Anne babanın ne yapacağını bilmediği ama dolaylı yollardan bilinçsizce çocuklarının korkularını beslediği bu konu oldukça önemli. ‘Çocuğumu hiç korkutur muyum!’ isyanlarını duyar gibiyim. Hepimiz bu yaşlara gelene kadar farklı korkular geliştirdik. Çoğu zaman kendimiz üstesinden geldik. Peki ya üstesinden gelemediklerimiz… Hâlâ izlerini taşıyor olabilir miyiz? Mesela yetişkin bir birey olarak korku filmi izleyemeyen kaç kişiyiz? Korku sağlıklı bir duygu iken fazla yaşanıyor olması ne gibi sorun teşkil eder? Önce korku duygusunu açıklayalım ardından çocuklardaki korkuyu farkında olmadan nasıl beslediğimize değinelim…

Korku; belli oranda yaşanırsa her duygu gibi sağlıklı bir duygudur. Fazla yaşanması ve belli oranın altında yaşanması sorun teşkil eder. Korku, önlem aldırır. Korkularımız hakkında konuşmak ise bizi rahatlatır. Çocuklar korkuları hakkında konuşmaktansa, o duyguyu oyunlarına yansıtırlar. Bilinçli ebeveyn çocuklarının oyuncaklar ile nasıl oynadığını gözlemlemelidir.

‘Seni dilenciye vereceğim!’, ‘Oraya gidersen seni öcüler yer!’, ‘Yaramazlık yaparsan seni bırakır giderim!’, ’Bak uslu durmazsan bu abla sana iğne yapacak!’… gibi yetişkin korkularımızın temelini oluşturan ve anne babaların anlık rahat etmesi için kullandıkları bu cümlelerin uzun vadede neyi tetiklediğine değinelim. Birçok kişi hastaneye gidip iğne yaptıramıyor ve doktor fobisi geliştirmiş.

Dilenci görünce ne yapacağını nereye kaçacağını şaşıranlardan hiç bahsetmiyorum bile. Bugün hayatı zorlaştıran bu korkuların temeli küçükken önümüzdeki yemeği yemek istemediğimizde başımıza gelenlerden ibaret…

Çocukken korkarız çünkü bilgi ve deneyimler azdır. Her şeyden önce muhakeme yeteneği yoktur. Yetişkin gibi düşünülemez ve davranılamaz. Ayrıca yaş gruplarına göre korkularda değişir.

2 yaş çocuğun korkusu ile 4 yaş çocuğun korkusu aynı korku değildir. 2 yaşında anne babadan ayrılmaktan korkan çocuğun 4 yaş korkusu karanlıkta uyuyamamak iken 13 yaşındaki korkusu ise ergenlikte yaşanan beden değişimi olabilmektedir.

Bazen o kadar büyük korkular yaşar ki çocuklar sembolize edemezler korkularını ve somut hale dönüştürmeye çalışırlar. Çünkü kontrol edebileceği şekle büründürmek isterler. Çocukların bu davranışları savunma mekanizmalarıdır. Amacımız korkularını anlamaya çalışmak ve altında yatan nedenleri sorgulamak olmalıdır. Biz yetişkinler kullanmakta olduğumuz cümleler ile onların korkularını beslememeliyiz.

PEKİ, NE YAPMALIYIZ!

• Öncelikle onları dinleyin ve anlamaya çalışın.

• Asla korkuları ile alay etmeyin, duygularını küçümsemeyin. Onlara ‘Korkulacak ne var ki?’ demeyin.

• Anlayacağı şekilde bilgi eksikliğini tamamlamaya çalışın. Örneğin; şimşekten korkuyorsa ona şimşeğin nasıl meydana geldiğini ve tehlikeli olmadığını gösteren yaşına uygun videolar izleterek bilgi eksikliğini tamamlamaya çalışın.

• Bazen çocuklar soyut şeylere olan korkularını somutlaştırmak isterler. Dokunarak, görerek korkularını kontrol edebileceklerini düşünürler. Böle bir durumda elinize bir kâğıt alın ve korktuğu şeyin nasıl bir şekli olduğunu size anlatmasını sağlayın, ardından elinizdeki kâğıda onu çizin. Sonra birlikte kâğıdı yırtın ve çöpe atın. Çöpe attıktan sonra çöpü evden de uzaklaştırın. Bu uygulama hem çocuğunuzu rahatlatacak hem de somut hale çevirdiğiniz olayı ya da rüyayı evden uzaklaştırmış olacaksınız. Yani sembolize etmiş olacaksınız.

• Ayrıca küçük yaş çocukların kendilerinin de duygularını anlatan resimler çizmesi oldukça önemlidir. Çünkü başına gelen olayı normalleştirmek için bu olayı zihinlerinde defalarca kez yaşarlar. Çizmek ya da resmetmek aslında olayı normalleştirme çabasıdır.

• Anne baba olarak iyi bir gözlemci olun. Korku ve kaygıların ne zamandan beri var olduğunu bulmaya çalışın. Çünkü çocuğun hayatında bir değişim ya da rutinde farklılıklar varsa yeni düzene ayak uydurmada korku geliştirebiliyorlar. Böyle bir durumda kaygının kökenini bulduğunuzda çözüm yolları daha kolay olacaktır.

Huzursuzluk, altına kaçırma, öfke nöbetleri gibi birçok davranışın kökeni korkulara ve kaygılara dayanır. Davranışı değiştirmek istiyorsak altında yatan korkuya erişmeliyiz.

Hangi zamanlarda davranışı geliştirdiğinin takibi ise size korkusunun ne olduğunu bulduracaktır. Güvende hissetmek herkes gibi bir çocuğunda temel ihtiyacıdır. Onlara her şeyden önce kendilerini güvende hissettirin.

Bazı çocuklar sadece korktuklarında aileleri onlarla ilgilendiği için vakit geçirmek ve bu konudaki ihtiyaçlarını gidermek için korku duygusunu yaşarlar. Bunları fark etmek neyi nasıl düzelteceğiniz konusunda önemli bir ipucudur.