• $7,4159
  • €9,0281
  • 442.528
  • 1542.45
14 Temmuz 2011 Perşembe

Önce inanırız

Cemalettin Taşçı
Cemalettin Taşçı
YAZARIN SAYFASI

Yıllar önce üniversitede bir panelde, 'eğer eğitim fakültelerinde bilgisayar becerileri kazandırılmazsa, inanıyorum ki biz bu maliyetli hizmet-içi eğitimlerle problemi çözmek için beyhude uğraşıp duracağız' mealinde bir laf ettiydim. İzleyicilerin arasında yer alan bir profesör, hiddetle, 'burası üniversite, bu çatının altında inanmak olmaz, bilmek olur' filan diye kükrediydi.
Gülümsemiştim. Çünkü oradaki hemen herkes biliyordu ki, kendisi modern bir iman sisteminin tavizsiz bir müminiydi. Bildiği neredeyse hiçbir şey yoktu ama tartışılmaz dogmaları vardı.
Mesela Feynman'dan filan haberdar olmadığı da kesindi. Fiziğe mühim katkılar yapmış olsa da Feynman'ın öğretmenlik konusundaki şöhreti, bilim adamlığı hususundakini aşar. Onun çapındakilerin aksine, birinci sınıf öğrencilerine amfide ders vermeyi de severdi. Bir derse girer girmez, daha önce amfinin tavanından sarkıtmış olduğu devasa bir topuzu başının hizasına kadar çektikten sonra bırakmış. Topuz geniş bir yay çizerek uzaklaşırken de, hafifçe eğilip önündeki notları karıştırmaya başlamış.
Topuz, beklendiği gibi, uzaklaştıkça yavaşlayıp, sonunda bir an duraklamış ve geriye dönüp Feynman'a yaklaşmaya başlamış. Sınıftaki öğrenciler bir süre Feynman'ın kafasını kaldırıp kendisini sakınacağını nafile beklemişler. Topuz ile Feynman'ın kafası arasındaki mesafe iyice daralınca, bir felaketin şahitleri olmanın çaresizliğiyle nefeslerini tutmuşlar.
Bilenler bilir, sarkaçların topları başlangıç noktasından daha ileri gitmez. Topuz da istisna olmamış. Feynman'ın başının hizasına yaklaşırken yavaşlamış ve çarpmadan geriye dönmüş. Hemen sonra Feynman başını kaldırmış, endişe içindeki öğrencilere, 'Size anlattığım şeylere inanıyorum' demiş.
***
İnanmak her şeyin başıdır. 20. yüzyılın en büyük bilim adamlarından biri olan Feynman, 'burada inanılmaz, bilinir' filan gibi laflar edecek adam değildi. Aslında bilim ile inanmak arasında varsayılan çelişkilerin neredeyse tamamı ideolojiktir ama o ayrı mevzu. Şimdilik derdim başka.
Geleneğe göre İbrahim Urfalıdır ya, dinin Urfa'da doğduğu şimdilerde bilim tarafından da teyit edilmiş gibi görünüyor. National Geographic geçen ayki sayısında Göbeklitepe'yi kapak yapmış. Makaleye göre, Göbeklitepe'deki bulgular, insanlığın tarihi hakkındaki birçok varsayımı yerle bir etmiş. Yaygın kanaat, insanların önce tarımı keşfedip yerleşik düzene geçtiği, yazıya, sanata ve dine uygun sosyolojik zemini şehirlerin sağladığı şeklinde idi. Göbeklitepe'deki tapınaklar ise, yerleşik düzene geçilmeden, tarım yapılmaya başlamadan, ilk şehirler belirmeden çok önce yapılmış.
Benim açımdan şaşırtıcı bir şey yok. Önce inanmak zorundasınız. İnsan beyni inanmaya programlanmış bir şey. Sadece insanlığın uzun tarihi değil, yaşadığımız çağ, hatta her birimiz kendimiz de deliliz ki, inanılacak şeylerin hiç kıtlığını çekmedik. Mesela Göbeklitepe'yi kazana kadar, insanların önce şehirler yapıp sonra dinler kurduklarına inanıyorduk. Kimilerimiz bildiğimizi zannediyordu ama aslında katıksız bir imandı o.
***
Daha yerleşmeden tapınaklar yaptığımızı öğrendiğimde şaşırmadım. Ama National Geographic'te yer alan bir başka tespit beni fena halde sarstı.
Anlaşıldığı kadarıyla Göbeklitepe'de bulunan dairesel şekilde dizilmiş T biçimindeki sütunlardan oluşan kutsal yapılar, bilinmeyen bir sebeple, zamanla kutsallıklarını kaybetmişler. Kısa aralıklarla, eskilerinin içine, benzer karaktere sahip yeni yapılar inşa edilmiş. Mesele şu ki, sonradan yapılanlar, önceden yapılanlardan daha küçük, teknik ve estetik olarak da daha özensiz yapılarmış.
Yani Selimiye'yi veya Mardin'deki Artuklu camilerini yapan bir medeniyetin giderek daha biçimsiz camiler yapmasının çok eski örnekleri varmış. Anlaşılan, bu topraklarda her daim böyle olmuş. Safranbolu'yu, Sığacık'ı, Amasra'yı yapan insanların torunlarının, aynı yerlerde şimdiki biçimsiz şeyleri yapması çok eski bir kuralmış demek ki.

<h3>Siyasetin gündemi reform ve ittifak çalışmaları oldu. Peki muhalefet neden reform ve ittifak çal

Siyasetin gündeminde ne var?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Doğada yaptığı yemeklerle kentleri tanıtıyor

Gaziantep'te tır kazası! Yol trafiğe kapandı