Ama bu izah -en iyimser ifadeyle- yanıltıcı.  Zira yargı birliği ile yargı tekliği aynı şey değil. 

Yargı birliği; -bizde halen faal olan- "özel yetkili mahkeme" gibi, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi gibi, genel yargılama usullerine tabi olmayan, özel ve/veya ayrıcalıklı bir yol izleyen yargılama makamlarının sistemde olmamasını ifade eder. 

İdari ve adli yargının asırlık kurumlarını lağvederek Temyiz Mahkemesi adı altında eritmek, "yargı birliği" değil, mutasavver başkanlık hedefine uygun "yargı tekliği" olsa gerek.

İnanın böyle bir izah, kamuoyu zekasıyla alay edildiği duygusu hissettirmeyeceği için daha samimi olur.  

Başkanlık kararnamesinin "esas" bakımdan denetlenemeyeceği, anamuhalefet partisinin Anayasa Mahkemesi'ne gidemeyeceği, anayasa değişikliğinin iptal edilemeyeceği, "Başkan"ın yargılanamayacağı, denetimin fiilen neredeyse sıfırlandığı bir sistem değişikliğinden söz ediyoruz.

Uzlaşma Komisyonu'nun MHP'li üyesi Faruk Bal diyor ki:

"YARGI BİRLİĞİ FEDERAL DEVLET İÇİNDİR" 

 "AKP başkanlık sistemi dediği için, yargıyı da tekleştirmek istiyor. Başkanlık sisteminde yargı birliğinin bir zarureti var. O da şu: Her eyalet başka yasaları uygular. Federal devletin cari olması için de yargının tek olması gerekiyor. Şimdi AKP, Danıştay ve Yargıtay'ı kaldırıyor. Temyiz Mahkemesi diyor. Ama kalkıp yanına bir de Anayasa Mahkemesi koyuyor. Yargı birliği diyorsan, Anayasa Mahkemesi olmaz. Tek olmadığı için de başkanlık sistemine aykırı."

Bal, AK Parti önerisinde, "Başkan'ın atayacağı, seçeceği yargı üyelerinin çokluğuna" dikkat çekerek, "AKP teklifi hayata geçerse, 387 Yargıtay üyesinin 96'sını başkan seçecek" diyor. "Yargının siyasallaşması, yargıya görev veren makamların yarattığı bir sorundur" diyen Bal, MHP'nin, yeni Anayasa'nın yargı bölümü için "kura sistemi" önerildiğini ifade ediyor.

Uzlaşma Komisyonu'nun CHP'li üyesi Atilla Kart diyor ki:  

"ŞANGAY BEŞLİSİ ÖZLEMİ BOŞUNA DEĞİL" 

"AKP'nin teklifini 'başkanın mahkemeleri' olarak özetlemek mümkün. Check and balance zaten bitiyor. Bunu geçtik. Başkanlık sistemiyle ilgili asıl teklifte 'genel siyasetin yürütülmesine ihtiyaç duyulan konularda kararname çıkarabilir denilerek, yasama organını kanun yapma yetki ve görevi başkana veriliyor. Başkan hakkında ceza soruşturması açılması için üçte iki öneri, dörtte üç kabul gerekiyor. Yani fiili anlamda yargılanamayacak. Başkan monark'a dönüşüyor. Bu Orta Asya tipi bir başkanlık modelidir. Sayın Başbakan'ın Şangay Beşlisi özleminin rastlantı olmadığını da gösteriyor."

Kart, ilginç bir gelişmenin daha altını çizdi:

"Son 20 gün parlamenter sistemin kavramlarını tartıştık. AKP başkanlık önerdiği için izledi, katılmadı. Ve ne oldu biliyor musunuz? 12-13 madde üzerinde yeşil (mutabakat) çıktı! Üç partinin anlaşabileceği göründü. Son günlerdeki müdahale sıklığının sebebi, bizce bu!"

Şimdi en ziyade merakı hak eden soru şu olsa gerek:

Bakalım, AK Parti'nin 12 madde ve beş sayfadan oluşan Yargı önerisi için, teklifin kapsamına aldığı yüksek yargı organlarından herhangi bir açıklama, görüş veya değerlendirme gelecek mi?