Futbol, şike hakkında konuştuğumu zannedebilirsiniz. Öyle değil. Bizi konuşmaya çalışıyorum. Kafamızın nasıl çalıştığını...
Fotoğrafa bakıyor ve Fenerbahçe'nin Türk futbolunda işgal ettiği yeri görüyoruz mesela. Eğer Fenerbahçe düşer, bu kadar geniş bir alan boşalırsa? Kıyamet...
Fenerbahçe düşerse futbolda kıyamet kopacağı neticesine varmamıza sebep olan bütün veriler doğru. Fenerbahçe çok kıymetli. İslam Çupi'nin bir vakitler yazdığı gibi, Fenerbahçe dolduruyor tribünleri. Dekoderleri Fenerbahçe sattırıyor. Gazeteler Fenerbahçe maç kazanmışsa satıyor. Ve saire...
Bir de mesela Fenerbahçe'nin futbol şubesini kapattığını düşünün. Diğer bütün branşlarda önüne geleni dövüyor olsun. Bunu ne kadar sürdürebilir? Futboldan elde ettiği gelirden de söz etmiyorum. Türk sporuna yaptığı katkı sebebiyle kamu kaynaklarından Fenerbahçe'ye o geliri sağlayalım. Basketbolda, voleybolda, diğer branşlarda Fenerbahçe markası kaç yıl dayanabilir?
Fenerbahçe kıymetlidir evet, çünkü futbol kıymetlidir. Fenerbahçe futbola kıymet kattı, katıyor. Hiç şüphe yok. Ama Fenerbahçe'nin futbol sayesinde Fenerbahçe olduğuna da şüphe yok. Fotoğrafa bakınca işin bu kısmı görünmüyor. Sadece çerçevenin içinde kalan kısmı gösterir çünkü fotoğraflar.
***
Mesele fotoğrafın çerçeveyle malul olmasından ibaret de değil. Fotoğraflar, aynı zamanda, belirli bir anı dondurur. Bir an öncesini veya sonrasını göremezsiniz. Umarım olmaz ama Fenerbahçe'nin küme düşmesi şart olursa da, futbol yaşamayı sürdürecek. Çünkü futbola ihtiyacımız var. Onu yaşatacağız.
Muhtemelen Galatasaray veya Beşiktaş'ı Fenerbahçe'nin yerine ikame etmeye çalışacağız. Ama olmayacak. Çünkü Fenerbahçe'siz, Fenerbahçe'nin şimdiki pozisyonuna sahip hiçbir aktörün olmadığı başka bir oyuna dönüşmeye eğilimli olacak futbol. Bu eğilim, eğer Fenerbahçe küme düşürülürse, daha sezon başlar başlamaz hissettirecek kendisini. Ve eğer doğru yönetilirse, Fenerbahçe de dahil herkes kazançlı çıkacak yeni süreçten. Artık sadece Fenerbahçe değil, Bursaspor veya Eskişehirspor da dekoder sattıracak mesela.
Ama süreci doğru yönetemeyeceğiz. Futbol maçlarını enstantanelerden ibaret zanneden, bir pozisyonu tekrar tekrar oynatarak ahkam kesen zihniyetin uzantısı olarak, mevcut fotoğraf üzerinde konuşup duracağız. Fenerbahçesizlik Beşiktaş'ın yönetiminin beceriksizliklerini örtecek. Filan.
Elbette Fenerbahçe'nin küme düşürülmesinin hiç hasar vermeyeceğini söylüyor değilim. Ama görülen hasarın sadece küçük bir bölümü Fenerbahçe'nin eksilmesinden kaynaklanacak. Kalan büyük bölümü, Digitürk'ün, TFF'nin, medyanın, kulüplerin filan panikleyip yanlış işler yapmalarının sonucu olacak. Mazeretleri şimdiden hazır: Fenerbahçesizlik.
***
Fotoğraf mantığının bambaşka tezahürleri de var. Aykut Kocaman 'Türk futbolunu yıkıp yeniden yapmak lazım' mealinde bir laf etmiş. Kocaman, Laz müteahhitlerin, kıymetli arsa üzerinde gördükleri her salaş binayı yıkıp yeniden yapma şehvetine müthiş kızıyordur muhtemelen. Adının onlarla yan yana geçmesine de içerler herhalde. Ama belki Tophane'yi nezihleştirme çabaları ile yan yana görünmekten rahatsız olmaz.
Benim açımdan Kocaman'ın futbol için ettiği lafın, Tophane'nin nezihleştirilmesi çabalarının veya Laz müteahhitlerin faaliyetlerinin bir karşılık bulmasını sağlayan zihinsel kod hep aynı: Yıkıp, doğru dürüst bir plana uygun olarak yeniden yaparsak, düzelecek her şey.
Havadaki bir uçağın fotoğrafında, uçmayı mümkün kılan şeyi göremezsiniz. Ama bilirsiniz, eğer fotoğrafta görünmeyen o şey varsa, uçak uçmayı sürdürebilir. Düştükten sonra... Elinizdeki şey bir enkazdır artık. Ne yapsanız uçmaz. Dünyayı fotoğraflarla okuyanlar için, her uçağı düşürüp yeni ve başka bir uçak yapmaktan başka seçenek kalmıyor.
Uçak düşüyorsa kendi yetersizliğinden değil. Biz planlamamışsak, uçanın uçmasına saygımız yok. O yüzden düşüyor. Biz düşürüyoruz yani.