CHP içindeki sorunun derinde yatan kaynaklarına bakmadan, bugün bu partide yaşananları anlamak mümkün değildir fakat referandum sonrası ortaya çıkan ‘tartışmaların’ öncelikle bunu yansıtmadığını belirtmek gerekir. Tartışmayı yürüten çevrelere bakılınca üç tavırdan bahsetmek mümkün görünmektedir.

Bir tarafta CHP eski yönetim çevresinden seslendirilen görüşler bulunmaktadır ve bu söylem tamamen parti içi iktidar meselesinin referandum sonucuyla ilişkilendirilerek su yüzüne çıkması şeklindedir. Bu anlayışın, CHP içi iktidar mücadelesini nasıl yönlendireceği sorusu bir tarafa bırakılırsa esas sorunu, CHP’nin 21. yüzyılın ilk çeyreğinde yaşadığı yapısal durumu anlamaktan uzak bir tartışmaya uzanmaktan öteye gitmeyeceğini belirtmek gerekir.

CHP’de üç tavır

Diğer bir söylem, parti içindeki küçük hizip veya grupların dile getirdiği artık ölü bir sosyalizan dildir ve slogan düzeyinde, hiçbir toplumsal değeri temsil etmeyen bir anlayışa dayanmaktadır. 10-15 milyon arasında bir oy kitlesi bulunan CHP gibi tarihsel bir siyasi kuruluşun, muhtelif marjinal grupların etkisinde kalması, bunlara itibar edilmesi, bırakınız CHP’nin tarihsel/ politik/ ideolojik sorunlarını çözmeyi, partiyi daha geri bir yere sürükleyecektir; bunun mümkün olmayacağını tahmin ediyorum. Bir başka anlayış ise, CHP’nin mevcut haliyle, bir değişme ihtiyaç duymadan, siyasette yoluna devam etmesini arzu edenlerin tavrında ortaya çıkmaktadır.

“Referandum neticesi ne olursa olsun ‘Türkiye’de bir kaos planının devreye girmesini gerekli görenlerin’ Hayır oylarının yüksek çıkması karşısında ortaya koydukları ‘söylem’ analiz edildiğinde, esas yapılmak istenenin başta büyük şehirler olmak üzere ‘ülke çapında sokak hareketleri’ marifetiyle önce kitlesel gösteriler yaparak, sonra tahriklere girişerek, şiddet kullanarak ülkeyi kutuplaştıran bir gerilim ortamı yaratıp, arkasından iç çatışmalara götürmeyi amaçladıkları anlaşılmaktadır.”

Terör örgütlerine karşı yapılan mücadelede elde edilen başarının, bu örgütleri sadece büyük şehirlerde, şehirlerde değil ülkenin dört bir yanında, dağlarında bile eylem yapamaz hale getirmiş olmasından dolayı, Türkiye’yi istikrarsızlaştırmak isteyen muhtelif güçler açısından ‘sokak eylemlerinin’ başlatılması büyük bir önem kazanmıştır. Bu sebepledir ki ‘Hayır’ oyu veren milyonlarca insanı sokaklara dökmek için CHP’ye büyük bir rol biçilmiştir fakat kısa sürede görülmüştür ki Hayır oyunu kullanan insanlar bu ‘oyuna katılma’ hususunda istekli değildirler ve CHP’ye oy veren milyonlarca insanın böyle bir tuzağa düşeceğini beklemek doğrusu Türk toplumunu tanımamak demektir. Bu durumda CHP’deki tartışmada yer alanlardan ‘bazılarının’ söz konusu ‘istikrarsızlaştırma projesinde’ rol alamaya açık olduklarını görmek lazımdır.

Zamanın dışına itilmek

Bütün bunların CHP’deki esas meselenin çözülememiş olmasıyla, en azından çözümü konusunda görünürde bir çalışmanın, bir tartışmanın ortada olmamasıyla alakalı olduğunu söylemeye ayrıca gerek var mıdır? “CHP’nin esas meselesini ideolojik, toplumsal ve politik düzlemlerde ortaya çıktığını söylersek, aslında sorunun zaman boyutunda tarihsellikle ilgisini kurmak veya tanımlamak anlamlı olabilir. Burada birinci zaman dilimi, partinin kimliğinde derin izleri olan 1930’lu yılardır. İkinci devir şüphesiz 60’lı yıllardan sonraki zamanı; üçüncü dönem ise, 1980’lerden günümüze uzanan devreyi kapsamaktadır. Bu üç dönem, aynı zamanda üç anlayışa tekabül etmektedir.”

Sorun CHP’nin birinci dönemiyle, ikinci dönemi arasında ki ideolojik eklemli yapının ürettiği zihniyetin, üçüncü dönemin sorunlu yapısını inşa etmesiyle ilgilidir. “Bir siyasi hareketin tarihi, onun ürettiği sorunlu ideolojik yapıyı aşacak dinamizmi engelliyorsa, içinde yaşanılan zamanın sorduğu sorulara cevap vermesi mümkün olmayacaktır.” Buna zamanın dışına düşmek de denebilir. CHP’nin bugün içinde bulunduğu problemlere bir de buradan bakmak gerekmez mi?