• $7,4374
  • €9,0196
  • 421.707
  • 1473.49
29 Ocak 2021 Cuma

‘MUKADDİME'ce/11 İbn-i Haldun ‘Bireyci' mi?

1

Malum, Batı aydınlanmacılığı her ne kadar kendini ‘aklını kullanma cesareti gösteren’ bireyler ve toplumlar inşa etmek şeklinde tarif etse de;

Son kertede aydınlanma, akla tapınma halidir.

Aydınlanmanın temeline oturan birey ise; ‘hiçbir baskıya maruz kalmaksızın aklını özgürce kullanan kişi’dir.

Burada dikkat edilmesi gereken asıl unsur, ‘kişinin kendi hayatını kendi aklınca kurması’dır. Yani birey bir anlamda layüseldir. Kendisiyle başlayıp kendisiyle biten bir dünyada yaşamaktadır.

2

İbn-i Haldun’a göre; dış tehditlere karşı emniyeti sağlanmış toplumlarda/devlette servet ve bol geçim, refah ve zenginliğin verdiği imkanlarla elde edilen zarafet, bedevilikten/ilk önceki halden/kuruluştan gelen sertliği ve kabalıkları ortadan kaldırır, asabiyetleri ve kahramanlıkları zayıflatır.

“Bir ülke hangi ölçüde refaha ve nimete kendini kaptırmışsa o ölçüde yok olma tehlikesine maruz kalmıştır.”

Bu hal nesilden nesle devam ettikçe (4 nesil meselesini ayrıca ele alacağız) nihayet “bunların çocukları ve zürriyetleri de sadece kendilerini kayırma ve şahsi ihtiyaçlarını görme hali içine” girerler. “Nihayet bu husus onların huyu ve seciyesi haline gelir.”

Dikkat edilirse; İbn-i Haldun’un dilindeki ‘kendini kayırma’ ile aydınlanmanın bireyinin ‘kendi aklıyla kendi hayatını kurması’ aynı şeye işaret etmektedir.

3

Ancak; iki anlayış arasında iki ayrı medeniyetin lüzumu ve farklılığını ortaya koyacak derecede büyük bir fark vardır.

İkisinin de aynı olguya işaretleri birbirinden tamamen farklı şeyler söylemektedir.

Şöyle ki;

Aydınlanmanın ‘birey’i, aydınlanmacı anlayışa göre insanlığın gele gele ulaşabildiği en mükemmel noktadır. Bu anlayışa göre devletler, sistemler, kurumlar ve kurallar aydınlanmanın ‘özgür (layüsel) bireyini’ yüceltmek ve korumak için vardır.

Oysa İbn-i Haldun’a göre; bir toplumda bireysellik yani kişinin kendini düşünmesi her şeyi kendi çıkarına göre ayarlaması ve bunu bir yaşama biçimine dönüştürmesi o yapının/devletin/müessesenin/teşekkülün yıkılma alametidir.     

<p>ABD Başkanı Joe Biden'ın talimatı ile Suriye'deki İran destekli gruplara hava saldırısı düzenlend

ABD'den Suriye'ye hava saldırısı: Suriye'deki İran destekli gruplar vuruldu

Taksim'deki Atatürk Kültür Merkezi'nde son durum havadan görüntülendi

Dünyanın en büyük tam panoramik müzesi 1 milyon ziyaretçi ağırladı

Mavi vatan nöbetinde geçen yıl 12 bin 655 hayat kurtarıldı