Televizyon tartışmalarında sık sık maruz kaldığımız bazı "siyasal analiz"ler var. Genelde birçoğu ezbere dayalı olan bu "analiz"lerde yıllar boyu aynı şeyler sürekli tekrarlanır. Mesela ilk tekrarlanan ezberlerin başında da şu gelir: "Seçmen için en önemli şey karnının doymasıdır. Vatandaş ekonomiye bakarak oy verir." Üslubun sığlığı bir yana bu analiz de sığdır. Bu neticede ideolojik, kültürel dinamikleri; lider faktörünü ve karşıtlık nedeniyle yapılan alternatif tercihlerin rolünü görmezden gelen, insanı midesine indirgeyen bir sığlıktır.

Dahası bu yorumcuların hep atıf yaptığı 2002 seçimleri örneğinden gidelim: Evet, 2001'deki ekonomik krizin etkisiyle hükümeti oluşturan 3 parti de barajın altında kalmıştı, doğru. Peki, o kadar parti içinden neden insanlar daha yeni kurulmuş AK Parti'yi birinci parti yaptı? Peki, neden birinci parti DSP %1'e düşerken, MHP barajı geçmeye yakın oy almıştı?

Türkiye kültürel kimliklerin siyasal-ideolojik kimliklerin inşasında belirleyici olduğu bir ülke. Zaten bu nedenle yüksek gelir grubundan insanlar "sol" partilere oy verirken düşük gelir grupları "sağ" partilere oy veriyor. Çünkü buradaki "sol" Batıcılıkla özdeşleşiyor ve Türkiye'nin yüksek gelir grupları Batıcı kültürel kodlara, yaşam tarzına dayalı bir siyasal aidiyet bina ederken Türk milletinin çoğunluğunun dini, millî ve geleneksel kültürüne ve o insanların siyasal kimliklerine, partilerine karşıtlık ilişkisi kurabiliyor. Bu Batıcılığa mezhepsel farklılaşmalar da eklendiğinde "sol" siyasetin toplumsal tabanının fotoğrafı önemli oranda oluşuyor.

İşte özellikle de Türkiye söz konusu olduğunda kimlik ve siyaset arasındaki ilişki bu kadar belirleyici.

Bu malûm "analistler"in bir süredir 2023 Seçimleri için yaptığı analizlerde de yine bazı ezberlerin sık sık tekrarlandığına şahit oluyoruz. Bunların en büyüğü de "en kritik seçmen Kürt seçmenler" önermesi. Genellikle bu önermenin devamında da "AK Parti'nin güvenlikçi politikaları ve MHP ile ittifakı Kürt seçmeni uzaklaştırıyor" iddiası var. Bu iddialar hem çürütüldü hem de bu ezberleri tekrarlayanlar bunları sadece bir cahilce analiz olarak değil aynı zamanda da bir niyet ifadesi ve yönlendirmeye yönelik propaganda olarak da seslendiriyor.

Çürütüldü zira çözüm sürecinin devam ettiği 7 Haziran 2015 Seçimleri ile bundan sadece birkaç ay arayla terörle mücadelenin başlamasından sonra yapılan 1 Kasım 2015 seçimleri arasındaki devasa fark bu iddiayı çürütüyor. AK Parti hem Batı'da hem Güneydoğu'da 7 Haziran'a göre bir oy patlaması yapmıştı.

2018 Seçimlerinde MHP ile ittifakın yapılması da hem Türkiye genelinde hem de Güneydoğu'da ciddi bir oy artışıyla neticelenmişti. Üstelik MHP'nin Güneydoğu oylarında da artış gözlemlenmişti.

Son 2019 Seçimleri de çok çarpıcıydı. AK Parti pek çok büyükşehiri kaybederken, Güneydoğu'da hem oy sayısını hem de belediye sayısını arttırmıştı. Hatta MHP de Güneydoğu'daki oy oranını bir önceki seçime göre neredeyse iki katına çıkarıyordu.

Yani PKK ile mücadele edildiğinde AK Parti ve MHP'nin hem genel seçmende hem de özellikle Kürt etnik kökenine sahip seçmen tabanında oyları düşmüyor, tersine artıyor.

Üstelik böyle etnik kimliklere göre analiz yapmak sanki Türkiye etnik kompartmanlardan oluşan, belirli bir etnik kimliğe mensup herkesi homojen ve tek tip farzeden, Suriye veya Irak gibi yapay ve proje bir ülkeymiş gibi varsayan oryantalist ve kolonyal bir yaklaşıma bizi maruz bırakıyor.

Hem de HDP ile AK Parti arasındaki oy geçişkenliğinin sanıldığı kadar yüksek olmadığı da görülüyor. Üstelik bu geçişkenlik PKK ile mücadele edildiğinde veya MHP ile ittifak yapıldığında, yukarıdaki örneklerde de görüldüğü üzere AK Parti aleyhine işlemiyor. Neticede en fazla %2-3'lük geçişken bir oy havuzundan bahsediliyor.

Peki, 2023 Seçimleri için en kritik seçmen kim mi? Hem MHP hem AK Parti hem İYİ Parti'ye (ve hatta Zafer Partisi'ne) oy verme ihtimali bulunan ve yaklaşık %40'lara ulaşan milliyetçi seçmen. Kendi içinde de çeşitli farklılıklar barındıran bu büyük kesimden kimin ne kadar oy alacağı önümüzdeki seçimin kaderini belirleyecek. Zaten bu nedenle bazı çevreler mülteci karşıtlığı üzerinden bu grubu yönlendirmeye çalışıyor.

Bu konuya devam edeceğiz.