• $7,4501
  • €9,056
  • 443.741
  • 1565.01
27 Şubat 2011 Pazar

Tatlı isteği nasıl bastırılır?

Simge Çıtak
Simge Çıtak
YAZARIN SAYFASI

Bu hafta sizlerle bir okuyucumun sorusunu paylaşmak istedim.
Pek çok kişinin benzer sorulara cevap aradığını düşünüyorum...

'Merhaba; aşırı tatlı tutkunları bu alışkanlıklarını nasıl bastırmalıdırlar? Az tatlı yiyerek doygunluk hissine varamayıp, günlük alması gereken tatlı miktarından fazla alanlardanım. Ve tabii bu da yağa dönüşüp depolanıyor sanırım. Çünkü bazıları aşırı yemek yemedikleri, beyaz ekmek tüketmedikleri, makarna-pilav türü şeyleri de normal yedikleri halde (aşırı tatlı düşkünü oldukları için çok kilo alıyorlar ve kilodan kurtulamıyorlar. Nedir öneriniz?'
Okuyucum aslında bir soru içinde cevaplanması gereken birkaç soruyu bir arada sormuş. Tek tek cevap vereceğim.
Birincisi, kişilerin 'günlük almaları gereken tatlı miktarı' diye bir gereklilikleri yoktur. Bir insanın günlük alması gereken sizin belki 'tatlı' adını verdiğiniz karbonhidrat miktarı vardır. Bu ihtiyacını da meyve, sebze, tahıl grubundan (ekmek, patates, kuru baklagiller, makarna) tüketerek karşılamak vücut için yeterlidir.

EN SAĞLIKLI TATLI DONDURMA
Yeterli ve dengeli beslenen yani günlük olarak her besin grubundan kendine uygun miktarlarda yiyen bir insanın tatlı adını verdiğimiz besin değeri düşük, kalori değeri yüksek yiyeceklere ihtiyacı yoktur. Tatlıların kalori değerleri yüksek, besin değerleri düşük olduğu için genelde vücuda ihtiyacından fazla kalori verirler. Vücut bu kaloriyi yakamaz ve yağ olarak depolanır.
İkincisi, tatlı derken neyi kast ettiğiniz çok önemli: Dondurma mı? Baklava mı? Sütlaç mı? Çikolata mı? Sizin için hangisi tatlı sınıfına giriyor?
Bence tatlılar içinde en güzeli dondurma yemek, sonra sütlü tatlılar, sonra çikolata. En son baklava gibi ağır hamur tatlıları geliyor. Aslında sıralamaya bile koymak istemem... Bence tüm insanların yerken bir daha düşünmeleri gereken bir tatlı grubu hamur tatlıları. Ayda-yılda ancak bir kere belki tüketilebilir. Çünkü çok yüksek miktarda hem yağ, hem şeker hem de hamur içeriyor.  

FAZLADAN YENEN HER ŞEY, YAĞA DÖNÜŞÜR
Dondurma, en sağlıklı tatlılardan. Hem süt grubu hem meyve grubu içeriyor. Teknolojik dondurmalardan bahsetmiyorum tabii ki. Onlar bana göre dondurmadan çok donmuş krem şanti gibiler. Bu nedenle içeriklerinde yağ da ihtiva ediyorlar. Benim önerim, ev yapımı dondurmalar ya da en kötüsü ona yakın olanlar. Tabii ki her şeyde olduğu gibi miktar da önemli. Doğru miktar da kişiye ve bir gün içinde yediklerine göre değişkenlik gösterir.
Üçüncü olarak, 'Aşırı tatlı, yağa dönüşüyor ve depolanıyor. Bunu nasıl kontrol altına alabiliriz?' diye sormuşsunuz.
Fazladan alınan her besin, yağa dönüşerek vücutta depolanır. Yani yediğiniz fazladan meyve de, yoğurt da, ekmek de vücudun yağ deposuna gider. Vücudun fazladan alınan besinleri tek depolama şekli budur. Yani sadece fazla yağ yediğinizde yağ almazsınız. Bunu kontrol altına almanın tek yolu her gün ihtiyacımız olan kadar besin gruplarını doğru oranlarda almayı başarabilmektir.
Dördüncü olarak; 'Aşırı yemek yemeyip ekmek türü gıdaları tüketmeyen ama aşırı tatlı yiyenler ne yapmalılar?' diye sormuşsunuz.
Öncelikle kişinin günlük yemesi gereken ve bazı besin öğeleri içeren gıdaları almaması bunun yerine tatlı yemesi doğru bir beslenme tarzı değildir. Tahıl grubu dediğimiz ekmek, makarna gibi besinlerin içinde vücudumuz için gerekli bazı vitaminler, mineraller, bitkisel protein ve kompleks karbonhidratlar bulunur.
Beyaz ekmek tüketmek sağlıklı değil evet, ama ekmeği tamamen kesmek de başka bir yanlış. Günlük beslenmemizde belli miktarda tam buğday ekmeğine de, diğer tahıl gruplarına da yer vermeliyiz. Burada normalden ne anladığımız da çok önemli. Size göre normal yemek ne demek? Kimine göre günlük olarak 5 porsiyon tahıl grubu yeterliyken, kimine 8 porsiyon yeterlidir. Bunları da bilmekte fayda var diye düşünüyorum.
Peki, aşırı tatlı düşkünlüğünün nedenleri neler? Bunun bir fizyolojik bir de psikolojik yanı var.
Fizyolojik olarak tatlılara düşkünlük, genellikle insülin hormon fazlalığı nedeniyle oluşur. Bu kişilerde yemeklerden 2-3 saat sonra tatlı yeme isteği, öğleden sonra uyku basması, huzursuzluk, tatlı yiyince sakinleşme ve kendini iyi hissetme vardır. Bu durum kilo alınmasının en önemli nedenlerinden biridir. Temelinde ise insülin ve serotonin hormon bozukluğu vardır. Kanda insülin düşünce beyinden serotonin salgılanır. İnsülin çok yüksek ise serotonin salgılanamaz ve kişiler huzursuz, sinirli olurlar. Serotonini artırmak için tatlı yerler. Özellikle kan şekerini hızla yükselten çikolata, pasta, hamurlu tatlılar gibi besinler yendikten sonra tekrar tatlı ve besin tüketim isteği gelişir. Bu zincir, sürekli tatlı tüketimi ve kilo artışı şeklinde devam ediyor... Sonucunda da bu kişiler tatlı yemeden duramazlar.
Tatlı düşkünlüğü olan insanların beslenme alışkanlıkları genelde birbirine benzer. Sabah kahvaltı yapma istekleri olmaz, öğlen hafif gıdalarla yetinebilirler. Genelde gün içinde protein içerikli gıdaları pek fazla tüketmezler. Akşama doğru tatlı isteği yoğunlaşır. Özellikle akşama kadar tatlı besinleri atıştırma ve aşırı acıkma hissi gelişir. Gece uykudan uyanıp tatlı veya yemek yerler.
www.simgecitak.com

Tatlı isteğini önlemek için...
l İnsülini azaltmak için kahvaltıya protein içeren bir besinle başlanmalıdır (peynir, süt, yumurta, ekmek gibi)
l Kan şekerini hızla yükselen ve ardından hızla düşmesine yol açan karbonhidratlardan çay şekeri, bal, reçel, pekmez, pasta, tatlı, kurabiye ve benzerlerinden kaçının.
l Kan şekerinin hızla yükselmesini önlemek için tam buğday ekmeği, bulgur, kepekli pirinç, kepekli makarna gibi posa içeren kompleks karbonhidratları tercih edin.
l Mutlaka 3-4 saatte bir üç ana öğün, üç ara öğün olmak üzere az az, sık sık beslenin. l Glisemik indeksi yüksek yani şeker yükü fazla patates, muz ve havuç gibi meyve ve sebzeleri fazla tüketmekten kaçının.
l Yaşa ve boya uygun kilo aralığında kalın. Kilo vermek için mutlaka profesyonel bir yardım alın.
l Öğün atlanılmadan düzenli besin tüketin ve her besin grubundan yeterli yiyin.
l Belirli düzeyde karbonhidrat tüketilmeli, sadece protein ve yağ içeren diyetler yapılmamalıdır.
l Düzenli egzersiz, kan şekerini dengeler. Fakat egzersize aç başlanması veya çok uzun süre yoğun egzersiz yapılması, kan şekerinin düşmesine neden olur. Başlamadan kepekli sandviç, kepekli makarna, ayran, meyve, kepekli bisküvi gibi karbonhidrat içeren besinleri tüketin.
l Ara öğünlerde ayran, yoğurt, kepekli tost veya sandviç, meyve, kepekli bisküvi+peynir, ceviz veya fındık gibi besinler tüketilebilir.
l Alkol, kan şekerin önce yükselmesine daha sonra düşmesine neden olur. Kaçının.
l Meyve suyu, şeker içeren içecekler, aşırı çay ve kahve tüketmeyin.
l Beyaz undan yapılmış besinler yerine kepekli undan yapılanları tercih edin.
l Şeker isteği hissettiğinizde meyve, kepekli sandviç gibi besinlerden doğal şeker alın. Hurma bu konuda size çok yardımcı olabilir.   l Posa içeriği yüksek sebze ve salata tüketimi artırılmalıdır.

<p>Sağlık çalışanları ile ilgili önemli bir gelişme yaşandı. Sağlık Bakanlığı tarafından koronavirüs

Kısıtlamalar esnetilecek mi?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Engelli ve yaşlılara aşı uygulanmaya başladı

Yurt genelindeki 90 yaş ve üstü evlerinde aşılanıyor