24 Şubat'ta başlayan Rus saldırılarıyla birlikte Rusya ve Ukrayna arasındaki askeri, stratejik, diplomatik ve ekonomik mücadelelere ek olarak büyük bir mücadele de kamu diplomasisi alanında yaşanıyor.

Putin saldırıyı tüm dünyaya ilan eden bir konuşmayla başlatmıştı. Ukrayna'nın varlığını bile neredeyse meşru görmeyen bu konuşmada Nazilerden Türkiye'ye kadar Ukrayna'yı "istila eden" güçlerden Ukrayna'yı nasıl koruduğundan bahsetmiş; kibir ve muhatap kabul etmeyen agresifliğiyle zaten hâlihazırda dünya kamuoyundaki (belli oranda da Batı propagandaları sonucunda oluşmuş) olumsuz imajını daha da olumsuz hale getirmeyi başarmıştı.

Putin'in kibri hem Rus ordusuna güveninden hem Rus devlet geleneğinden, diplomatik kapasitesinden hem de Rusya'nın Rusça konuşan halkların yaşadığı çevre ülkelerdeki ağırlığından geliyordu. Neticede Rusya kendisine müdahale edebilecek sorun alanlarını oluşturmada ve bu alanları kendisine müdahale imkânı olarak kullanmada mahirdi. Balkanlar'dan Kafkasya ve Türkistan'a ve dahası Libya ve Suriye'ye kadar kendisini müdahale edecek ana aktör olarak görüyor ve kimsenin kendisini karşısına almak istemeyeceğini varsayıyordu. Avrupa da Rus gazına bağımlıydı ve karşı cephede yer alamazdı. Tam o günlerde de Beyaz Saray Kiev'in 96 saatte düşeceğini tahmin ettiklerine dair açıklamalar yapıyor ve Ukrayna Lideri Zelenski'yi Kiev dışına çıkarmayı teklif ediyordu.

Hiçbir şey o ilk gündeki beklentiler gibi olmadı. Putin'in özgüveninin de temelsiz olduğu görüldü. Üstelik Rusya'nın sadece sert gücü büyük zayiat vermedi; Rusya'nın yumuşak gücü de etkisiz hale getirildi.

Rusya'nın medyasının etkisi Batı'nın sansür ve yasakları içeren hamlelerinin de etkisiyle Rusya dışında sıfırlandı. Rusya'nın tarihsel olarak güçlü yanları olan kültür-sanat ve sporundaki aktörler de inisiyatif alamadı. Alsalar bile Batı kamuoyunda belli örneklerinde insan haklarına aykırı olarak kabul edilecek şiddetteki ayrımcı ve nefret içeren uygulamalarla pasifize edildi. Rusların kibri yalnızca askeri ve stratejik yanlışlara sebep olmadı; kamu diplomasisi faaliyetleri de etkisizdi.

Dahası ilk günlerde başta Türk kamuoyu olmak üzere fazla önemsenmeyen ve hatta dalga geçilen bir figüre indirgenen Zelenski büyük oranda sosyal medyadan yürüttüğü kampanyasıyla kirli sakallı, asker tişörtlü haliyle Ukrayna'nın Rusya'ya direnişinin simgesi oldu. Batı kamuoyunun bile ümitlerinin çok ötesinde gerçekleşen Ukrayna'nın askeri direnişine ek olarak Ukrayna'nın yumuşak güç kapasitesi de Batı'nın beklentilerinin ötesindeydi ve hatta Ukrayna'yı neredeyse teslim etmiş görünen Batı bile Ukrayna'nın hem sert hem de yumuşak güç unsurlarının mücadelesinden cesaret bulup desteğini artırdı.

Kuşkusuz bu kamu diplomasisi mücadelesinde Zelenski'nin geçmişteki televizyon ve sinema tecrübesinin; paylaşımlarındaki dramatik atmosferi ön plana çıkaran, çok uzun olmayan ama etkili paylaşımlarla kamuoyunu etkileyebilen performansının payı büyük. Zelenski bu akıllıca iletişim stratejilerini Ukrayna'da sıfırdan kurduğu partisiyle Cumhurbaşkanlığını kazanırken de göstermişti.

Dedesi Sovyet Ordusunda Nazilere karşı savaşmış, büyük dedesi ve üç amcası toplama kamplarında Naziler tarafından Yahudi Soykırımı sırasında öldürülmüş Zelenski'nin lideri olduğu Ukrayna yönetimine Putin'in "Neo-Naziler" diyerek dünya kamuoyunda savaş ilan etmesinin karşılık bulmadığı ortada. Bu durum Ukrayna'da Neo-Nazileri andıran gruplar olsa bile algıları değiştirmeye yetmedi.

Üstelik bütün Batı kamuoyu uzun yıllar boyunca Putin'i "otoriterlik"le suçlarken, Zelenski'nin Ukrayna'daki 11 siyasi partiyi kapatıp, muhalefet liderini hapse attırması dünya kamuoyunda duyulmadı bile. Batı'nın hegemonyası kuşkusuz bunda etkili, peki ya Rusya'nın kamuoyu oluşturmadaki etkisizliği?

Algıların hakikatlerden bile daha belirleyici olabildiğinin tartışıldığı bu çağda Zelenski oyununu Batı'nın da desteğini alarak doğru ve akıllıca oynarken; dünya kamuoyunda "büyük stratejist" olarak bilinen Putin'in askeri, siyasi, ekonomik, diplomatik alanlardaki başarısızlığına kamu diplomasisini de eklemek gerekiyor.