1.TÜRK MESELESİ
1921 Teşkilat-ı Esasiyesinde 'Türkiye Devleti' tanımının altına imza atan Kürt beyleri, Halidi şeyhleri için cahillerdi diyebilir miyiz?

Veya 1924 Teşkilat-ı Esasiyesinin 81. maddesine, yani 'Türkiye ahalisine, din ve ırk farkı olmaksızın Türk ıtlak olunur'  ifadesinin altına imza atan Kürt vekiller ne yaptıklarını bilmiyorlardı, diyebilir miyiz? (Dikkat ediniz, Türk adlandırılmak için dil koşulunu bulunmuyor.)

1919'da Amasya Tamimi'ni uygulamak için, 'Milletin istiklalini yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' sözü doğrultusunda harekete geçen Kürtler, acaba hangi milletten bahsediyorlardı?

Yine 1919'da Şarki Anadolu Müdafa'a-i Hukuk Cem'iyyeti Beyannamesi'nin altına imza atan Kürt beyleri ve uleması, millet vurgusu yaparken, hangi milleti kastediyorlardı?
Söz konusu olan şüphesiz Türk milletidir.

Ve bu metinlerin/kararların altına imza atmış Kürt beyleri, Kürt uleması, ne cahildi ne de ırklarına ve kültürlerine ihanet ediyorlardı.
O zaman, Türk kelimesinden başka bir şeyi, doğru ve asli anlamını anlıyorlardı. Türk; herkes için milletin adıydı ve elbette Kürt;  tıpkı Çerkez gibi, tıpkı Türkmen gibi o milleti oluşturan unsurlardan biriydi.

Cumhuriyet'in bir noktasında, Batılılaştırmak pahasına bir hata yaptık ve dönemsel Batılı bir ırk eğiliminden etkilenip, Türk kelimesini dil bir ırk adına indirgedik. Bugün Kürtler, Türk olduklarını söylemek istemiyorlarsa, sebebi budur.
Ve birinci meselemiz, ortadadır.

2. LAİKLİK MESELESİ
'Din, Allah ile kul arasındadır' sözünü, ruhban sınıfı tartışması bağlamından kopartarak genelleştirip; bir deizm tarifini, laiklik tarifi olarak empoze etmeye nerede başladıysak, ikinci meselemiz de orada başladı.

'Allah ile kul arasında olan'ın adı inançtı ve fakat din, inancın örgütlü şekli olarak kutsal ama dünyevi bir kurumdu. Öteki dünyada değil, bu dünyada vardı. Laiklik kelimesinin etimolojik macerasının temsil ettiği 'halkın değerleri' anlamına sadık kalmadık. Ve 'Dinin Yasası' ile 'İnsanın yazdığı yasa' ayrımını yapamadık. İnsanın yazdığı yasa ile 'Dinin Yasası'nı aynı düzlemde ve kavram ailesi içinde değerlendirip, rekabete soktuk.
Cumhuriyet'in, hilafetin bile değil, saltanatın zıt anlamlısı olduğu algısını yerleştiremedik. Laikliği savunacağız derken, sunduğumuz yanlış içerik (deizm) yüzünden, laikliğe muhalefeti de besledik.
İkinci meselemiz de budur ve ortadadır.

...
Bu iki meselenin doğuş tarihlerinin aynılığı ve birbiri içine geçerek kurumsallaştığını biliyoruz.

Dolayısıyla iki meselenin çözümünün de millet kavrayışımızda bir restorasyonla, sapmaları tasfiyeyle aynı anda gerçekleşebileceği tezini bir kez daha yazıp...
Laik, demokratik, sosyal bir hukuk devleti niteliğimizi ve üniter yapımızı koruyabilecek yegane önlemin; temelde bir entelektüel çalışma olduğunu kayda geçirmek istiyorum.
Suni etnik sorunumuzun tek başına çözümü yok. Suni laiklik sorunlarımızın da...
Yeni siyaset yazma iddiasındaki her irade, bu sorunları birlikte düşünüp, millet tarifimizi, ben idrakimizi, doğru zemine oturtup;  ırk değil ama ulus anlamında bir 'Türkifikasyon' teorisini yeniden yazmak zorunda.
'Artık o noktayı geçtik, yaptığımız hataların tashihi mümkün değil ve artık birilerinin kendilerine Türk demesi mümkün değil,' diyenler varsa... Onlara vereceğim cevap, 'ayrılıkçılığın diliyle konuşmak zorunda olmadığım' hatırlatması olabilir herhalde.  İstiklalimizi ve üniter yapımızı bozmayan; başka bir teşhis, başka bir analiz, başka bir teklif var ise, ben dinlemeye hazırım.
Ama eğer, yok ise...
Türk entelektüelinin,  kaybedilen zamanda ve uzaklaşılan 'millet kavrayışı'nda mesuliyeti vardır.

***
Not: Bu kısa analizde 'mesele' kelimesi, elbette 'sorun' anlamında değil; 'sorunsal', 'problematik' anlamında kullanıldı.