Sendikalar kısa çalışma ödeneğinin yıl sonuna uzatılmasını ve şartların esnetilmesini talep ediyor. İşsizlik sigortası fonunda 133.2 milyar TL var. Hesaplara göre, bu tutar kısa çalışmanın uzatılabilmesi için yeterli.

Türk-İş, Hak-İş ve TİSK geçtiğimiz günlerde ortak bir bildiri yayımladı. Konfederasyonlar, kısa çalışmanın süresinin yıl sonuna kadar uzatılmasını, kısa çalışmadan yararlanma koşullarının esnetilmesini, kısa çalışma uygulanan işyerlerinde işçilere ödenecek fark ücretlerinin gelir vergisinden muaf olması ve fark ücreti ödeyecek işverenlere teşvik verilmesi yönünde taleplerini açıkladı. Kısa çalışmanın süresinin uzatılması bildirideki en önemli talep olarak gözüküyor. Peki bu talebin karşılanması işsizlik sigortası fonundaki paraya bakıldığında mümkün mü?

İSTİHDAMIN % 10’UNA

18 Mayıs itibarıyla 3 milyon 50 bin 814 kişiye kısa çalışma ödeneği verildiği açıklandı. Bu kişilere ödenen tutar 4 milyar 855 milyon 413 bin 106 TL. İstihdamdaki kişilerin neredeyse yüzde 10’ununa kısa çalışma ödeneği ödendiği ortaya çıkıyor. Nisan ayı verilerine göre işsizlik sigortası fonunda 133 milyar 222 milyon 637 bin TL var. Fondaki tutarın yüzde 76.58’i tahvilde, yüzde 23.42’si ise mevduatta. Dolayısıyla 31.2 milyar TL’nin hızlıca nakde çevrilmesi mümkün gözüküyor. Bu tutar, diğer ödemelerle birlikte yeterli olacağını gösteriyor. Dolayısıyla kısa çalışma uygulamasının süresinin uzatılmasının makul olduğu görülüyor. Kısa çalışma ödeneği, işçinin son 12 aydaki brüt kazancın yüzde 60’ı olarak hesaplanıyor.

DAHA FAZLA KİŞİYE ULAŞIR

Kısa çalışma uygulaması 30 Haziran’da son bulacak. Uygulamanın yıl sonuna kadar uzatılması için yetki Cumhurbaşkanında. Cumhurbaşkanı Kararıyla süre 31 Aralık’a kadar uzatılabilir. Konfederasyonların bir diğer talebi ise kısa çalışmadan yararlanabilmek için prim şartlarının esnetilmesi. Bu talep bütün işçilerin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilmesinin önünü açacaktır. Bu sayede ödenekten yararlanamayan ve nakdi ücret desteği alan kişiler çok daha yüksek tutarda bir ödeme alabilir.

KARŞILANACAK ÖDENEKLER 79.7 MİLYAR LİRAYI BULABİLİR

Bu yönde hazırladığımız tablo kısa çalışma ödeneğiyle birlikte bu dönemdeki işsizlik sigortası ödemelerinin fona getireceği yükü ortaya koyuyor. Bu tablo gösteriyor ki, kısa çalışmanın 30 Haziran tarihinden itibaren 3 ay daha uzatılması halinde kısa çalışma ödeneği tutarının 34.5 milyar TL’yi, işsizlik ödeneği tutarı ise fesih yasağı uzatılmaz ise 7.3 milyar TL’yi bulabilir. Bu tutarın fondaki nakit miktarıyla karşılanması mümkün. Kısa çalışmanın taleplerdeki gibi yıl sonuna kadar uzatılması halinde ise kısa çalışma ödeneklerinin tutarı 60.7 milyar TL’yi, işsizlik ödeneğinin tutarı ise fesih yasağı uzatılmazsa 19 milyar TL’yi bulabilir. Bu tutarın toplamı 79.7 milyar TL’yi bulabilir. Bu tutarların da işsizlik sigortası fonundan karşılanması mümkün olacaktır.

NORMALLEŞMEYLE BAŞVURU AZALACAK

Normalleşme süreciyle birlikte mart-nisan aylarında kısa çalışmaya başvuran işyerlerindeki ödenek alan işçi sayısı azalacaktır. Açılmaya başlanan işyerlerinde bütün çalışanlar koronavirüs öncesi çalışma düzenine dönmese bile, kısa çalışma ödenen kişi sayısı ve ödenen miktar azalacak. Dolayısıyla nisanda ödenen rakamın en üst seviye olması ihtimali yüksek.