B.

"Abamı gah sererem olur seccade, gah bürünürem olur bene cübbe, değneğe takırem olur sene goca çıkın..." Erzurumlu'nun hikayesi işte. Allah'a emânet olsun Erzurum.

Özü muhafaza etmenin manayı dönüştürdükten sonra bir anlam ifade edemeyebileceğini çok güzel anlatan bir hikayedir. Hele özden de sapılırsa seyreyleyin gümbürtüyü. Günümüzde Yahudilik Mitzvot ile Halaha arasına sıkıştırılmış bir tatbikat dinidir örneğin. İnançtan ziyade tatbikatla alakadar olunur. Aşırı yorumlamayın rica ederim, elbette inançsız bir dindir demiyorum; dinin odak noktası inançtan ziyade tatbikattadır diyorum.

Doksanlar'da Fındıkzade'de bir tekke satılığa çıkmış. Merhum Safer Efendi'ye destur sormuş evlatlarından birisi "Efendim, alsak da nâehil ellere geçmesine mani olsak"... "Vah vah" buyurmuş hazret "bir zamanlar fıkarâ tekâyâya sığınırdı, şimdi tekâyâ fıkarâya sığınıyor..."

Marx'ın çelişkiler çağı olarak adlandırdığı modern dönem, değerlerin köküne, bizzat sahiplenenlerince kibrit suyu dökülen ve kurdun ağacın içinden kemirdiği bir hayat düzenidir. Evet, hakikaten de katı olan her şeyin buharlaştığı, yüce olan her şeyin ayak altına alındığı bir çağda yaşıyoruz. Tabiata hadsizce hükmedebilmek, onun yalnızca sınırlarını değil, özünü de dönüştürebilecek iktidara sahip olmak, insanoğluna kalıba sokmak, standartize etmek ve değer biçmek gücü sunuyor. Temellük edemediği yahut temellük etme ihtimali olmayan her şeyin düşmanı olması bu iktidar sebebiyledir.

Dindarlık algımızın dönüştüğü bir hakikat. Bu, din algımızda yaşanan büyük dönüşümün bir neticesidir. Dine de, metâlaşan her şey gibi sahip olunabilecek bir şey nazarıyla yaklaşan nevzuhur bir dindar portresi sanırım bir tek benim dikkatimi çekmemiştir. Sizler de denk gelmişsinizdir bu adama. Dindarlık kalıplarını bir nevi pasaport olarak yorumlamak, kendince ret-kabul şemaları oluşturmak, dini de doğa gibi özüyle ve sınırlarıyla dönüştürmek iktidarını kendinde vehmediyor bu adam.

Rica ederim, sekülerlerden, reform tutkunlarından vs. bahsettiğimi zannetmeyin. Bizzat belki de sizden yahut yanınızdaki, yörenizdeki bir kimseden bahsediyorumdur. Eğer siz de örneğin, sizinle iyi geçinmeyi, pozisyonunuzu tasdik etmeyi vb. bir kimsenin dindarlığının şartı olarak görüyorsanız üstünüze alınabilirsiniz. Yahut sizin ve paralelinizdekilerin haricinde dinden diyanetten bahsedenler sizi taciz etmeye başladıysa siz de kastettiğim kimselerdensiniz demektir. Her neyse, bunun bir turnusol kağıdı, üç kıstasla tespit edilebilecek bir ölçütü yok. Bu işin kıstası vicdanınızda. Dininiz sahip olduğunuz bir şey gibi geliyorsa size, bir Molla Kasım'ın sizi sigaya çekme vakti gelmiş demektir.

Böylelerinin dinin cevherine ihanet ettiklerini iddia edemem. Velakin din bunlar için çoktan bir başka şeye dönüşmüştür; bu tehlikeye de işaret etmek isterim.

Tekkenin fıkaraya sığınması gibi, algınız ters yüz olmuşsa eğer, dini ait olacağınız bir iklim olarak görmeyi bırakıp, sahip olacağınız bir şey muamelesi yapmaya başlamışsanız demektir. Yapmamanızı salık veririm.

Elbette benim de bu yazıyı yazmamın bir sebebi vardır.