Brent petrolü uzun zamandan beri kullanılan bir terim! Uzun zamandan beri şu kelimenin kökenini bir inceleyeyim diye düşünsem de herhalde tembellikten olacak bir türlü inceleyememiştim. Ancak bu yazının yazıldığı 21 Mart günü Brent ile ilşkili ilginç bir yazı çıktı. Özetini aşağıya alıyorum.

Meğer Brent bir zamanlar Kuzey Denizi’ndeki en büyük petrol kuyusunun adı imiş. Bu nedenle de oradan gelen petrol bir zamanlar global ham petrolün fiyatını belirler olmuş. Ama zaman geçmiş ve bugün İskoçya’nın kuzeyindeki oldukça uzak Shetland Adası’nın yakınındaki bu kuyunun içinde petrol falan kalmamış, bitmiş. Gariban kuyudan bugün günde sadece 1.000 varil petrol çıkarılabiliyormuş. Bir değerlendirme yapılabilmesi için tüm dünyanın günlük petrol çıkarımının günde 93 milyon varil olduğunu da ekleyelim. Bu adada 40 yıl süre ile deniz dibinden petrol çeken Royal Dutch Shell’e ait dört adet Eiffel Kulesi büyüklüğündeki platform bugün sadece tarihsel önem sahibi. Uzmanlara göre birkaç yıl sonra bu kulelerden çekilebilecek bir damla petrol dahi kalmayacakmış. Brent petrolü bitmiş ama adı ayakta!
Diğer taraftan Kuzey Denizi’ndeki tüm petrol kaynaklarında petrolün çok azalmış olması da global petrol fiyatı hesaplamasının yapılabilmesi için yeni yaklaşımlar gerektiği, aciliyeti olan bir konu olarak ortaya çıkmış.
Tabii petrol fiyatı ile örneğin “Apple şirketinin hisselerinin” değerlendirilmesi tamamen ayrı şeyler. Petrol fiyatının hesaplanması oldukça karmaşık hale de gelmiş. Dünyanın bir köşesindeki bir varil petrol ile öbür köşesindeki bir varil petrol doğal olarak ayni değerde olamıyor.

ICE'de kazanç 231 milyon $

Brent petrolü var iken dünyanın her yerindeki petrol Brent artı veya Brent eksi şeklinde değerlendiriliyormuş. Platts adlı McGraw Hill şirketi Brent fiyatını belirleyen firma imiş. Ama bugün firma Brent petrolü kalmadığı için her gün Kuzey Denizi’ndeki diğer petrol alıp satanlardan alış ve satış fiyatlarını alarak hesap yapıp Brent fiyatını sentetik olarak belirliyormuş. Ama şimdi Kuzey Denizi’nde neredeyse petrol kalmamasına yakın olduğumuzdan da başka yerlerdeki petrol fiyatlarını da hesaba katmak gerekiyormuş. Bugün Batı Afrika, Orta Asya ve Brezilya gibi çok uzak ve farklı yerlerden gelen petrol fiyatları üzerinden bir global fiyat değerlendirilmesi gerekiyormuş. Ama diğer taratan Avrupa Birliği Komisyonu fiyatı özel şirketlerin belirlemesine karşı çıkarken, Dubai ve Rusya da ne büyük itirazcılar haline gelmişler. Tabii Brent isminin bir önemi yok. Ama Londra’da kıtalararası piyasada bir günde yapılan milyonlarca alım satım kontratı önemli. Bu piyasada kontrat sayısı 2009 yılından bu yana iki misline çıkmış. Geçen yıl Brent kontratların yapıldığı ICE’de elde edilen kazanç 231 milyon dolarmış. Bu nedenle de herkesin ağzı sulanıyor, bu kontrat işini kapmak için!
Brent petrolü 1971 yılında bulunmuş ve zirvede olduğu dönemde günde yarım milyon varil petrol üretiyordu. 1980’li yıllarda ise Brent petrolü global standart haline gelmişti. Londra ise o zamanki en büyük tüketici Avrupa’ya yakın olduğundan genel kabul görmüştü. Amerika’da da West Texas İnternediate adlı bir fiyat standardı var, ama kuyu ABD’de Oklahoma’da ve de ABD ham petrol ihracatına izin vermiyordu. Rusya ve Dubai bu petrol fiyatlamasını yapmaya en çok asılan ülkeler ama her ikisinin de kontrol ettiği miktarlar Brent tayfasının yanında oldukça küçük kalmakta!