Öncelikle bu yazının seçimden önce yazıldığını belirtmeliyim. Aslında seçim sonuçlarının belirleyen faktörlere bakılınca, sonucu önceden kestirmek mümkündür. Bu faktörler arasında, içinde bulunan konjonktürü, partilerin bu sürece verdikleri cevabı, parti politikalarının seçim beyannamelerine yansımalarını, bu politikaların bugün ve yarın için partilere oy vermiş olanlar ve bunun dışında kalanların somut tutumlarını ne düzeyde etkileyebileceği gibi hususlar sayılabilir.

Elbette ki, Türk toplumundaki temel siyasal bölünmenin kültürel/toplumsal eksen üzerinde şekillendiğini asla göz ardı edemeyiz. Tarihsel-siyasal sürecin ortaya çıkardığı bu temel bölünmenin, modernleşme süreci derinleştikçe üstüne sosyal farklılaşmaların, ekonomik ilişkilere dayanan yeni unsurların eklenmesi kaçınılmazdır.

Partiler ne söylüyor?

Partiler ve içinde bulunulan konjonktür arasındaki ilişki, partilerin 7 Haziran’dan bu yana ülkenin yaşadığı olaylara bakışı üzerinden değerlendirilebilir. Bugün Türkiye, Suriye merkezli olmak üzere bütün Ortadoğu’yu kuşatmaya dönük yeni bir uluslararası durumla karşı karşıyadır. Bunun görünürde, ülkeye yansıyan tarafı terör şeklindedir. Türkiye’nin sürdürdüğü Ortadoğu siyasetinden rahatsız olanlar, bu politikayı etkisiz kılmak, değiştirtmek için adeta geniş bir cephe oluşturmuş bulunmaktadırlar.
Başbakan Davutoğlu, sadece bu yeni Ortadoğu siyasetinin değil, bütünüyle Türkiye’nin yeni dış politikasının sorumlusu olarak görüldüğü için, Türkiye’ye dönük saldırıların hedefinde yer almıştır. Bugün seçime gidilirken, AK Parti’yi başarısızlığa uğratmak isteyenlerin dış konjonktür üzerinden yapmak istedikleri şey; terör saldırılarını yoğunlaştırarak, toplumda tedirginliği artırmak, korku atmosferini yaygınlaştırıp, bir panik havası içerisinde bu partinin geniş toplum kesimleriyle kurduğu güven ilişkisini bozmaktır.
Konjonktürün diğer bir unsuru ise; ekonomideki olaylardır. Başta ABD Merkez Bankası’nın para politikaları olmak üzere ortaya çıkan belirsizliğin sebep olduğu döviz fiyatlarındaki dalgalanmalar, Avrupa’da yaşanmakta olan durgunluk, Çin ekonomisinin daralması ve hâlâ krizin etkilerinin birçok ekonomide devam ediyor olması gibi faktörlerin seçim sonuçları üzerinde etkili olması beklentisidir.

Ve netice

Bu süreçte, AK Parti tarafından dış politika üzerinden gelen terör saldırılarına verilen cevabın toplum tarafından desteklenmesi, meselenin bir ‘Türkiye düşmanlığına dönüştüğünün’ görülmesi önemlidir. Muhalefet partilerinin özellikle CHP’nin bu sorunu başta Suriye olmak üzere, karşı tarafın argümantasyonu içinde ele alması, MHP’nin politika geliştirememesi, HDP’nin terör cephesinin sözcüsü olarak kendini konumlandırması, seçim sonuçlarının dış konjonktür tarafından belirleyici çerçevesini oluşturmuştur.
Ekonomik süreçte yaşananların, AK Parti üzerinde olumsuz etki oluşturmasını bekleyenler veya bunu arzulayanların sürdürdüğü bütün kampanyalara karşın, Türk ekonomisinin bu olaylara karşı dayanıklı olması ve sürecin iyi yönetilmesi ekonomide her şeye rağmen büyümenin artarak devam etme eğiliminde olması, ‘muhalefet partilerinin zaten bu konuda bir alternatife sahip olmadığına’ dair bir kanaati güçlendirmesi de seçim sonuçları bakımından önemlidir.
Seçim sonuçları üzerinde, parti beyannamelerinin mümkün ve verilebilir gerçekçi vaatleri içermesi, seçmen davranışın rasyonel seçimi için önemli bir kriter olarak görülmektedir. Bu açıdan bakıldığında da, bir önceki seçime göre AK Parti beyannamesi hayli önde durmaktadır. CHP’nin 7 Haziran seçim beyannamesinde yer alan popülist vaatlerin, AK Parti’nin yeni beyannamesi karşısında etkisi kalmamıştır. Diğer partilerin zaten bu konuda bir beklenti oluşturmadığı ise açıktır.
O halde netice önceden bellidir demek zor mu!