• $32,5038
  • €34,7826
  • 2499.53
  • 9693.46
3 Mart 2024 Pazar

Gazze! Haşim'in şehri Gökhan'ın yarası /4

Bugünkü şekliyle 'Filistin' ismine de ilk kez M.Ö. XII. Yüzyılda rastlanır.

Kökeni kesin olarak bilinmeyen bu kelime, 'Denizden gelenler'in yurdu anlamında coğrafyanın da adı olur. Ya da Filistinlilerin yurdu... Firavun II. Ramses'ten sonra, bugünkü anlamıyla şu beş şehirden oluşan bir federasyon olarak ilk kez tarih sahnesinde görülür bölge... O şehirler; Gazze, Aşkelon, Aşdot, Ekron ve Gat'tır.

Eriha, Ay, Palmira gibi daha eskilere tarihlenen şehirler de vardır. Bunlar belki de tarihin en eski şehirleridir...

Dikkat edilirse, Yahudiler Kenan diyarı Filistin'e ikinci kez Filistinlilerden/Denizden gelenlerden sonra gelir ve o gelişten sonra Filistin-Yahudi çatışması/savaşı hiç bitmez...

Hani daha önce Samson'dan bahsetmiştik. Gazze'nin adamlarından bahsederken Kral Davut'u da unutmamak lazım.

Tarihi iddialara göre Davut Filistinli Galyot'u (Calut) gözlerinden vurarak Gazze'de öldürür ve ondan sonra Kudüs'e girer ve tarihteki ilk Yahudi devletini kurar.

Bölge daha sonra tekrar Filistinlilerin hakimiyetine geçer...

M.Ö. 700'lü yılların başında şehir Kral Ninova yönetimindeki Asurluların hakimiyetindedir. 100 yıl sonra Babil Krallığı bölgeye hâkim olur. Malumunuz ilk büyük Yahudi göçü bu devirde gerçekleşir.

İlerde bir mukayese için anlamlı olacağından bu göçün topluca ve bir tek yere olduğunu bilmiş olalım.

Sonra, Kral Kyros'un fethiyle, ki bu zafer sonucu Babil sürgününden geri dönerler, iki asır sürecek Pers dönemi başlar...

Bütün bu süre boyunca Gazze Mısır'la Levant arasında ticari bir kavşak noktası olarak şaşalı günler yaşar.

Sonra, tarih sahnesinde Büyük İskender görülür. (M.Ö. 332) Nedense Gazze, İskender'e 100 güne yakın direnir. Buna çok sinirlenen İskender, şehir düştükten sonra savaşa katıldığını düşündüğü kişileri kılıçtan geçirir, halkı köle olarak satar. Yani Gazze, bir kez daha yakılıp, yıkılmıştır. Bizim takip ettiğimiz kronolojiye göre bu ikinci büyük yıkımdır.

Yaklaşık iki asır Pers hakimiyetinde kalan şehir, bu sefer Büyük İskender'in fethine müteakip aklen ve kalben Helenleşme yolunda ilerler...

M.Ö. 163 yılında Yahudiler Makkabi ailesinin liderliğinde yüzyıl hüküm sürecek ikinci Yahudi devletini kurarlar.

Bu kez de Yahudiler tıpkı bugün olduğu gibi o gün de Gazze'ye saldırıp etrafındaki bahçeleri yakıp yıkarlar, şehri talan ederler. Bu da 3. yıkım olur herhalde...

M.Ö. 36 yılında Roma Kralı, Mısır'ın efendisi Antonius, karısı Kleopatra'ya hediye etmek üzere Gazze'yi fetheder.

Bundan sonra Gazze, bir parçası olduğu Filistin ile beraber tam altı asır Roma hakimiyetinde kalır. Yanı başında, Kudüs'te ortaya çıkmasına rağmen Hıristiyanlık Gazze'ye oldukça geç gelmiştir. 400'lü yılların başında Gazze'deki Hıristiyanların miktarı neredeyse sayılabilecek (300-500 kişi) kadardır.

Ayrıca, Gazzeli, dolayısıyla Filistinli Hıristiyanlar genel kabulü aksine 'monofizitik' (teslis karşıtı) yapısıyla ana gövdeyle hep çatışmıştır.

Bu hal Filistin'in/Gazze'nin Müslüman oluşuna kadar devam eder.

Daha önce de belirttiğimiz gibi Gazze/Filistin 637'den itibaren Müslümanların egemenlik sahasında yer alır.

Bu tarihten sonra, ta 1917 yılına kadar Gazze, Filistin'le birlikte, 1095 ile 1191 tarihleri arasında haçlıların hakimiyeti hariç neredeyse 12-13 yüzyıl hep Müslümanların hakimiyetinde olur, İslam diyarı olarak varlığını sürdürür.

12-13 yüzyıl süren İslam hakimiyetinin son dört yüzyılı Osmanlı hakimiyetinde geçer.

Bu süre zarfında daha çok Kudüs öne çıktığı için Gazze, önemi kah artmak, kah azalmak sakin ve mütevazi bir şehir olarak hayatiyetini devam ettirir.

Ne yazık ki Osmanlı ömrünün sonunda bütün cephelerde olduğu gibi Filistin cephesinde de sıkıntılar yaşar, mağlubiyetlerle karşılaşır.

Bu nedenle Osmanlı'nın son iki yılının ibretlik olarak nazarı dikkate getirilmesinin o hazin hikayesine yakından bakmakta fayda mülahaza ediyoruz. (Devam edecek)

<p>İsrail'in top mermisiyle beş sıvı nitrojen tankının  kapakları patladı. Tankların içindeki sıcakl

Bir mermide 5 bin hayat!

Kaçıran pişman oluyor: 50.000 TL'den başlıyor! İşte ikinci el araba modelleri…

Bodrum'da inşaatta toprak kayması! İki işçi, yaralı olarak kurtarıldı

Uşak'ta şiddetli fırtına! Bazı ev ve ahırların çatısı zarar gördü