İşler biraz karışıyor gibi. Dolar hızla değer kazandı. Bu hızla giderse de yakında dolar ile euro başa başa gelecekler. Hatırlanırsa euro başlangıçta 0.80 dolar eşit bir euro olarak hayata başlamış, sonra da 1.60 dolar eşit bir euro düzeyine kadar değerlenmişti. Bugün ise piyasa kurlarında yakında bire bir eşitlik gelecekmiş gibi bir gidişat var. Dolar bu kadar hızla artarsa da kendi kendini sabote edecek düşüncesi Reuter’s gibi ciddi kuruluşlar tarafından da konuşulmaya başlandı.

Ağustostan beri yüzde 20 arttı

Kuvvetli bir dolar Amerikan ihracatçılarını, yani IBM veya Hewlett Packard gii büyük firmaları global ortamda daha az rekabetçi yapmakta ve özellikle de yurtdışı operasyonları büyük olan ABD firmalarının kârlılık oranları kur nedeniyle düşmekte.Tabii politika belirleyicileri şirket bilançolarında kârlılığı pek düşünmezler ama kârlılık azalması, sonunda işten insan çıkarmaya dönüşürse de politika belirleyicilerine hesap sorulur. FED‘in son raporlarında kur hareketlerinin ihracatçıların hayatını zorlaştıracağı konusuna değiniliyordu.
Aslında tabii ABD büyük ve dışa da çok açık olmayan bir ekonomi. Böyle bir ekonomide kur etkileri sınırlı olacaktır. Ama doları diğer paralar ile karşılaştıran dolar endeksi de Ağustos 2014 tarihinden bu yana yüzde 20 değer kazanmış bulunuyor. FED bu nedenle “Ben kurun değişmesi ile ilgilenmiyorum!” diyemez. Hatta deniyor ki piyasa oyuncuları 17-18 Mart 2015 tarihindeki FED toplantısını kur nedeniyle heyecanla beklemekteler.
Tabii temel ekonomik teori endişeleri artırıyor. Faiz hadlerinin yükselmesi bir yana, yükseleceğinin konuşulması bile ülke parasını değerlendirir. Tabii tersi de geçerli. Ülkelerin değerlenen yerel paralarını dolara karşı koruması ise faiz düşürülerek olur.

ABD yüzde 3 büyüyebilir mi?

Aslında durumdan memnun olan ülkeler de var. Bunların başında Almanya gelmekte. Almanya ihracatımız artmaya başladı, büyümemiz de daha hızlı artacak düşüncesinde, kur gidişatını “sırıtarak” izlemekte ! Çok çok memnun!
ABD’de ise son haberlere göre iktisatçılar panikte. Her ay yapılan Wall Street Journal anketinde bu ay da 63 iktisatçı ile konuşulmuş, 2014 yılının son çeyreğinin yıllıklaştırılmış olarak revize edilip yüzde 2.6 değerinden yüzde 2.2 olarak değerlendirilmesinden sonra 2015 ilk çeyreğinin de yıllıklaştırılmış olarak yüzde 2.4 büyüme içereceği düşünülüyor. Bu durumda 2014 büyümesinin yüzde 2.4 , 2015 büyümesinin de yüzde 2.9 olması ve işsizliğin de 2015 sonunda ancak aralık ayında yüzde 5.1 düzeyine inmesi mümkün görülüyor. Fakat diğer yandan da ABD’de iç talebin güçlü olması dış açığı hızla büyütüyor. Hem tüketim harcamaları hem de şirketlerin yatırım harcamaları artıyor ve dış ticaret açığı da bu nedenle büyüyor. Doların değerlenmesi de dış açığı arttıran bir neden. 2014 yılının son çeyreğinde net ihracatın büyümeye katkısı eksi yüzde 1.2 olarak geldi. Bir evvelki çeyrekte yüzde artı 0.8 değerindeydi.
Global çapta bakıldığında diğer ekonomilerin büyüme sorunu yaşaması, Avrupa’da yeni başlayan gevşek para politikası, Japonya’da uzun zamandır gevşek bir likidite durumu ve birçok ülkenin faiz indiriminde bulunarak paraların değerini düşürmesi de diğer ülke paralarının dolara karşı daha da fazla değer kaybetmesine neden oluyor.
Ankete katılan iktisatçılar bu durumda ABD 2015 yılında yüzde 3 büyüyemez demeye başladılar.