Sosyal destek kapsamında yeni bir sistemin kısa sürede pilot uygulaması başlayacak. Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD) olarak adlandırılan sistem bu yıl üç ilimizde pilot olarak uygulandıktan sonra 2027 yılı itibariyle 81 ilde uygulanacaktır. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında yapılan çalışmalar tamamlandı. Sistemin yürütülmesinden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı sorumlu olacak. On İkinci Kalkınma Planı, 2025 yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı ve Orta Vadeli Program'da (2025-2027) uygulanması öngörülen sistem ayrıntılarını paylaşalım...

Sistem nasıl tasarlandı?

Sistemin hazırlık sürecinde 14 farklı kurumun geniş katılımıyla projeksiyon çalışmaları, destek programlarının rasyonelleştirilmesi, alternatif modeller, maliyet projeksiyonları ve mevzuat düzenlemeleri üzerine çalışılarak yol haritası oluşturuldu. Bu kapsamda vatandaşlarımızın sosyal destek öncesi kişi başı geliri hesaplanarak her bir hanenin ihtiyaç duyacağı destek durumu göz önünde bulundurulup hane özelinde destek sağlanması ve hane profiline göre "çocuk" ve "konut" gibi bileşenlerle vatandaşlara sağlanan desteğin kuvvetlendirilmesi sağlanacaktır.

GETAD nedir?

Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD); sosyal yardım sistemi gözden geçirerek, iş gücüne katılıma mani olmayacak şekilde bütünleşik bir yapıda aile odaklı ve fert başına asgari bir geliri garanti edecek şekilde kurgulanan sistemdir. Burada özellikle sistemin işgücüne katılmaya mani olmayacak şekilde tasarlanması önemli. Zira sosyal desteklerin çalışmayı engelleyen bir tarafı olduğu sürekli dile getirilen eleştirilerden biridir. Dolayısıyla bu destekten yararlananların işgücü piyasalarında açık olan işler teklif edilecektir.

GETAD'ın diğer sosyal desteklerden farkı nedir?

Mevcut sosyal yardım sistemimizde yardımlar belirli kategorilere göre dağıtılmakta ve çoğunlukla sabit tutarlarda yapılmaktadır. GETAD ise çatı program olarak bütünleşik bir yapı sunacaktır. Bu sistemde hanelerin toplam gelir düzeyi ve fert sayısı dikkate alınarak destek miktarı belirlenecek, böylece yardımlar ihtiyaçlara daha duyarlı hale gelecektir. Sabit tutarlı yardımlar yerine geliri, belirlenen eşik değerin altında kalan hanelere devletin aradaki farkı tamamlayarak geçim güvencesi sağlanarak sunulacaktır.

GETAD, vatandaşlık
maaşı mıdır?

GETAD, vatandaşlık maaşı değildir. Zira devletin tüm vatandaşlara, gelir durumuna bakılmaksızın düzenli maaş ödemesi uygulaması olan 'Vatandaşlık Maaşının' evrensel kapsamını daraltarak daha hedeflenmiş ve sosyal adaleti güçlendirmeye odaklı bir sistem olarak tasarlanmıştır GETAD.

Pilot uygulama hangi
illerde başlayacak?

İlk simülasyon uygulama çalışmaları Çankırı'dan başlatılan GETAD sistemi, Aydın, Çankırı ve Şanlıurfa illerinde sistem üzerinden Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi simülasyon ve skorlama çalışması tamamlandıktan sonra 2027 yılı itibariyle tüm Türkiye'de uygulanacak.

Bu sistemin faydaları neler olacak?

1. Sosyal destek sisteminden yararlanma şartları arasındaki farklılıklar giderilecek,
2. Başvuru ve hak kazanma süreçleri iyileştirilerek mükerrerlikler önlenecek,
3. Sosyal destek sistemi aile odaklı olarak fert başına asgari gelir tutarını garanti edecek şekilde yeniden yapılandırılacak,
4. Hanedeki çocuk, engelli, yaşlı kompozisyonu yardım tutarının belirlenmesinde ayrıca dikkate alınacak,
5. Sosyal risklerin daha iyi izlenmesi için coğrafi bilgi sistemleri ve yapay zeka destekli analizler kullanılacak
6. Sosyal destek yararlanıcılarının iş tekliflerini reddi durumunda kesintiler daha etkin uygulanacaktır.