• $7,4141
  • €8,9965
  • 445.728
  • 1569.35
02 Şubat 2011 Çarşamba

Mısır üzerinden İsrail'e bakış

Deniz Ülke Arıboğan
Deniz Ülke Arıboğan
YAZARIN SAYFASI

Tunus'un ardından Mısır'da da başlayan ayaklanma tüm dünyada büyük bir heyecan yarattı. Demokrasi talep ederek sokaklara dökülen halk, yıllardır süren iktidarlarını ve yapıştıkları koltuklarını bırakarak kişisel müttefikleri olan ülkelere kaçan diktatörler, aldıkları emre rağmen halklarına ateş açmayı reddeden generaller vs. yediden yetmişe herkesin coşkuyla takip ettiği bir küresel şova dönüştü. Köşe yazıları, TV yorumları, sosyal medya paslaşmaları derken, dünya sathında durdurulamaz bir romantizm rüzgarının esmeye başladığını söylemek mümkün. Biz de bu noktada biraz dış politika sohbeti yapalım. Özetle;

1 Ortadoğu'da Mısır üzerinden başlayan bir değişim, İsrail bakımından da politik bir çözülme anlamını taşır. Zira Mübarek yönetimi, Netanyahu ve onun tipindeki İsrail hükümetlerinin politik bir tamamlayıcısıdır. Mısır ve İsrail yönetimleri arasında 1979 yılında imzalanan Camp David Anlaşmalarından bu yana iki ülke müttefiktir ve birçok Batılı analist bu birlikteliği Ortadoğu istikrarı açısından hayati olarak niteler. Eski Savunma Bakanı Ben Elizer'ın ifadesiyle 'Mısır İsrail'in yalnızca en yakın dostu değildir; iki ülke arasındaki ilişkiler stratejik olmanın çok ötesinde bir anlam taşır'. Bu nedenle doğal olarak Mısır'da gerçekleşecek bir yönetim değişikliği eğer kişilerin değişmesinin ötesine geçer de bir anlayış değişikliğine dönüşürse İsrail açısından ciddi politik risk taşır.

2 İsrail'in Mısırla ilgili tutumu Ortadoğu ile olan genel ilişkilerini de tanımlayacaktır. Vaktiyle yazdığım bir yazıda şöyle bir ifade kullanmıştım. 'İsrail yönetiminin en büyük yanlışı, Türkiye'nin eksen kayması yaşadığına inanması, fakat kendisinin eksenin dışında kaldığını hala fark etmemiş olması. Eski düzen değişiyor. Eski İsrail, eski Ortadoğu'nun 'mütemmim cüz'ü' idi. Oysa Ortadoğu artık yeni yüzüne kavuşuyor ve kurulmakta olan düzen, 'yeni bir İsrail' anlayışına ihtiyaç gösteriyor.(15.Ocak 2011)' Bugün bu iddiamı tekrarlamak ve Mısır'da kalenin düşmesi halinde bunun İsrail'e yansıyan etkilerinin büyük olacağının altını çizmek isterim. Bu çerçevede zaten bir hükümet krizinin ortasında olan Netanyahu yönetimi daha da ciddi bir kriz ortamına sürüklenebilir.  

3 İsrail'in Ortadoğu algısı iki eksen üzerinden şekillenir. Bunlardan birisi Kuzey hattıdır ki, içerisinde İran, Suriye, Lübnan ve Türkiye ile ilişkileri barındırır. Güney hattı ise İsrail'in daha ılımlı yaklaştığı Kuzey Afrika, Mısır, Ürdün ve diğer Arap ülkelerini kapsar. Kuzey hattı Türkiye haricinde daha ziyade İran ile ilişkilendirilen ve çok tehlikeli olarak algılanan bir eksendir. Güney hattı ise daha ılımlı ve işbirliğine açık modeller olarak görülür. Buradaki lider ülke Mısır olarak kabul edilir. Bu hattaki ülkelerde halkların İsrail karşıtı olmasına rağmen, yönetimlerin İsrail ile yakın ilişkiler içerisinde olması normaldir. Bugünlerde ortaya çıkan dönüşümlerin Güney hattında, yani İsrail için güvenli olarak algılanan eksende ortaya çıktığını vurgulamak gerekir.

4 İsrail için gelişen tüm risklere rağmen Obama yönetiminin, nerdeyse ayaklanmaları destekleyen bir tutum içerisinde olması, İsrail için ayrı bir telaş faktörüdür. Obama'nın seçilir seçilmez Mısır'a geldiğini ve İslam dünyasına yönelik mesajlarını Kahire'den verdiğini anımsarsak, bu ülkenin ABD açısından ne kadar önemli olduğunu görmemiz mümkündür. Bugünlerde İsrail'e yakın duran Neoconların Obama yönetimine ateş püskürüyor olması sürpriz değildir. Mısır'daki hareketin akıbeti ise henüz belli değil. İsrail lobisi devreye girer de Obama teslim olursa, ordu halkı bastırır ve Mübarek ya da benzer birisi iktidarı sürdürür. Aksine bir durumda, 2. maddeye geri döneriz ve İsrail'in yeni Ortadoğu'da var olmaya devam edebilmesi için dönüşmesi gerektiğinin altını çizeriz.

<p>ATV'nin reyting rekorları kıran başrolünde Burak Özçivit'in rol aldığı Kuruluş Osman dizisi Türk

Ahmet Yenilmez 'Kuruluş Osman'ı' anlattı: Demirci Davut'un sahnelerine dikkat edin!

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Yılan belgeselciyi canlı canlı yedi! İşte o anlar

Ankara buz kesti