Ülkemizde doğurganlık hızının dramatik seviyede düşmesi nedeniyle devlet kurumlarımız meseleyi bütün boyutlarıyla çalışıyor. Yapılacak yasal düzenlemeler, faaliyetler, teşvikler ve çeşitli tedbirler üzerinde dikkatle duruluyor. Bunlardan tamamlananlar hayata geçiriliyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın 13 Ocak 2025 tarihinde müjde olarak açıkladığı hususlardan biri doğum yardımlarının önemli oranda artırılmasıydı. Bu kapsamda 1 Ocak 2025 sonrası doğan ilk çocuk için tek seferlik 5 bin lira, ikinci çocuk için her ay 1500 lira, üçüncü çocuk için ise her ay 5 bin lira ödeneceği ifade edilmişti. Bu konuya ilişkin kanun teklifi TBMM'ne sevk edildi.

KANUNİ DÜZENLEMEYE NEDEN İHTİYAÇ DUYULDU?

Doğum yardımlarının artırılmasının temel nedeni doğurganlık hızının önemli oranda düşmesidir. Kanun teklifinin gerekçesinde şu ifadeler yer almaktadır: "Bu sebeple madde ile sağlıklı nesillerin yetişmesi, dinamik nüfus yapısının ve kalkınmanın istikrarlı bir biçimde sürdürülmesini teminen ülkemizin doğurganlık hızının artışına olumlu yönde katkı sağlanmasına yönelik teşvik edici mali desteğin verilmesidir."

Nüfusumuzun yıllık artış hızı 2022'de binde 7 seviyesinden 2023'te binde 1,1 seviyesine geriledi. Doğurganlık hızımız 2001 yılında 2,38 iken 2023 yılında 1,51'e düştü. AB'nin doğurganlık hızı ortalaması 1,54'tür. Bir ülkede nüfusun kendini ikame etme seviyesi 2,10'dur. Doğurganlık hızının bu seviyenin çok altına düşmesi önemli bir sorundur. Cumhurbaşkanı Erdoğan bu sorunu ülkemiz için varoluşsal bir tehdit olarak tanımlamaktadır.

DOĞUM YARDIMLARI NASIL ÖDENECEK?

Doğum yardımları ödemeleri annelerin hesabını ve çocuk 5 yaşını tamamlayana kadar yapılacak. Bu ödeme için ailelere yönelik herhangi bir kriter veya şart olmayacak. 1 Ocak 2025'ten sonra doğan ilk çocuk için annelerin hesabına tek seferlik 5 bin lira ödeme yapılacak. 1 Ocak 2025'ten sonra ikinci çocuğu olan bir annenin hesabına çocuk 5 yaşına gelene kadar her ay 1500 lira ödeme yapılacak. Bir başka anlatımla 1 Ocak 2025 tarihinden önce 1 çocuğu olan anne, 1 Ocak 2025 tarihinden sonra ikinci çocuk sahibi olduğunda bu annenin hesabına 60 ay boyunca aylık 1500 lira yatırılacak.

1 Ocak 2025'ten önce iki çocuk sahibi olan, üçüncü çocuğunu ise 1 Ocak 2025'ten sonra dünyaya getiren annenin hesabına, üçüncü çocuk için 60 ay boyunca aylık 5 bin lira yatırılacak. Çünkü üçüncü çocuk için aylık 5 bin lira ödeme yapılacak. 1 Ocak 2025'ten sonra 3 çocuk sahibi olan bir annenin hesabına aylık 6 bin 500 lira, 4 çocuklu bir anneye ise aylık 11 bin 500 lira yatırılacak.

Çocuk sayısının artışına bağlı olarak doğum yardım tutarlarının katlayarak artırılması önemli bir tedbir. Bu tedbirlerin doğum hızlarının artışına etkisini orta vadede göreceğiz.