Bugüne kadar hiç böyle kurak bir kış mevsimi yaşamadıklarını söyleyen Bunge Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Suphan Akanıl, "Mart ve nisan aylarında yeterli yağış olursa, büyük sıkıntı olmaz" görüşünde.

Yağlı tohum, nebati yağ ve küspede dünyanın sayılı büyük üreticilerinden Bunge, 2000 yılından beri Türkiye’de. 200 yıllık şirket, Güney Amerika’nın en büyük buğday işleyicisi, un üreticisi, Avrupa’nın da soya küspesi tedarikinde lideri. Türkiye’den ay çekirdeği, kanola yağı, mısır alıyor. 21 yıl uykuda olan Salat markasını satın aldı, yeniden raflara çıkardı. Hedefi Salat’ı dünyada marka haline getirmek. Bunge Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Suphan Akanıl ile tarım sektörünü, okul yıllarında öğrendiğimiz üretimde kendi kendine yeten ülke özelliğinin gerçek bilgi olmamasını konuştuk:

Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanı Mehdi Eker, bir süredir sık sık kuraklıktan endişe ettiğini söylüyor. Geçenlerde de, “Dua edelim, yağmur ve rahmet eksilmesin” diyordu. Umudumuz ilkbahar yağmurlarında. Siz de yağmur duasına çıktınız mı?
Çıktık. Türkiye gerçekten oldukça kurak günlerden geçiyor. Hiçbir kışta olmadığı kadar kurak bir kış görüyoruz. Ancak şöyle de bir güzellik var, duş etkisiyle de yağıyor. Umarım martta ve nisanda doğru yağmurları alarak, haziranda hasat kurtulacak.

SORUN, BİZİM BÖLGEYE ÖZGÜ

Siz Türkiye’den buğday, Ay çekirdeği, kanola, buğday, mısır alıyorsunuz. Sizin açınızdan hasatta bir sıkıntı olacak mı?
Halen tespit edilmiş bir sıkıntı yok. Çok fazla yağmur da zararlı. Biz daha geçen hafta Trakya’daki çiftçilerle beraberdik. Olması gerektiği kadar yağmurun yağdığını söylüyorlar. Martta ve nisanda da olması gerektiği kadar yağış alırsa bir sıkıntı olacağını öngörmüyoruz. Belki biraz buğday etkilenebilir. Buğday hazirandan hasat ediliyor ve alması gereken yağmur süresi azaldı. Ancak ay çekirdeği ve kanola yağında bir sıkıntı öngörmüyoruz.

Siz Güney Amerika’nın en büyük buğday işleyicisi ve un üreticisisiniz. Kuraklık, mevsimsel sorunlar Güney Amerika’da da var mı?
Yok. Sadece bizim coğrafyamıza özgü bir sıkıntı bu. Diğer coğrafyalarda benzer sıkıntı öngörülmüyor.

ÇİFTÇİNİN İSTEDİĞİ FİYATA GELDİ

Çiftçinin durumu nasıl?
Ekim alanlarının hepsine ekim yaptı, artık hasadı bekliyor. Çiftçi her sene biliyorsunuz, bir önceki sene elde ettiği getiriye göre karar veriyor ne ekip ekmeyeceğine. Genelde bir sene buğday, bir sene mısır, bir sene ay çekirdeği ekiyorlar. Devletin artırmış olduğu desteklerin büyük etkisiyle verim de arttığından dolayı tatmin olmuş durumdalar. Özellikle dövizdeki değerlenmeden ötürü de genelde ülkemizdeki yağlı tohum ve hububatlarda çiftçimizin istediği fiyata gelmiş olduğunu düşünüyorum. Bu sene tatmin edici fiyatlarla karşılaşacaktır çiftçi.

SALAT DÜNYA MARKASI OLACAK

Salat 21 yıldır uyuyan bir markaydı, ne zaman uyandırdınız, ne zaman aldınız?
2010’da Türkiye’de marka sahibi olmaya karar verdik. Satılmaz denilen marka yok, onu gördüm. Her marka fiyatını bulursa satılabiliyor. Ya mevcut bir markayı satın alacaktık, ya Bunge’nin dünyadaki markalarından birini Türkiye’ye getirecektir, üçüncüsü de bir uyuyan devi uyandıracaktık. Biz üçüncü yolu tercih ettik, Salat ismi dünyada da çok büyük heyecan uyandırdı çünkü dünyada da Bunge’nin kullanabileceği bir isim. Salat’ı salt Türkiye için almadık, dünya için de aldık. Salatayı anımsattığı için salata sosu ve diğer yağlarda da kullanılabilir.

ZEYTİNYAĞI 2015'TE RAFTA

Zeytinyağına da gireceksiniz değil mi?
2015 için projemiz var. Salat zeytinyağı raflarda yerini alacak.

O zaman müstahsil ile üretim ve satın alma anlaşması konusu gündeminize girebilir. Çünkü zeytin ve zeytinyağı müstahsili gerçekten büyük sıkıntıda.
Evet zeytinyağı çok farklı bir kategori. Çiftçi ile buluşmak gerekiyorsa, buluşacağız. Zeytinyağı çok farklı bir uzmanlık alanı. Biz de o yüzden öncelikle Salat markasını yeniden insanlara hatırlatıp, en güçlü olduğumuz yerden ayçiçek yağından başlamaya karar verdik. Bu bir sepet ayçiçek yağından kanola yağını, mısır yağını ayıramazsınız. Sepette zeytinyağı da olmak zorunda.

14 YILDIR TÜRKİYE'DE

Bunge’nin Türkiye’ye gelme nedeni neydi? Niye Türkiye’de yatırımı seçti?
Bunge 2000 'de Türkiye’ye girdi. Başta sadece bir ticaret ofisiydi, al-sat yapıyordu. 2009’dan beri rafine tarafına girdi. Fabrikalarımızı kurup, Salat’ı satın aldık. Türkiye’ye geliş amacımız Türkiye’de yağlı tohum yok ama içeride talep var. O yüzden iç piyasaya konumlandık. Yağlı tohumda hammadde neredeyse fabrikayı oraya kurmak lazım. Bu oyunun kuralıdır. Türkiye’de bu işin tersini yaptık.

TARIMDA KURTULUŞ YOLU TOPLULAŞTIRMA

Ay çekirdeğinde talebin yarısı kadar üretimin olması sizce neden? Tarlaların yerinde yazlıkların fabrikaların olması mı?
Verim sorunumuz var bir de ölçek ekonomisi sıkıntısı var. Miras nedeniyle babadan oğula tarlalar bölüne bölüne küçülüyor. Bu da Türk çiftçisinin rekabet şansını öldürüyor. Tarım Bakanlığı büyük atılımlar yaptı. Bunlardan biri de yakında faaliyete geçireceği toplulaştırma çalışması. Bölünmüş tarlaları birleştirip ölçek ekonomisi meydana getirecek.

PRİM MAKUL AMA DAHA İYİ OLABİLİR

Okul yıllarında bizlere Anadolu, Türkiye’nin gıda ambarı diye öğretilirdi. Öğrendik ki bu doğru değil.
Buğday için doğru ama yağlı tohum için geçerli değil. Hububatta Türkiye bir tahıl ambarı ama orada da daha kaliteli ürün üretmeli. Güzel tarafı şu, Türkiye’nin potansiyeli var. Çok daha fazla ekilebilir alan var. Bunun için de üreticinin önünü görmesi lazım. Rekabet edebileceği maliyeti olması lazım. Sonuçta çiftçi de ticari bir işletme. Ben kaça mal ederim, kaça satarım, rakibim kaça satara bakıyor.

Destek primi sizce makul seyide mi?
Bence makul. Daha iyi olabilir mi diye sorarsanız elbette olabilir. Ancak son birkaç senede özellikle yağlı tohumda önemli artış oldu. Ay çekirdeğini destekleme primi biraz daha artabilir. Oldukça ümit verici gelişmeleri ben görüyorum.

ÇİFTÇİYLE ÖZEL ANLAŞMAMIZ YOK

Türkiye’de müstahsil her daim sıkıntıdadır, yaşam standardı maalesef yeterli seviyede değildir. Sizlerin çiftçi ile özel anlaşmanız var mı?
Özel sözleşmemiz yok ama özel bir ilişkimiz var. Taahhüt verip de yağlı tohumunuzu alacağız diye anlaşma yapmıyoruz. Her sene bir araya geliyoruz, vizyonumuzu anlatıyoruz. Sözümüzle, ürettiği mala talip olduğumuzu söylüyoruz. Yağlı tohum üreticilerinin satmada sıkıntısı yok. Çünkü Türkiye 1 milyon ton ay çekirdeği üretiyor fakat 2 milyon ton ay çekirdeğine ihtiyaç var. Bugün çiftçi güvenilir, istikrarlı müşteriyi bulup ona satmak istiyor. Bunge de biçilmiş kaftan.

BUĞDAYIN KALİTESİ DÜŞÜK

Türkiye’den hangi ürünleri alıyorsunuz?
En yoğun aldığımız ay çekirdeği. Türkiye 1 milyon ton ay çekirdeği üretiyor fakat 2 milyon ton ay çekirdeğine ihtiyaç var. Kanolada Türkiye 30 bin ton üretiyor, 300-400 bin ton kullanıyor. Soya fasulyesi alıyoruz, Türkiye’de hiç üretilmiyor. Ticaret amacıyla mısır alıyoruz. Buğdayda talebin üstünde üretim var ama en büyük sorun kalitesiz olması. Kaliteli buğday Ukrayna, Rusya ve Kazakistan’dan geliyor. Türkiye dünyanın her yerine un ihraç ediyor ancak buğday ithal ediyor.