Yılın ilk çeyreğinde büyüme oranı yüzde 2.3 olarak açıklandı. Çok daha düşük bir büyüme oranı bekleyen piyasalar açısından bu oran olumlu bir sürpriz oldu. Zaten hem seçim atmosferi nedeniyle son birkaç ayda oldukça gerilen, hem de seçim sonuçlarının yol açtığı koalisyon belirsizliği nedeniyle dalgalanan piyasalarda yüzde 1-1.5 civarında bekledikleri ilk çeyrek büyüme oranı yüzde 2’yi geçince bir düzeltme yaşandı. Seçim sonuçlarının ardından 2.80’in üzerine çıkan dolar kuru 2.70’lere doğru geriledi.

GSYH’ya talep, yani harcamalar tarafından bakıldığında aşağıdaki tablo son beş çeyrekte harcama kalemlerindeki büyüme oranlarını özetliyor. Tablodaki veriler mevsim ve takvim düzeltmesi yapılmamış ham verilerdir. Düzeltmeli verilerin analizi yarın!
Tabloda da görüldüğü üzere, ilk çeyrekte özel tüketim yüzde 4.5, kamu tüketimi de yüzde 2.5 oranında artmış. Özel tüketim son beş çeyrektir bu kadar artmıyordu. Buna karşılık toplam yatırımlarda artış yok. Özel tüketimin detaylarına baktığımızda, en fazla artışın ulaştırma ve haberleşme (yüzde 16.9), sağlık (yüzde 15.1) ve eğitimde (yüzde 8.1) gerçekleştiğini görüyoruz. Gıda harcamaları yüzde 1, giyim harcamaları yüzde 4.8 oranında azalmış. İlk çeyrekte enflasyon oranlarında gördüğümüz gıda fiyatlarındaki yükseliş, talebi bastırmış gözüküyor. Toplamda özel tüketimin büyümeye katkısı 3 puan olurken, kamu tüketimi de büyüme oranını 0.3 puan yukarı çekmiş.
Tüketim tarafında görülen artış yatırım tarafında gözükmüyor. Toplam yatırım talebinin büyümeye katkısı sıfır puan olmuş. Aynı zamanda ihracat binde 3 oranında azalırken, ithalat da yüzde 4.1 oranında artarak büyüme oranını aşağıya çekmiş. Dolayısıyla, ham verilerde sürpriz bir şekilde yüksek gelen büyüme oranının büyük çapta tüketim talebinden kaynaklandığını, ancak bu tüketim talebinin de gıda, giyim ayakkabı gibi olağan harcamalardan gelmediğini söyleyebiliriz. Bu nedenle de büyüme oranlarında yıllık hedefin tutturulabilmesi için büyümenin kompozisyonunun değişmesi, yatırımın ve ihracatın artması gerekiyor.
Ancak veriler mevsim ve takvim etkilerine göre düzeltildiği zaman tüketim değil, net ihracat artışının (ithalatın daralması sonucu) büyümeyi etkilediği görülüyor. Yarın “betam” tarafından mevsim ve takvim düzeltmesi yapılmış TÜİK verileriyle yapılan analizin sonuçlarını yayınlayacağız. Sonuç farklı çıkmakta!