• $7,4126
  • €9,0363
  • 441.833
  • 1542.45
20 Ekim 2011 Perşembe

Genleriniz sizin, hakları kimin?

Cemalettin Taşçı
Cemalettin Taşçı
YAZARIN SAYFASI

Sloganı 'Çünkü hürriyet kendisini müdafaa edemez' olan Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği, Myriad Genetics'e karşı açtığı davayı temyiz edeceğini açıkladı. 29 Temmuz'da yerel mahkeme, Myriad Genetics'in BRAC1 ve BRAC2 genleri üzerindeki patent haklarını teslim etmişti. Patentlerin suiistimaline karşı kurulmuş bir vakıfla işbirliği yapan birlik, işin peşini bırakmayacağını, gerekirse davayı en üst mahkemeye kadar taşıyacağını söylüyor.
Mevcut durumda patent hakları yüzünden, BRAC genleri üzerinde genetik test yapılabilmesi için Myriad Genetics'e 3000 dolar civarında haraç ödenmesi gerekiyor. Amerikan Sivil Özgürlükler Birliği de, meme ve rahim kanserleri ile ilgili olan testlerin yüksek bedellerinin kızdırdığı kesimlerin, yani kadınların desteğini arkasına alarak, gen patentlemenin anayasal olarak yasaklanmasını sağlamaya çalışıyor.
Myriad Genetics bence bu davayı kaybedecek. Çünkü -her şeyden önce- kadınlara karşı dava kazanmak olacak iş değil. Şirket prostat kanseriyle alakalı birtakım genleri patentlemiş olsaydı, bir şansı olabilirdi. Neresinden baksanız, şirket için talihsiz bir durum.
***
Myriad Genetics davayı kaybedecek. Çünkü -kadınların gücü bir yana- şirketin kendisini müdafaa ederken müracaat ettiği dil naftalin kokuyor. Neymiş, böyle bir engelleme halinde araştırmalar yavaşlayacak, buluşlar gecikecekmiş. Bunca yılda Ayn Rand'ın sözünün üstüne söz koyamamış bir zihniyetin kazanması için mucize lazım.
Şirket bu zırva müdafaayı şöyle bir sektörün içinden yapıyor: 1990'da başlayan Genome projesinde insan genomunun dizilenmesi on yıldan uzun sürmüştü. Aradan on yıl geçmeden, her gün bin insan genomu hacminde genetik malzemenin dizilendiği bir kapasiteye ulaşıldı.
Tempoyu hissettiğinizi zannetmiyorum. Bu yüzden tekrarlayacağım. Bir iş düşünün ki, tamamlanması on yıldan uzun süre almış olsun. Şimdi o işin bin katı, bir tek günde yapılıyor. Peki, bu muazzam gelişmenin gerçekleşmesi için ne kadar süre geçmesi gerekmiş? Sadece on yıl. Ve öyle Ayn Rand kahramanlarına benzer birilerinin kasalarını doldurmasına hiç ihtiyaç olmadan...
Söyleyip duruyorum, hayat böyle baş döndürücü bir hızla değişiyor. Ama kapitalizmin kendisini müdafaa etmek için müracaat ettiği dil de işte o kadar bayat, o kadar yavan. Ancak kendisini aşırı emniyette hisseden birileri bu kadar aymaz, bu kadar fütursuz olabilir. Myriad Genetics için üzgünüm ama antika kapitalizm artık Amerika'da bile bu kadar emniyette değil.
***
Myriad Genetics davasının hatırlattığı başka bir hususu da atlamayayım: Birileri 'genlerin patentlenmesi anayasaya uygun olsun mu, olmasın mı' diye tartışıyor. Biz de anayasa filan konuşuyoruz güya.
Hani kadrosunda yıldızları filan olmayan takımlar karşısındaki Beşiktaş'tan farkımız yok. Birileri sıradan oyuncularının hızlıca pas trafiğiyle Beşiktaş ceza sahasına dörder beşer oyuncuyla giriyor, Beşiktaş hücum etmeye teşebbüs ettiğinde de kendi ceza sahasında fazladan en az üç oyuncu bulunduruyor. Beşiktaş da boş durmuyor canım. Guti'si, Quaresma'sı, Simao'suyla tribünleri coşturuyor. Ne diyelim, başkan sağ olsun.
Antika anayasa gündemiyle tribünlere oynayanlar da...
Ama hatırlatmasam olmaz, Kayseri maçında Beşiktaş tribünlerinin hali hayra alamet değildi. Önlerine atılan yıldızları birer birer ıslıkladıktan sonra, öyle dünya çapında yıldız filan olmayan Ernst'e tezahürat yaptılar. Ve -yıllardır her gerektiğinde yaptıkları gibi- Nouma'nın ruhunu çağırdılar. Hani yığınların muhabbetine fazla güvenmeye gelmez demek istiyorum.

<p>CHP’nin yayın organı Halk TV’de program sunan Özlem Gürses MHP lideri Devlet Bahçeli&

Sağlık Bakanlığından Halk TV sunucusu Özlem Gürses'e yalanlama: Öyle bir personelimiz yok

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

'Bora-12' ve Ejder aktif hale getirildi: Karadeniz'de PKK operasyonu

Soğuk havaların etkisini arttırdığı Erzincan'da, Girlevik Şelalesi dondu