Önce size cumartesi günümden 'bir saat'i anlatayım:

Ev alışverişini o gün kardeşim yapacak, ben de onu alacaktım.

Yol üzeri olsun diye gazete binasının karşısındaki bir 'gros' markete gitmiş.

Bir süre sonra onu almaya gittim.

Market ana baba günüydü.

Kasalarda sıra vardı.

'Çıkamayız biz bu kasalardan' diye düşündüm.

Markete girdim, kardeşimi buldum.

'Hızlıca çıkalım, kasalar fena' dedim.

O sırada bir kişi elindeki ayçiçek yağını uzatarak, "Alacak mısınız" dedi.

Baktım, görevli değildi, üzerinde şirket tişörtü yoktu.

Hayır, ayçiçek yağı çok kullanmıyoruz dedim.

Yüzümdeki "Niye teklif ediyorsunuz ki" bakışına aynı manasızlıkla karşılık verdi.

Kardeşim, "Bu kalabalık ayçiçek yağı yüzünden. Birisi televizyonda '1-1.5 ay içinde ayçiçek yağı bitecek' demiş, onu konuşuyor herkes" dedi.

Adamın bana neden uzaylı görmüş gibi baktığını ancak o zaman anladım!

Alışveriş sepetleri ayçiçek yağı kutularından sapsarı!

Kasaya yöneldik.

En az kalabalık olanının önünde durduk, ilerlemiyor.

Kardeşim diğer kasalara bir göz atıp geldi, "Abi, sırada millet birbiriyle kavga etmeye başlamış" dedi.

Üzerinde 'müşteri ilişkileri' yazan bankodaki görevliden 'özür dileleyek', sepeti bıraktık.

Temiz havaya çıktık.

Bir saatlik alışveriş boşa gitmişti.

Mahalleye döndük, yakındaki marketten, bakkaldan alışverişimizi yaptık.

Market markalı bir ayçiçek yağının litresi 26 küsur TL etiketliydi!

İKİ BAKAN VE TMO KİMİ YALANLADI?

Hükümet, 4 Mart Cuma günü, olası tedarik sorununa karşı yağ, un, mercimek, pirinç ve et, sıvı yağda ihracata kısıtlama, ithalata kolaylık getirdi.

Haberi AKŞAM'da sürmanşetten duyurduk.

Vatandaşa, 'kendi ürettiğimizi satmayacak, üstüne dışarıdan satın alarak, bu yıl daha iyi beklediğimiz ürün yetişene kadar sorun yaşamayacağız' bilgisini vermiştik.

Peki bu tedbire rağmen televizyonda kim '1-1.5 aylık yağımız kaldı' demişti?

Videosunu izledim.

Fox TV'de, Bitkisel Yağ Sanayicileri Derneği Başkanı Tahir Büyükhelvacıgil'di bu sözü söyleyen. "Kriz yok diyemeyiz. Şu anda nisan ortalarına kadar yağımız var. TMO genel müdürümüzün ifadesiyle, 500 bin ton çekirdeğimiz var diyor. Umarım doğru çıkar. Sektörümüzle konuştuğumuz zaman nisan sonuna, nisan ortasına kadar bir ürünümüz var elimizde" dediğini dinledim haberden. (Aynı haber, aynı bilgilerle TGRT kanalında da ekrana yansıtılan '45 günlük yağımız kaldı' ve 'zam kaçınılmaz' başlığıyla verildi.)

Başka şeyler de söylediğini, aynı günün DHA haberinden okudum, "savaş nedeniyle Rusya ve Ukrayna'dan ithalatın durduğunu, gemilerin beklediğini, devletin de tedbir aldığını, süreci hızlandırmak için girişimlerde bulunduğunu" da anlatmış.

Ama TV haberlerinde ilgili yerler alınır konuşmalardan, biraz da 'kötü haber iyi haberdir' yaklaşımıyla kırpılır.

Kasıtsız bile olsa, öncesinde veya sonrasında ne derseniz deyin, insanlar lafın 'manşetini' alır.

TMO Genel Müdürü'nün verdiği bilgiyi 'umarım doğru çıkar' şüphesiyle aktarıp, sonra "sektöre göre nisan ortasına yetecek kadar var" derseniz, insanlar da sözün bu kısmını ciddiye alır.

Öyle de oldu.

Benim bir cumartesi günüm berbat oldu.

Ama yağa hücum eden vatandaşlar ayrıca bir de zarara uğradı.

Benim 'çakallar' dediğim fırsatçılar da yüklerini tuttu.

Hükümet de haklı olarak ayağa kalktı.

Tarım Bakanı Vahit Kirişçi de Twitter'dan, "Ülkemizin 1-1.5 aylık tüketimimize ancak yetecek kadar ayçiçek tohumu ve yağı stoku bulunduğu iddiaları tamamıyla gerçek dışıdır. Gerekli tedbirler alınmıştır, ülkemizin yeterli miktarda ayçiçek yağı stoku bulunmaktadır, asılsız iddialara itibar etmeyin. Çukurova Bölgesi'nde başlayacak ilk hasada kadar gerekli her türlü planlama yapılmıştır" açıklamasını yaptı.

Dün de Hazine ve Maliye Bakanı Nureddin Nebati, "Hiçbir şey yapmasak bile temmuz ayına yetecek kadar stok var" dedi.

Büyükhelvacıgil, DHA'ya verdiği demeçte, salgın döneminde sektörün ve devletin çabalarıyla 'rafların boş kalmadığını' da vurgularken, stokçuluk uyarısı da yapmış, ancak "Biz güzel bir ülkeyiz, güzel insanlarımız var. Buna fırsat vermezler diye düşünüyorum" demiş.

Twitter adresine baktım.

Zade markalı yağların reklamı ve 'yağsepeti.com' sitesinin tanıtımları vardı.

Siteye girdim.

Zade markalı ayçiçek yağının bütün ambalajları 'stokta yok'tu!..

Ama farklı alışveriş platformlarında farklı fiyatlarda vardı.

Büyükhelvacıgil, Haziran 2020'de Kovid salgını yüzünden Rusya'nın ihracatı kısıtlaması nedeniyle yaşanan sıkıntı atlatıldıktan sonra, "piyasanın ateşini düşürmeyi başardık. Ürün eksikliğimiz de stok sıkıntımız da yok. Bu başarı başta hükümetimizin olmak üzere sektörümüzün de bir başarısıdır. Alnımızın akı ile çıktık" demişti.

Hadi yine alnınızın akıyla çıkın.

İki gemi limanda kaldı diye panik yapmayın.

Panik yaratmayın.

Milleti kasalarda birbiriyle kavga ettirmeyin.

Ki, güzel insanların olduğunu görelim güzel Türkiyemiz'de...

Bu ülke, dünyanın dört bir yanındaki tek bir vatandaşını bile özel uçak gönderip evine getiriyor.

Geminiz denizde kalmaz.

Bu yazı biraz kızgınlıkla yazıldı, doğrudur.

Tarım ve ticaret bakanlıklarının üretim-tüketim ve ona göre ithalat-ihracat planlaması yapması, buna yönelik çiftçide gelir halkta fiyat güveni oluşturması şarttır.

Bu da doğrudur.

Ama sektörün de bu işin sadece 'tüccarı' değil 'paydaşı' olduğunu da unutmaması gerekir.

İçimi döktüm...

Salim kafayla son sözümü söyleyeyim:

Aile olarak sağlık gerekçesiyle ayçiçek yağı tüketimimizi neredeyse sıfıra yaklaştırdık. Ama söz, yarın sitenizde ürün satışına başlarsanız, ilk siparişi ben vereceğim.

İnternetten, online satış yapan ikisi 'ucuzcu' 4 yaygın marketin fiyatlarına baktım. (BİM online satış yapmıyor)

Migros, Carrefour, A101 ve şok...

Bu markalar piyasa belirleyici rol oynadığı için önemli.

Sadece bir ve iki litrelik plastik ambalajlı ürünler satıştaydı, daha yüksek miktarlı ambalajlar yoktu.

Birinde fiyat, ucuzcu marketlerden daha ucuz, diğerinde ise bildiğiniz 'fahiş'ti.

Şok'ta ise 'aradığınız ürün bulunamıyor'du...

Dün baktım, hâlâ öyleydi...

Trendyol, Hepsiburada gibi alışveriş platformlarını araştırdım.

Aynı marka ve ambalajlı ayçiçek yağı ürünlerinde fiyatlar 2-3 kat farklarla satılıyordu.

'KADIN GİRİŞİMCİ' VATANDAŞA FENA GİRİŞMİŞ!

Bir mağazadan özellikle söz etmem lazım.

Üzerinde 'kadın girişimci' logosu var.

Ama ticari girişimi aşmış, vatandaşa fahiş fiyatla girişmiş!

Yaygın bir markette 42,95 TL'ye satılan Trakyabirlik markası Biryağ'ın litresini 93,90 TL'ye satıyor!

Aynı platformda 55 TL'ye de satılan Zade markalı 1 litre ayçiçek yağına 89,90 TL etiket koymuş.

Girişimci kadın diye tanınan ayrıcalığın istismarı...

Bu istismara göz yuman platformlar...

Bahaneleri de 'fiyatları satıcı belirlemektedir'...

ALIŞVERİŞ PLATFORMLARI UYARABİLİR, MARKALAR TAVSİYE FİYAT KOYABİLİR

Alışveriş platformları, bütün satıcılarının ürünlerini, ürün grubu, marka, miktar, birim fiyatı olarak görebiliyor.

Yani, aynı marka, miktar ve ambalajlı ürünlerde fahiş fiyatı görebilir.

Bu durumda satıcıyı engelleyebilir. Bunu iki yıl önce maske, kolonya, dezenfektan çılgınlığında geç de olsa yaptılar.

En azından tüketiciyi uyarabilir.

Markalar da ambalaj üzerine tavsiye edilen fiyatı koyabilir.

'Efendim her gün döviz değişiyor' diyenlere, 'ilaç fiyatında nasıl var' diye cevap veririm.

'Serbest piyasa, liberal ekonomi' diyorlarsa, 'kazıkçı platform' veya 'fahiş marka' olarak tanınmalarına da razı olmalılar.