Bilim ve teknolojiye olan ilgi çocukluk yıllarında başlıyor. İlkokulda pekişiyor, lise yıllarında çocuğun tüm hayatını etkileyecek kariyer kararı aşamasında kader anını yaşıyor. Bilim ve teknolojiye çocukluğunda ilgi duyan öğrenci, lisedeki gençlik yıllarında bu ilgisini yaşam biçimine dönüştürüp dönüştürmeyeceğinin kararını alıyor. Türkiye gibi tıp ve mühendisliğe olan talebin yerini işletme ve idareciliğe bıraktığı ülkelerde, öğrencinin kararını bilim ve teknoloji seçimi yönünde teşvik eden uygulamalar iki kat önem kazanıyor.
TÜBİTAK her yıl Türkiye çapında liselerarası bir bilim ve teknoloji yarışması düzenliyor. Türkiye'nin dört bir yanından öğrenciler geliştirdikleri bilim ve teknoloji projeleriyle bu yarışmada kendilerini göstermeye çalışıyorlar. Daha küçük çaplı bir yarışma INEPO Çevre Proje Olimpiyatı ise Fatih Koleji tarafından düzenleniyor. Peki bu ve benzeri yarışmalarımız medyamızda ne kadar yer buluyor? Lise öğrencilerimizin başarılı bilim ve teknoloji projelerinden ne kadar haberimiz oluyor?
Neyse ki bu iki liselerarası yarışmamızda dereceye giren öğrencilerimizin başarısı Türkiye sınırları içinde kalmıyor, uluslarası arenaya kadar taşıyor. Dünya teknoloji devlerinden Intel'in desteğiyle katıldıkları uluslararası yarışmadan ödüller kazanarak dönebiliyorlar.
Dünyanın dört bir yanından, 68 ülkeden 1549 lise öğrencisinin katıldığı Intel Bilim ve Mühendislik Fuarı'na bu sene Türkiye'den on finalist proje katıldı. Pittsburgh'da yapılan yarışmaya katılan on finalistimizden dördü ise Türkiye'ye kazandıkları ödüllerle döndü.
Bahçeşehir Fen ve Teknoloji Lisesi'nden Tansel Baran Yaşar, 'Tribomanyetik Bağlantı Sistemi' isimli projesiyle Fizik ve Astronomi dalında üçüncülük ödülünü kazanarak büyük bir başarıya imza attı. Keşan Anadolu Lisesi'nden Melek Danacı ve Betül Budun'un Tıp ve Sağlık kategorisinde aldıkları dördüncülük ödülü de çok sevindiriciydi.
Yarışmanın profesyonel, bilimsel ve eğitimci organizasyonlar tarafından desteklenen 'Özel Ödüller' bölümünde ise Leyla Turgut Lisesi'nden Muzaffer Arda Büyüksan ve Uğurcan Onduç ile Özel Fatih Koleji'nden Yunus İbrahim Alaylı ödüle layık görüldüler.
Bu seneki yarışma sonuçlarının ilginç bir yanı da Avrupa'dan katılan öğrenciler arasında dereceye girebilenlerin oranının düşük olmasıydı. Yarışmada ABD'lilerin yanı sıra Asyalı öğrencilerin yüksek başarı oranı dikkat çekti.
Üçüncülük ödülüyle dönen Bahçeşehir Fen ve Teknoloji Lisesi öğrencisi Tansel Baran Yaşar sayfaları iç içe geçirilen kitapları birbirinden ayırmanın güçlüğünden esinlenmiş. 800 sayfalık iki kitap yan yana getirilip, sayfaları iç içe geçirildiğinde sayfalar arasında oluşan sürtünme nedeniyle bu kitapları ancak iki tankın uygulayabileceği büyüklükte bir yatay kuvvet ayırabiliyormuş.
Yaşar, bu bilgiden yola çıkarak geliştirdiği projesinde manyetizma ve sürtünmeden yararlanılarak dayanıklılığı ayarlanabilen fiziksel bir sistem geliştirmiş. Karşılıklı iki eş parçadan oluşan sistemde, her parça bir çubuk üzerine birbirine eşit aralıklarla dizilmiş ferromanyetik levhalardan oluşuyor. İki eş parça yan yana getirildiğinde, tıpkı sayfaları birbirine geçmiş iki kitap gibi parçalardan birinin levhaları arasındaki boşluklara diğer parçanın levhaları giriyor. Bu iki parçanın üzerine manyetik alan uygulandığında, levhaların birbirini çekip sıkıştırmaları sonucunda levhalar arasında oluşan sürtünme gücü kullanılarak, kontrol edilebilir bir dayanıklılık sağlanıyor.
Intel Bilim ve Mühendislik Fuarı'nda Türkiye'yi temsil eden tüm öğrencilerimize tebrikler. Bilim ve teknoloji yarışmaları umarım Türkiye'de de daha çok yaygınlaşır ve medyanın daha fazla ilgisini çeker.

twitter.com/yurtsan - onkapak.com/yurtsan