yarımadasını, K. Afrika'yı ve Pakistan'a kadar uzanan hattı bir bütün olarak ele almak ve mecburi demokratikleştirme sürecine sokmak bir hedef olarak belirtilmişti. 2004 yılı boyunca G-8, Avrupa-Asya Zirvesi ve NATO zirveleri bünyesinde bu konu tartışılmıştı. BOP, GOP, GOKAP gibi kısaltılmış isimlerle tanımlanan projenin hedefi, bölgeyi demokratikleştirme yoluyla güvenli hale getirmek ve teröre kaynaklık eder durumdan çıkarmaktı. En azından dile getirilen buydu.

3 Yeni Ortadoğu'ya dair piyasaya sürülen bu proje gerek sunuluş biçimi ve dilindeki otoriter tavır, gerekse sunanlara yani Batı'ya duyulan kuşkucu yaklaşım dolayısıyla doğal bir tepkiyle karşılanmıştı. Oysa eski düzen de bir Batı imalatıydı, savunulacak tarafı da yoktu. Eski Ortadoğu despotizmin, zalimliğin, azgelişmişliğin, mezhep kavgalarının, büyük zenginliklerin ürettiği büyük fakirliklerin adıydı. Ve bir gün insanlar kendi Ortadoğu'larını imal edebilmek için sokaklara döküldüler. Demokrasi, özgürlük ve insan hakları talebiyle meydanları dolduran insanlara sağlam bir Batı desteği de gelmekteydi. ABD'den, AB ülkelerine, Türkiye'den Rusya'ya kadar tüm ülkeler Yeni Ortadoğu Projesi'ni (YOP) alkışlamaya başladılar. Bush'un da kulakları çınlasın...

4 Eski Ortadoğu düzeninden ilk çıkan ülke Türkiye oldu ki zaten hiçbir zaman yeterince Ortadoğululaşamamıştı. 2000'lerin başında girdiği ekonomik kriz ve ardından gelişen siyasi süreç, bizi demokratikleşme hamlesini ilk yapan ülkelerden birisi haline getirdi. Şimdi ardımızda sıraya giren, Türkiye modelini örnek almaya çalışan ülkeler var. Peki neden on yıllarca Ortadoğu düzenini despotların eline teslim edenler şimdi YOP'u sahipleniyor? Konu sadece güvenlik mi hala?

5 1980'li yıllar temel olarak Türkiye'nin kapitalist pazara eklemlenme süreciydi. 2000'lerdeki son hamleyle süreç tamamlandı. 1990'lı yıllar ise küresel kapitalist yayılmanın yeni bir darboğazı daha aşmasını, sosyalist ülkelerin büyük pazara dahil olmasını sağladı. Şimdi sırada Ortadoğu'nun bu pazara eklemlenmesi var. Siyasal değişimin ekonomik dönüşümü tetiklemesi, hızla yeni bir burjuva sınıfının yaratılması, imar hamlelerinin başlatılması ve mal satın alan kitlenin genişletilmesi gibi aşamaların geçilmesi gerekiyor. BOP bir ekonomi projesiydi, ona askeri ya da siyasi değerler atfedildi, başarısız oldu. Şimdi ise YOP gündemde. Neredeyse ilahi bir içerikte sunulan, büyük bir siyasi dalganın despotları salladığından söz ediyoruz. Hep birlikte alkışlıyoruz, seviniyoruz. Küresel pazar ise bir süredir tıkanmıştı; kısa sürede bu tıkanıklığın aşılacağı görülüyor. Evet, müjdeler olsun demokrasi geliyor, yanında kız kardeşleri ile birlikte...

<p>Peki, reform paketlerinde gelinen son durum ne? Hukuk ve  ekonomide hangi başlıkları konuşacağız?

Reform paketlerinde son durum ne?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Bakanlar Gül ve Karaismailoğlu, Gaziray Projesi'nde incelemelerde bulundu

Amasya'da mamutlara ait olduğu değerlendirilen fosiller bulundu