Maliye Bakanlığı ilk iki aya ilişkin Merkezi Yönetim bütçe gerçekleşme rakamlarını açıkladı. Buna göre geçen yılın ilk iki ayında 3.6 milyar TL olan bütçe fazlası bu yılın aynı döneminde 1.4 milyar TL olmuş. Yani bütçe fazlasında yüzde 60.6 oranında bir azalma söz konusu olmuş. On iki aylık hareketli toplamda da bütçe açığı 24.8 milyar TL’ye yükselmiş. Bu rakam 2014 sonunda 22.7 milyar TL seviyesinde idi.

Bütçe verilerinin detaylarına baktığımızda bütçede görülen kısmi bozulmanın nedeninin büyük oranda artan faiz giderleri olduğunu görüyoruz. Aşağıdaki tabloda ilk iki aylık bütçe verilerinin geçen yılla karşılaştırmalı bir özeti yer alıyor.

Tabloda da görüldüğü üzere, geçen yılın ilk iki ayında 8.3 milyar TL olan faiz giderleri bu yılın ilk iki ayında yüzde 42.7 oranında artarak 11.9 milyar TL’ye ulaşmış. Bu artış da faiz dışı dengede görülen toparlanmaya rağmen bütçe fazlasını yarı yarıya azaltmış. Faiz harcamalarındaki artışlar, vadesi gelen kamu borcuna ödenen faizle alakalı ve daha çok borçlanıldığı dönemdeki faiz durumunu yansıtıyor. Yani en azından birkaç yıl öncesinin gelişmelerini yansıtıyor. Son dönemdeki olaylarla pek ilgili değil. Bütçe hedefinde yıllık faiz harcamalarının 54 milyar TL olması öngörülmüş. Son on iki ayda faiz giderlerinin toplamı ise 53.5 milyar TL olmuş. Bu rakam hem 2013’te hem de 2014’te 50 milyar TL seviyesinde gerçekleşmişti.

Vergi tahsilatında iyileşme

Faiz harcamaları hariç tutulduğunda, yani faiz dışı dengede bütçenin toparlandığını görüyoruz. Faiz dışı fazla rakamı 11.9 milyar TL’den 13.3 milyara yükselmiş. Bu toparlanma da büyük oranda vergi gelirlerindeki artıştan kaynaklanmış. Vergi gelirleri uzun bir aradan sonra reel bazda artmaya başlamış. Toplam gelirler ilk iki ayda nominal yüzde 11 oranında artarken, enflasyon etkisi ayıklandığında reel yüzde 3.3 oranında artış var. Bu artış da tamamen vergi gelirlerinde görülen artıştan kaynaklanıyor. Tabloda da görüldüğü üzere, vergi gelirleri ilk iki ayda reel yüzde 4 oranında artarken, vergi dışı gelirler binde 7 oranında azalmış. Vergi gelirlerindeki reel artış olumlu. Çünkü bu artış ya ekonomik aktivitedeki hareketlenme ve büyümeden ya da vergi tahsilatında görülen iyileşme veya ek vergilerden kaynaklanıyor. Ancak diğer makro verilere baktığımızda ekonomik hareketlenmeye yönelik ciddi bir işaret henüz görünmüyor.

En yüksek artış hizmette

Harcama tarafında ise yaklaşan genel seçimler dolayısıyla görülen ani bir zıplama söz konusu değil. Toplam faiz dışı harcamalar nominal yüzde 10.8, enflasyon ayıklandıktan sonra reel yüzde 3.2 oranında artmış. Buradaki en yüksek artış da mal ve hizmet alımlarından kaynaklanıyor. Seçim döneminde artması beklenen cari transferler reel bazda yüzde 2.2 oranında azalmış.