• $7,4294
  • €8,982
  • 412.302
  • 1471.39
05 Haziran 2012 Salı

Mali Birlik, euro krizini cözemez Avrupa'ya ABD modeli gerekiyor

Birçok Euro ve Avrupa Birliği taraftarı 'mali birlik' gerçekleştirilmesini öngörüyor. Ancak Avrupa'nın mali birlik yaklaşımı ile AB'deki mali birlik kavramı örtüşmüyor. Bu nedenle yapılması gereken kuzeyden güneye aynen Amerikan mali birliğinde olduğu gibi sübvansiyon vermekten geçiyor

Dr. Austan Goolsbee ABD Chicago Üniversitesi'nde Ekonomi Profesörü ve 2010-2011 yıllarında Başkan Obama'nın  Ekonomik Danışmanlar Kurulu'nun Başkanı idi. 31 Mayıs tarihinde o kadar güzel bir şekilde Avrupa ve Mali Birlik konusunu gündeme getirmiş ki, yaklaşımını kısaltarak bu köşeye taşıyoruz.
Avrupa'nın mali birlik yaklaşımı  vizyonu ile AB'deki  mali birlik kavramı örtüşmüyor. Avrupalılar ABD'nin başarılı  'Mali Birlik' vizyonunu anlayamamış bulunuyorlar. Bu nedenle de Avrupa'da teklif edilen tür mali birlik euro krizini çözemez.

KUZEY-GÜNEY FARKI
1999 yılında başlayan AB Birliğinin doğuşundan bu yana  kuzeyde  ve özellikle Almanya'da verimlilik artışı ve büyüme gerçekleşirken ücretler artmamış. Ama Güney ülkelerinde ise ayni sürede verimlilik artışı hemen hiç olmamış. Bu iki olgunun bir arada düşünülmesi sonucu birim emek maliyetlerinin Almanya'da, güney Avrupa ve hatta Fransa karşısında bile yüzde 25 kadar düşmüş olduğu görülebilir.
Normal bir ekonomide bu tür farklılıklar döviz kurunun değişimiyle ortadan kaldırılabilir. Ama Avrupa Birliği tek para sisteminde üye olan bir ekonomi için ticaretlerinin çoğu da birbirleriyle olduğuna göre , döviz kurunun değiştirilmesi diye bir olanak yok. Bu gerçek tek başına parasal birliği çözümsüz bırakmayabilirdi. Ama eğer döviz kuru değişimi yerine alternatif bir yeniden dengelenme sübabı mevcut ise.
Burada dört adet alternatif mevcut. Emek hareket edebilir, ülke yerlerde  sürünülebilir, yükselen enflasyon yardıma gelebilir veya sübvansiyon olanağı oluşturulabilir.
Eğer emek yani işçiler düşük büyüme bölgesinden yüksek büyüme bölgesine serbestçe göç edebilirlerse veya ülkenin Merkez Bankası para politikasını iyice gevşek hale getiribilir ve bu kanalla yüksek büyüme bölgesinde enflasyonu yukarıya iterse, döviz kuru yardıma gelemeyen ortamda bile dengelenme olabilir. Enflasyon yüksek büyüme ülkelerinde göreceli reel ücretleri aynen devalüasyon olmuş gibi değiştirebilir. Almanların ve kuzey ülkelerinin de enflasyona tahammülü yok. Bu durumda kalan iki alternatif ya inlemek ve sürünmek... Ya da sübvansiyon!
Güney Avrupa  'iç devalüasyon' yaparak, yani ücretleri yüksek işsizlik ve emek piyasasında yapısal reform ile düşürerek (yani sürünerek) gariban ülkeleri daha rekabetçi yapabilir. Ana tarih bunun çok zor olduğunu gösteriyor. Bu sürünerek rekabet kazanma süreci ancak çok uzun yıllar boyu sürünme ile sonuç verebilir. O zaman da geriye bir tek alternatif kalıyor. Sübvansiyon!

Kuzey Avrupa istemiyor
ABD'de mali birlik Federal Hükümet yapısı üzerinden bir sigorta sistemini oluşturuyor.  Texas; 1980'lerde petrol fiyatları düşüp de çökerken sübvansiyon veriliyor, petrol fiyatları 2000'li yıllarda olduğu gibi artınca da Texas uçmaya başladığında gariban eyaletlere yardımı sağlayan taraf oluyor.  İşte AB içinde olduğu gibi, kuzey bölge ülkelerine veto hakkı verilirse de parasal birliği bir arada tutmak gerçekleşemez hale geliyor. Bu da zayıf bölgeleri çok uzun yıllar sürünmeye zorlayacak, işsizlik kanalı ile gariban ülke reel ücretlerini aşağıya itecek yaklaşımları gündeme getiriyor. Kuzeyde yüksek enflasyon gerçekleşmezse veya güneyden Kuzeye göç oluşmazsa sorunlar kuzeye büyük rakamlara patlayabilir. Yapılması gereken kuzeyden güneye aynen Amerikan mali birliğinde olduğu gibi sübvansiyon vermektir. Ama başta Almanya olmak üzere Kuzey Avrupa, sübvansiyonu elimine etmeye uğraşıyor. Bu da aslında mümkün değil. Dünyada sorunları iyi analiz edebilen iktisatçılar farklı şeyler söylüyorlar ama siyasiler ve halk onları dinlemiyor!

SÜBVANSİYON ŞART!
KUZEY ülkeleri Avruap Birliği'ni ayakta tutmak için düşük verimlilik ülkelerine sübvansiyon vermek, kurtarma operasyonları veya geniş garantiler vermek gibi yaklaşımlara girmek zorunda kalırlar. Ama işte bu noktada Kuzey ülkelerinin sübvansiyon konusundaki allerjileri gündeme geliyor. Ama Avrupa ABD'nin mali birliğinin esas gücünün  sübvansiyondan geldiğini anlamıyor. Aslında mali birlik bir sübvansiyon mekanizmasıdır.

Asıl nokta bu rakamlarda gizli
1990'DAN 2009'a arası The Economist verilerine göre Delaware veya Minnesota gibi eyaletler 20 yılda eyaletin GSYİH sayısından yüzde 10 daha fazla yıllık ödeme yapmışlar. Buna karşılık New Mexico , Mississippi ve West Virginia gibi eyaletler ise tam tersi GSYİH'sının yüzde 12'si kadar yıllık sübvanisyon almışlar. Tabii bu kaba bir ölçüt ama esas önemli noktayı sergiliyor. Söz konusu olan rakamlar büyük, ve hatırlanmalı ki Yunanistan'ın tüm 2011 bütçe açığı GSYİH'nin sadece yüzde 9.1 kadarı idi.

<p>Karma komisyona sevk edilen ve çoğunluğu HDP milletvekillerine ait 33 dosyanın ayrıntıları netleş

PKK'nın siyasi uzantısı HDP'lilerin dokunulmazlığı kaldırılacak mı?

Öğretmenlere koronavirüs aşısının yapılmaya başlandı

Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar A-400M hangarını ziyaret etti

Balıkçı ağlarına bin yıllık tekne parçaları ile 13 amfora takıldı