Koronavirüs nedeniyle kısa çalışma ödeneğinin esnetilmesi işveren ve işçiye koruma kalkanı olur. Peki uygulama nasıl daha fazla işletmeyi kapsayabilir? İşte kısa çalışma ödeneğinde esnetilebilecek noktalar... 

Koronavirüs nedeniyle bütün dünyada alınan tedbirler çalışma hayatını derinden etkiledi. İşte tam da bu gibi durumlarda işçi ve işvereni korumak için kısa çalışma uygulaması var. Kısa çalışma, kaynağı işsizlik sigortası fonu olan, genel ekonomik, sektörel ya da bölgesel kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerinin kapanması ya da işyerinde çalışma sürelerinin önemli ölçüde azalması durumlarında 3 ayı geçmeyecek şekilde çalışanlara çalışamadıkları süre için kısa çalışma ödeneği ödenerek gelir sağlanmasıdır. Kısa çalışma işyerinin kapanması halinde işverenlere işçilerini kaybetmeme imkânı tanır. İşçiler ise 3 ay süreyle kısa çalışma ödeneği alabilir. Açıklanan Ekonomik İstikrar Kalkanı paketinde kısa çalışma başvurularının kolaylaştırılmasına yönelik tedbir de yer almıştı. Peki bu uygulama nasıl esnetilebilir?

MÜFETTİŞ DENETİMİ KALKSIN

İşyerini kapatan ya da haftanın 3 günü çalışmaya başlayacak işverenler ‘zorlayıcı sebeple’ kısa çalışma başvurusu yapabilir. Başvurular İŞKUR yönetim kurulu kararı aranmaksızın değerlendiriliyor ve müfettiş denetimi sonrası karara bağlanıyor. Ancak ‘esnetme’ kararıyla işveren başvurularının online olarak İŞKUR’a iletilmesi sağlanabilir. Ayrıca bu günlerde müfettiş denetiminin kaldırılması veya yalnızca evrak üzerinden yapılması da sağlanabilir. Böylece kısa çalışma hızlıca devreye alınabilir.

PRİM ŞARTI ESNETİLSİN

İŞKUR kısa çalışma ödeneğini yalnızca son 3 yılda toplam 600 gün işsizlik sigortası primi ödenmiş ve son 4 aydır bir işverene bağlı olarak çalışan işçilere ödüyor. Bu dönemde işçilerin gelir kaybı yaşamamaları adına prim şartlarının esnetilmesi gerekiyor. Düzenlemede ilk aşamada kapatılan kafe, spor salonu gibi işyerlerine öncelik tanınabilir.

Çalışan başvuruyu takip edemez, işverenden haber bekleyin

BU süreçte kısa çalışma ödeneğinin tutarı artırılabileceği gibi, işverenlerin de kısa çalışma ödeneğiyle işçilerin ücretleri arasındaki farkları tamamlaması için bir formül geliştirilmesi söz konusu olabilir. Örneğin işçilerden kesilen gelir vergisinden devletin kısa çalışma uygulanan süre kadar vazgeçmesi sağlanarak, işverenlere bu tutarın işçilere ödenmesi zorunluluğu getirilebilir. Prim günü yetmediği için kısa çalışma ödeneği alamayan işçi olursa, bu durumdaki işçiler iş sözleşmelerini feshetme hakkına sahip olur. Bu durumda bu nedenle iş sözleşmesini fesheden işçiye eğer bir yıllık kıdemi varsa işverenin kıdem tazminatı ödemesi gerekir. İşverenin ödeneğe başvurup başvurmadığını çalışanlar takip edemez. İşverenin durumu ilan etmesi gerekir. Bu nedenle çalışan, işverenden uygulamaya ilişkin haber bekleyecek.   

İLK HAFTANIN ÜCRETİ İŞVERENDEN

İşyerini kapatan işverenler, zorlayıcı nedenle kısa çalışmaya başvuracak. İşverenler bir hafta süreyle işçilerine yarım ücret ödemekle yükümlüler. Örneğin işveren 20 Mart’ta işyerini kapatmışsa 27 Mart’a kadar yarım ücret ödeyecek. 20-27 Mart arasında başvuru yapan ve başvurusu kabul edilen işverenlerin işçileri için 28 Mart itibarıyla kısa çalışma ödeneği devreye girecek ve ilk kısa çalışma ödenekleri 28-31 Mart dönemini kapsayan süre için 5 Nisan’da İŞKUR tarafından işçilere PTT Bank aracılığıyla ödenecek.

NE KADAR ÖDEME YAPILIYOR?

kısa çalışma ödeneği, işçinin gelir kaybını engellemek için önemli bir yöntem. Asgari ücretli bir çalışan için kısa çalışma ödeneği 1.752 TL olarak hesaplanıyor. Yani bekar bir asgari ücretli işyerinin kapalı olduğu dönemde 3 ay süreyle 572 TL kayıpla bu sürede çalışamamış olmasına rağmen gelir elde edebilecek, hem de işini kaybetmeyecek. 

SAĞLIK PRİMİ DEVAM EDİYOR

Kısa çalışma ödeneği alan işçilerin genel sağlık sigortası primleri, kısa çalışma ödeneği alınan süre boyunca İŞKUR tarafından yatırılacak. Bu sayede işçiler ve işçilerin bakmakla yükümlü olduğu eş ve çocukları bu süreçte hastanelerden sağlık hizmeti alabilecek. Ancak bu dönemde çalışılmadığı için emeklilik primi yatmayacak.  

SÜRE 6 AYA UZATILABİLİR

Kısa çalışma ödeneğinin süresi normalde 3 aydır. Ancak ödeneğin süresinin 6 aya uzatılması Cumhurbaşkanı’nın yetkisindedir. Ödenek süresi 6 aya kadar uzatılabilir. Ayrıca bu ödenek işçinin hak ettiği işsizlik sigortası ödeneğinden mahsup edilmektedir. Örneğin 3 ay kısa çalışma ödeneği alan işçi daha sonra başka bir nedenle işsiz kalırsa 10 aylık süreden kalan 7 ay daha işsizlik ödeneği alabilir. Bu süreçte ödenen kısa çalışma ödeneklerinin işçilerin hak edeceği işsizlik sigortası ödeneklerinden mahsup edilmemesine yönelik düzenleme yapılması yetkisi de Cumhurbaşkanı’ndadır.