Koronavirüs günlerinde pek çok işyeri ‘evden çalışma’ya geçti. İşveren çalışana tüm imkanları sunmakla yükümlüyken, işçi de kurallara uymalı. Aksi halde, ücret kesintisi, iş sözleşmesinin feshi gibi sonuçlar doğabilir.

Koronavirüs tüm dünyada çalışma dinamiklerini değiştirdi. Yayılımın engellenmesi adına kalabalık alanlarda bulunmama yönünde alınan tedbirler, işyerlerinin pek çoğunda uzaktan çalışma alternatifinin hayata geçmesine neden oldu. Uzaktan çalışmanın sık kullanıldığı bu dönem Türkiye’de de önemli bir deneyim yaşanmasını sağlıyor. Uzaktan çalışma aslında İş Kanunu’na girmişti ancak çok fazla kullanılmıyordu. Peki bugünlerde pek çok işyerinin kullanmaya başladığı bu yöntemde işveren ve çalışanın ne gibi yükümlülükleri bunuluyor. Normal çalışma sözleşmeleri, uzaktan çalışmanın şartlarının belirlendiği bir protokolle uzaktan çalışmaya çevrildi. Ancak bu geçici bir durum.

KULAĞINIZ TELEFONDA OLSUN

İşverenler bu konudaki yükümlülüklerini uzaktan çalışılan süreci sağlıklı planlayıp, iyi yöneterek yerine getirebilir. İşçiler de işverenin belirleyeceği kurallara uymalı. Aksi taktirde ücret kesintileri, iş sözleşmesinin feshi gibi istenmeyen sonuçlar doğabilir. Evden çalışma bu dönemde iş ilişkisinin sürdürülebilmesi yani işçilerin işsiz kalmaması adına kullanılan bir yöntem. İşçiler bu konuyu iyi özümseyip, evde işverenden gelecek bildirimleri sık sık takip etmeli, iş telefonu ve bilgisayarının başından ayrılmamalı, iş bilgisayarını film – dizi izlemek için kullanmamalı.

EVDE ÇOK ÇALIŞANA DA FAZLA MESAİ

Bu süreçte işverenin yükümlülükleri şöyle:

• İşçiye laptop vermek, internet sağlamak durumunda.

• İşçiye evde çalışırken karşılaşabileceği iş sağlığı ve güvenliği riskleri hakkında bilgi verilmek zorunda. Çünkü evde çalışırken geçirilen kaza iş kazası sayılıyor.

• İşveren çalışma sürelerini denetlemekle yükümlü. Çünkün bu sayede işçinin evde kaldığı sürede ne kadar çalıştığını kontrol etmek ve fazla çalışma gerçekleştiyse bunu belirleyip fazla mesai ücreti ödemek mümkün.

• İşçinin ücretinde herhangi bir kesintiye gidilemez. İşçiye normal dönemde ödenen yol, yemek parası gibi giderlerin de ödenmeye devam edilmesi gerekir.

• Uzaktan çalışmaya geçen kişilerin sigorta prim günlerinde hiçbir kesinti olmaz.

DIŞARIDAN FOTOĞRAF PAYLAŞAN İŞİNDEN OLABİLİR

İşçilerin sorumlulukları da şöyle:

• işverenin verdiği laptop, şirket telefonu yalnızca iş amaçlı kullanılmalı. Laptop çocukların eline verilmemeli, telefondaki internet Netflix için kullanılmamalı. Aksi taktirde işveren bu durumu tespit ederse iş ilişkisini sonlandırabilir.

• İşverenin iş sağlığı ve güvenliği yönündeki bilgilendirmelerine uyulmalı. Yarım saat arayla oturuş pozisyonu değiştirilmeli, kısa molalar verilmeli.

• İşverenin belirlediği çalışma süresinde bilgisayar başında olunmalı, belirlenen işler zamanında yapılmalı.

• Sosyal medya kullanımına çok dikkat edilmeli. İşçi evden çalışması gereken sürede, ev dışında olduğuna, tatile gittiğine ve hatta ‘uzaktan çalışmanın çok güzel olduğuna’ dair paylaşım yaparsa, işveren bunu ispatlayarak iş sözleşmesini feshedebilir.

• İşçiler kurallara uydukları taktirde ne ücret, ne de sigorta primi açısından kayıp yaşamayacak. İkramiye ya da prim gibi haklar da devam edecek.

RİSKLİ KİŞİLERLE ‘YAKIN’ ÇALIŞTIRILAMAZ

Bu dönemde işverenlerin sorumluluğunu hatırlatan Avukat Yeşim Çarıkçı da işçilerin, işverenin önlem almaması durumunda haklarına dikkat çekti. Çarıkçı, “İşçinin sürekli yakından ve doğrudan görüştüğü işveren ya da başka bir işçi bulaşıcı bir hastalığa tutulursa, işçi iş sözleşmesini feshedebilir” değerlendirmesinde bulundu.