Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Almanya Başbakanı Scholz'un ortak basın toplantısında, karşılıklı 'kompliman' cümleleri dikkat çekti, ancak arkasından 'somut' öneri ve kararlar geldi.

Bir günün haberi olarak satır arasında kalmaması gereken noktaları tekrar kayda geçmek istedim:

- Erdoğan, "Türk-Alman ilişkisi emsalsizdir" ifadesiyle iki ülke arasındaki 'üst düzey diyalog'a işaret etti, Almanya'yı 'AB lideri' olarak tanımladı, Türkiye-AB ilişkilerindeki yapıcı rolünü vurguladı.

- Scholz da, aynı şekilde, "Çok mutluyum. Çok uzun konuştuk. Bu iyi bir işbirliğimizin olduğunun göstergesi" dedi.

- Scholz, "Atlantik ötesi ilişkiler daha fazla önem kazandı. Amerika ve Avrupa 'Türkiye de dahil' yakın işbirliği içinde. Türkiye ile AB işbirliği içinde. Gelecek için planlarımız var. Üst düzey diyalog formatlarını yürürlüğe sokacağız" diye ekledi.

Bu, ABD ve AB'nin mesajıydı.

- Scholz ayrıca, ekonomik işbirliğinde 'yapılacak çok şey olduğunu' söyledi, "Rusya'ya bağımlı olmamak için enerjiyi farklı kaynaklardan sağlamalıyız. Afrika ve Avrupa arasında enerji terminallerini kurmalıyız" diye Türkiye'yi işaret etti.

"Demokratik ülkeler olarak işbirliği içinde olmalıyız" sözünü ayrıca önemsedim. Muhaliflerin hoşuna gitmeyecek...

- Erdoğan, bir Alman gazetecinin "Rusya'dan hâlâ silah (S-400) alacak mısınız? Batı'nın yaptırımlarına katılacak mısınız?" sorusuna, "NATO askeri dayanışmanın teşekkül ettiği kurumdur. Silahları, uçakları her şeyi NATO'da kullanırsınız. Şu anda NATO'da Almanya ile iki ortağız. Herhalde bunu aramızda değerlendirmek bu süreçte büyük önem arz etmektedir. İki NATO ülkesi olarak birlikte neler yapabiliriz, eksikliklerimizi nasıl giderebiliriz?" cevabını verdi.

Bu, halen Türkiye'ye savunma alanında yaptırım uygulayan ABD ile kısmi ve örtülü ambargo uygulayan Almanya'ya açık bir mesajdı.

Türkçesi, "Bize hâlâ Rusya'ya uyguladığınız yaptırımların benzerini uyguluyorsunuz, farkında mısınız?"

- Erdoğan, S-400 konusunda da, "Şu andaki şartlar içerisinde gelecek ne gösterir, şu anda konuşmak erken. Biz Sayın Zelenski ile de, Sayın Putin'le de dostluğumuzu korumak durumundayız" cevabını verdi.'Arabuluculuk' ve 'iki tarafla da konuşabilme' avantajını korudu.

- Erdoğan, Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılıp katılmama konusunda ise "BM kuralları içerisinde ne gerekiyorsa onu yaptık ve NATO üyesi ülkelerin yapmadıklarını biz Rusya'ya rağmen Ukrayna'ya yaptık" dedi, ayrıntıya girmedi.

- Scholz da aynı soruyu cevaplarken, Erdoğan'a destek verdi ve 'ayrıntıya' da girdi: "Türkiye bu saldırı savaşına karşı olduğunu açıkça ifade etti. Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü, egemenliğini savundu. Sadece insani yardım değil, silah da gönderdi. Bunları göz önünde bulundurmalıyız."

Scholz, konuşmasında da Rusya ve Ukrayna dışişleri bakanlarının Antalya'da bir araya geldiğine, Montrö uyarınca Boğazların tarafların savaş gemilerine kapatıldığına da işaret ederek, Türkiye'nin 'diyalog kanalı' rolünü destekledi.

- Bir başka Alman gazeteci Scholz'e "önceki Başbakan Merkel'in Türkiye'ye ilişkin insan hakları konusunda sorunlara göz yummakla suçlandığı"nı öne sürdü ve "Türkiye'ye silah satışına yeşil ışık yakıp yakmayacağı"nı sordu.

Scholz ise bu kez 'eksik' cevap verdi.

Konuşmasında, insan hakları ve hukuk devleti söz konularında 'farklı fikirler' olduğunu, Türkiye'de ev hapsi veya tutuklu Alman vatandaşları bulunduğunu, 'bazı gelişmelerin yaşandığını, hâlâ devam edenlerin en kısa zamanda çözüme kavuşacağına inandığını' söyleyen Scholz, soruya cevap verirken "Merkel'e haksızlık edildiğini" söyledi ve Türkiye'nin milyonlarca mülteciye ev sahipliği yaptığını, desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

- Scholz, 'artık' Türkiye'nin istediği tank motoru ve diğer askeri ekipmanlarla ilgili dolaylı ambargonun kalkıp kalkmayacağına ise, "Almanya'da keskin bir savunma ihracat politikası var. Yasaya göre hareket etmek durumundayız" dedi.

Ancak, bu cevap 'eksik'ti.

Zira, daha önceki yazılarımda Deutsche Welle'nin bir haberini alıntılamıştım; Almanya, Yemen'de kullandıkları halde S.Arabistan ve BAE'ye silah satışı yaparken 'bu yasaları esnetmişti'...

- Almanya'nın 'Atlantik ittifakı ve AB sözcüsü' olarak, Türkiye'den Rusya'ya yaptırımlar konusunda 'bir şey isteyip istemeyeceğini' merak ediyordum.

İstemedi. Bu yönde bir imada da bulunmadı. Aksine 'bizim yaptırım-larımız yeterince etkili' dedi.

- Üstüne 'Türkiye dahil' Atlantik İttifakı'nın öneminin arttığından, Türkiye'nin ayrıca enerji bağımsızlığı ve güvenlik açısından AB için öneminin arttığından, ekonomik ilişkilerin geliştirilmesinden söz etti.

Scholz'u göreve geldiğinden beri izliyorum, 'iyimser' açıklamalar yapıyor, ilişki geliştirmeye, çözüm bulmaya açık görünüyor. Buna savunma ihracatı dahil.

Almanya'da 'yakında' yapılacağını tahmin ettiğim Yüksek Düzeyli İstişare Toplantısı ile birlikte Türkiye-Batı ilişkilerinde yeni bir dönem başlayabilir.

Ben de iyimserim...

Dün 'DW haberi nasıl vermiş' diye baktım.

'İnsan hakları ve hukuk devleti' konularına girmemiş!

Oysa Scholz'un ziyaretine dair beklentilere ilişkin haberinin başlığı bu konuydu.

Demek, daha çok siyasi baskı amaçlıymış!

UKRAYNA'YA 'SEN VAZGEÇ' MESAJI MI?

Scholz'un Ukrayna için kullandığı bir cümle de beni düşündürdü. "Ukrayna'nın kabul edebileceği bir anlaşma olmalı. Ukrayna kendisi için neyin doğru olduğuna karar vermeli. Biz Ukrayna adına buna karar veremeyiz." Bu ifade, "NATO ve AB açık kapı politikasından vazgeçemez ama Ukrayna 'katılmayacağım' diyebilir" anlamına da geliyor olabilir. Bu durumda Rusya istediği güvenceyi alır ama Ukrayna'nın güvencesi kim veya ne olacak?

ALMANYA'DA TÜRK-ALMAN ÜNİVERSİTESİ İÇİN İKİ ÖZEL İSİM

Erdoğan, Şansölye'den İstanbul'daki Türk Alman Üniversitesi'nin Almanya ayağının da kurulması ve iki tarafta da ilahiyat fakültesi açılmasını özellikle istedi ve Sözcü İbrahim Kalın ile Samsun Milletvekili Çağatay Kılıç'ı özel olarak görevlendirdiğini duyurdu. Almanya'dan da özel görevlendirme istedi.

Prof. İbrahim Kalın, tarih, sosyoloji ve karşılaştırmalı felsefe alanlarında Türkiye, Malezya ve ABD (George Washington) üniversitelerinde öğrenim gördü; Bilkent ve Georgetown (ABD) üniversitelerinde İslam düşüncesi ve İslam-Batı ilişkileri üzerine dersler verdi. Aralarında 'İslam ve Batı', 'İslamofobi: 21. Yüzyılda Çoğulculuk Sorunu' ve 'Barbar-Modern-Medeni'nin de olduğu 8 kitabı var. Kalın, 2009'da atandığı Dış Politikadan Sorumlu Başbakan Başdanışmanlığı görevini, halen Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü olarak sürdürüyor. Aynı zamanda Cumhurbaşkanlığı Güvenlik ve Dış Politikalar Kurulu Başkanvekilliği görevi ile de ABD'deki muadili olarak 'ulusal güvenlik danışmanı' pozisyonunda.

Muhatabı olsun olmasın, herkesin gözünde bir 'devlet adamı' profili.

Akif Çağatay Kılıç, Almanya doğumlu; liseyi İstanbul Alman Lisesi'nde, üniversiteyi İngiltere'de okudu. Erdoğan'ın başbakanlığı döneminde Özel Kalem Müdür Yardımcılığı'nı ve tercümanlığını yaptı. Ardından Gençlik Spor Bakanlığı, Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi Türk Grubu Başkanlığı yaptı. Halen TBMM Dışişleri Komisyonu ve Türkiye-Almanya Parlamentolararası Dostluk Grubu Başkanı.

Dedesi İlyas Kılıç, 1960 ve 70'li yıllarda CHP milletvekilliği yaptı, amcası Serdar Kılıç da eski Washington Büyükelçisi ve halen Türkiye-Ermenistan görüşmelerinde özel temsilci.

Çağatay Kılıç'ı ayrıca, 15 Temmuz ihanetinin ardından FETÖ'cü hainleri barındıran Almanya'da katıldığı TV yayınlarında, Almanca olarak ihaneti, FETÖ gerçeğini ve Almanya'nın dostluk ve müttefikliğe sığmayan 'terörü koruma' çabasını anlatmasıyla hatırlıyoruz.

Almanlar da hatırlıyor...

Alman muhatapları da benzer derinlikte olursa, Türkiye-Almanya ilişkileri farklı bir kulvara geçer.