• $28,9208
  • €31,485
  • 1924.11
  • 8026.27
26 Haziran 2023 Pazartesi

Ortaçağ heyulası Wagner ne anlama geliyor?

B.

Avrupa'da devletin olmadığı, herhangi bir otoritenin refah ve emniyet sunmaktan uzak olduğu tekinsiz Orta Çağ'ın üç kurumu, modernite tarafından ortadan kaldırılmasından yüzyıllar sonra geri döndü. Bunlar "Fama, Krameri ve Concottieri"dir. Bu üç kurumun ortadan kaldırılmasıyla devlet otoritesi tesis edilmiş, toplumsal keşmekeş son bulmuştur.

Fama, toplumun olan bitenden haberdar olma şeklidir. Bir nevi kulaktan kulağa oynamak gibi bir şey düşünün. Ne olup bitiyor, bir yerlerde bir şeyler mi vuku buluyor? Öğrenmenin çok zor olduğu bir dönemde Fama halk arasında yaygın rivayetler, kitleleri yanlış malumatlarla yönlendirme ve herhangi bir bilgiye güvenemeyeceğiniz bir ortamın oluşmasını sağlamaktaydı. Bir konu hakkında onlarca yalan yanlış rivayetin dolandığı bir ortam. Bildiğiniz kocakarı dedikodusu. Gazete ve devlet kurumlarının ilamları yaygınlaştıkça Fama ortadan kalktı. Bilgi teke indi. Elbette devlet kontrolü ve sansür bu tekelleşmede önemli rol oynadı.

Yol ve ticaret güvenliğinin olmadığı bir dönemdi bu dönem ve üreten ile alıcı arasında direkt bağ kurmak her zaman mümkün olmuyordu. Zengin, güçlü, silahlı adamları olan Kramerler malı üreticiden alarak pazara çıkarıyor ve büyük kârlar elde ediyordu. Bu Kramerleri aynı zamanda siyasi ve ekonomik otorite kılmaktaydı.

Condottieri ise paralı asker besleyen komutanlara verilen isimdi. Bunlar, kim isterse onun için savaşır, çıkarları çatışırsa ona karşı da savaşır, hiçbir siyasal otoritenin hizmetine sadakatle girmezdi. Avrupa'da devletin oluşması, şiddet tekelinin tesisi ile mümkün oldu ve Condottiereler de tarihe karıştı. Modern dönemde hiçbir devlet, kontrol ettiği sınırlar içinde kendi tekeli haricinde bir ordu beslenmesine tahammül etmeyecektir.

Bilgi, pazar ve askeri otorite üzerinde bir kontrol tesis eden devletler devlet olmayı başardılar. Bunu başaramayan yahut bu hususta zayıf kalan devletler ya yıkıldılar yahut bir başka devlete yem oldular.

Modern devlet çağının sonuna geldiğimizi, şirketlerin devletleri ya alaşağı ederek oyuncağı kılacağı veya yıkacağı yönünde öne sürülen tezlerin ciddiyetle okunması gerektiğinin en önemli alameti, yıkılmalarıyla modern devletin kurulmasına yol açan mezkur üç kurumun farklı suretlerde geri dönmesidir. Sosyal medya, e-ticaret ve güvenlik şirketleri Fama, Krameri ve Condottierinin fonksiyonlarını bihakkın yerine getiriyor. Bu üç alanda kontrolü sağlayamayan devletlerin önemli milli güvenlik sorunları yaşadığını görüyoruz. Üstüne üstlük, devletin en önemli fonksiyonu ve en güçlü olduğu alan olan arşiv ve kişisel istatistiklerin tutulması konusunda devletlerden daha güçlü kurumların ortaya çıkması internette, hepimiz için aslında hadiseyi daha anlaşılır kılıyor. Google'ın bizleri devletten daha iyi tanıdığı şu günleri görememesi Michel Foucaoult'un bahtsızlığı olduğu kadar bizim de bahtsızlığımız. Tam da şu günleri yorumlayacak adamdı...

Rusya'da yaşananların siyasi ve ekonomik sebepleri hakkında üç gündür yüzden fazla analiz okudum, dinledim. Elbette hepsi son derece kıymetli ve alanında mütehassıs hocalarımız tarafından yapılan değerlendirmelerdi. Gel gelelim Wagner hadisesi, Wagner'in ve Rus Devleti'nin çok ötesinde, zamanın ruhu ve yeni paradigmamız hakkında çok şey söylüyor bence. İşin bu tarafını konuşmak "Putin ile Wagner'in arası neden açıldı?" sorusundan daha anlamlı geliyor bana. Rusya gibi başı ile sonu arasında sekiz saatlik zaman dilimi farkı olan, zengin, güçlü, muktedir bir devlet iki gün boyunca kendi condottieresine karşı savaşmak zorunda kaldı.

Devletin, kendi dışındaki kurum ve oluşumlara alan açarken hiçbir zaman olmadığı kadar dikkatli olmak zorunda olduğu bir çağ bizi bekliyor. İnternet adı verilen Yecüc ve Mecüc devletleri yıkacak bir siyaset deccalinin adını demadem fısıldıyor zira...

<p>Türkiye'de milli ırk olarak tescillenen ve ünü sınırları aşıp dünyaya yayılan Van kedilerinin nes

2023 yılında 145 Van kedisi dünyaya geldi

Bozcaada ve Gökçeada'ya feribot seferlerine fırtına engeli

Yaban hayvanlarına ev sahipliği yapıyor! Limni Gölü Tabiat Parkı

Pekmez ve limon küründen sabahları tüketen yaşadı! Faydaları saymakla bitmiyor