Son yazıların bir toparlamasını yapalım…

1 – Lozan’da tamamlanan “Kurtuluş” pratiği çok değerli bir süreç olmuş, ancak “Kuruluş” pratiğinde ciddi hatalar yapılmıştır.

2 – Bu hataların en büyüğü, tarihi, kültürü ve gelenekleri ile çatışmalı olacak biçimde halka jakoben/aydınlanmacı bir mühendislik uygulanmış olmasıdır.

3 – Dışlayıcı vatandaşlık pratiği, iki önemli tahribata neden olmuştur. a) Türkiyelilik üst kimliği oluşmamıştır. b) Üst kimlikte yer bulamayan toplumsal kesimler alt kimliklerinde gettolaşmışlardır. Gettoların sınırları kendi grup kuralları kadar esnetilebilir; farklılıklara açık olamaz.

4 – Bürokratik vesayet sistemi 2002 sonrası demokratik reformlarla çözülmeye uğradığında doğal olarak kutuplaşma/kamplaşma refleksini açığa çıkarmıştır. Bu sonuç, sürecin doğal ama tehlikeli çelişkisidir.

5 –AK Parti’nin yeniden inşa sürecine engel olamayan CHP’nin gittikçe marjinal bir mezhep kulübü haline gelmesi ve HDP’lileşmesi, eski üst kimliğin kayırdığı elitlerde bile kökleşemediğini ispatlamıştır. Baykal/Kılıçdaroğlu operasyonu ile, ulusalcı CHP seçmeni duygusal olarak çözülmeye hazır hale getirilmeye çalışılmıştır.

6 – Bütünleştirici üst kimlik eksikliğin yıkıcı etkilerini, şimdilik dindar Türkler, Kürtler ve diğer kesimlerin şiddete kapalı şekilde siyasallaşmaları azaltmaktadır. Erdoğan ve AK Parti’nin 2002’den beri yapılan tüm seçimlerde her dört vatandaştan üçünün oyunu almış olması, alt kimliklerin marjinalleştirilmesiyle çözülmenin başlamasını engellemektedir. Muhafazakarlık, şu an Türkiye’de üst kimliğin birleştirici rolünü geçici olarak üstlenmektedir.

7 – Bu muhafazakar birleştirici kimlik, PKK/HDP/CHP/paralel üzerinden Kobani efsanesi ve DAEŞ iftiraları ile Kürtler yönünden parçalanmak istendi. Kürt vatandaşların sağduyusu ve Türk muhafazakarların etnik asabiyeye meyletmemeleri ile Erdoğan faktörü bu tehlikeyi bertaraf etti.

8 – Yeniden inşa sürecinin bütünleştirici lideri Erdoğan, doğrudan hedeftir.

9 – CHP ile koalisyon gerçekleşmiş olsaydı, Erdoğan etkisizleştirilmiş, seçmen ile AK Parti arasına ilk kez ayrılık girmiş ve muhafazakar blok parçalanmış olacaktı. Böylelikle HDP Kürtçülerin, CHP Alevicilerin, MHP Türkçülerin, AK Parti de İslamcıların gettoları olarak resim tamamlanacaktı.

10 – Muhafazakarlığın üst kimliğin işlevini üstlenmiş olması çok uzun süre geçerli bir çözüm olamaz.

11 – Üst kimlik arayışı bir post-Erdoğan dönemi açmak, elitleşmek, muhafazakarları parçalamak veya AK Parti’yi teslim etmek anlamına gelemez. Bilakis, bu ülkeyi birarada tutan son tutkalı kaybetmek anlamına gelir.

12 – Erdoğan’ı sadece bir mahallenin lideri olarak görmek, onu aşağı çekmek anlamına gelir. Erdoğan 79 milyonun birleştirici lideridir. Erdoğan bundan da öte bir dünya lideridir.

13 - Muhafazakarların üstlendiği yeniden inşa sürecinin, içerik olarak eşitlik esasına dayalı, çoğulcu, bütünleştirici ve kapsayıcı olması hayati noktadır. Bu inşa sürecinin yukarıdaki özellikler üzerinden değil, belirli bir grubun pozisyonu/görüşü üzerinden denenmesi büyük hata olur. Son İsrail anlaşmasında muhafazakar kitlenin değil, ama bazı üst yapıların böyle bir eğilimi olabileceği ortaya çıkmıştır. Üst kimliği demokratik şekilde inşa etmek, alt kimliklerin de varlık garantisidir. Ancak alt kimlikler, üst kimlik inşasında kendi kurallarını dayatamaz, bütün üzerinde egemenlik kuramaz. Erdoğan’ın yönetim pratiğinde (son laiklik tartışmasında da zuhur ettiği gibi) bu türden savrulmaları asla gözlemleyemezsiniz.

14 – Yeni anayasa ve yeni yönetim biçimini (partilerin engellemesine rağmen) halka götürmek ve mümkün olan en geniş tabanlı uzlaşıyı zorlamak bu hedef için önümüzde duran tarihi fırsattır.

15 – Türkiye’nin devlet ve millet olarak bütünleşmesi, sadece ülke ile ilgili olmayıp, bölge ve dünyayı bir üçüncü dünya savaşından esirgeyecek öneme sahiptir.