FUNDA ÖZKAN
funda.ozkan@aksam.com.tr

Türkiye Seramik Federasyonu Başkanı, Eczacıbaşı Yapı Grubu Başkan Yardımcısı Ahmet Yamaner bu haftaki söyleşi konuğum.

Son dönemde ihracatta kilogram hesabı yapmak adet oldu, seramikte birim ihracat fiyatınız nedir?
Karoda birim ihracat fiyatımız 5 euro, bu metrekare fiyatı. Bin metrekare yaklaşık 15 kilogram hesabıyla, kilosu 3 sent çıkar. Biz metrekareden konuşuruz, İtalyanlar 11 euroya satar, bizim iki mislimiz. Türkiye’nin ihracat birim fiyatında her şey var, tekstilden makinaya. Ancak katma değerinin ne olduğu önemli. Katma değerimiz çok yüksek. 5 euroda yabancı girdisi, yakıtı bile hesaplasanız 1 euro. 4 euroyu biz Türkiye’de üretiyoruz.

DÜŞÜK KUR İHRACATI ZORLAŞTIR DEMEK

Hangi ülkeler ihracat pazarı olarak gözdeniz?
Batı Avrupa. En çok satış yaptığımız Alplerin üstü Almanya, Hollanda, İsviçre, Fransa ve bir de ABD. İtalya ve İspanya’ya da satıyoruz ama sembolik. Rusya’ya ihracatımız nispeten az çünkü büyük gümrükler var nakliye çok pahalıya geliyor. Bundan sonra daha iyi olacağını düşünüyorum. Çünkü iki senedir düşük kur ülkenin ekonomik politikasıydı. Düşük kur demek, ihracatı zorlaştır demektir. Düşük kur demek, girdisi çoğunlukla yerli olan ki buna cam, seramik, çimento dahil sektörler için ihracat çok zordu. Dolayısıyla ihracatımız son 5 senedir büyümüyordu, 90-100 milyon metrekareye gelmiştik. Sağlık gereçlerinde de 7 milyon adete geldik, takıldık.Bir yerden sonra biz para kazanamaz olmuştuk, bir de iç piyasa da çok hareketliydi. Çoğunluk ihracatı göz ardı edip iç piyasaya yönelmişti. Yüzde 25-30 devalüasyonla bundan sonra benim tahminim en azından bizim gibi girdisi yoğunlukla yerli olan sektörler ihracatını yüzde 20 artırır. Tek bir tehlike var ki o da doğal, büyük ihtimalle doğalgaza zam gelecektir. Enerji, toplam maliyetimizin içinde yüzde 20.
enerji batı avrupa seviyesinde olsun

Üretim maliyetlerinizi rakiplerle karşılaştırır mısınız?
Seramikte rakiplerimiz İtalyanlar ve İspanyollar, sağlık gereçlerinde de Polonyalılar. Türkiye’deki en yüksek işçilik gideri, 11-12 bin euro, İspanyol ve İtalyanlarda 35-40 bin euro. İşçilik yönünden biz çok avantajlıyız. Türkiye’deki tesislerin çoğunlukla makinaları yeni, dolayısıyla verimlilikleri de yüksek. Bugün İtalya’da benzeri ürünü 6 euroya mal edilirken, Türkiye’de yüzde 30 aşağısında. Enerji giderlerinde de TL, 3 yıl boyunca değerliydi. Enerji giderleri çok önemli pay almaya başladı. TL değerlendiğinde gazın fiyatı düşmesi lazımdı. Biz geçen sene İtalya, İspanya ve Almanya’dan daha pahalı doğalgaz kullandık. Şimdi TL yüzde 30 değer kaybetti, gaz fiyatı şimdilik aynı. Bizim enerji girdilerimizin Batı Avrupa seviyesinde olması bizim için yeterli. Ucuz da istemiyoruz, pahalı da istemiyoruz.

DÜNYADA İLK 5'TEYİZ AMA MARKA SORUNUMUZ VAR

Karoda bugün Çin’i saymazsak, dünyada ilk 5’teyiz. Sağlık gerecinde de ilk 5’e giriyoruz. Sorunumuz bizim ihracatta düşük fiyatla satıyor olmamız. Marka problemimiz var. Hem ülkenin hem de ülkenin marka problemi var. Siz de İtalyan seramiği diyorsunuz, her hangi bir İtalyan markasını söylemiyorsunuz. Ülkenin bir marka değeri var.

AVRUPALI ÖRGÜTE TÜRK BAŞKAN

Merkezi Brüksel’de olan Avrupa Seramik Karo Üreticileri Federasyonu Başkan yardımcısısınız. Bu federasyonda Türkiye’den başka AB üyesi olmayan bir ülke var mı?
Tek istisna biziz. İki kuruluş vardır sağlık gereçleri birliği bir de karo üreticileri, ikisinin üstünde de çatı kuruluş var. Nejat Eczacıbaşı sağlık gereçleri birliğine kendi kişisel lobi gücünü göstererek, Türkiye’yi üye yaptı. O zaman daha Avrupa’nın ortak pazar olduğu dönem. 15 sene evvel de karo birliğinin kapısını çaldım, biz sağlık gereçlerine üyeyiz, burada niye değiliz diye. Epeyce bizi sürüncemede bıraktılar. Baktılar ki biz gayet aklı başında, işini iyi yapıyoruz, garip bir millet değiliz asli üyeliğe aldılar. Geçen sene Kırım’da da beni başkan yardımcısı olarak seçtiler. Allah ömür verirse başkan olacağım.

İRAN İÇ PAZARDA CİDDİ TEHLİKE GÜMRÜK BİRLİĞİ HANDİKABIMIZ

Türkiye’nin markası dünyada ne zaman makbul olacak, talep görecek sizce?
Devlet de çok büyük destek veriyor, Turquality önemli destek programı. Bugün tekstil çok önemli ihraç kalemlerinden biri. Tekstilin de gittiği yola bakarsak, jeande mesela Mavi iyi mağazalara girdi. Karoda da ülke markası olarak değil ama ürünlerimizi belli toptancılarda artık görüyoruz. Türk seramiğin markalaşması yabancıların Türkiye’yi yalnızca bir tedarikçi olarak değil de, kaliteli iyi ürün yaptığını gördüğü zaman olacak. Bugün bizi sadece güvenilir, iyi paketleyen, servisi iyi yapan ülke olarak görüyorlar.

BİZE YÜZDE 100 VERGİ UYGULUYOR

Güvenilir fasoncu olmamız yanlış da değil, zirveye giden yol böyle başlıyor. Tehlike de var, sizden daha ucuza üreten çıkar. Polonya geldi, Çin geldi, şimdi İran geliyor. İran, Türkiye için ciddi bir tehlike, hem iç pazar için hem yurtdışı rekabette. Ambargo yavaş yavaş hafiflediği andan itibaren önce Türkiye’ye gelecekler. Handikabımız da AB ile Gümrük Birliği anlaşmamız. İran bize yüzde 100 gümrük uyguluyor, bize AB üyesiymişiz gibi yüzde 5 gümrükle mal gönderiyor.