Günümüz dünya sisteminde liderlerin tarihteki kadar belirleyici bir oyun kurucu olmadıkları gibi bir varsayım bulunmaktadır. Ancak son dönemde yaşananlar liderlerin karakterlerinin ve o karakterleri ortaya çıkaran geçmişlerinin ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor.

Ukrayna lideri Volodimir Zelenski yakın zamana kadar Ukrayna dışında çok da tanınmayan birisiydi. Ülkesinde eğlence ve gösteri dünyasında popüler olmuş sonrasında ise 2014 Euro-Meydan devriminin ortaya çıkardığı bir lider olan Petro Poroşenko'yu beklenmeyen bir şekilde %73 gibi rekor bir oyla mağlup ederek Ukrayna'nın başkanı seçilmişti. Öte yandan başkan seçilmesinin üzerinden 3 yıla yakın bir süre geçmiş olsa bile dünya kamuoyunda çok iz bırakan, popüler bir lidere dönüşememişti. Ta ki Putin'in Ukrayna'yı istila emrine kadar...

Savaş başlamadan önce bu köşede Rusya lideri Vladimir Putin'in (aslında bugününü de etkileyen) hayatına dair arka arkaya iki yazı yazmıştım. Dedesinin Lenin ve Stalin'in aşçılığını yaptığından; babasının Nazilere karşı savaşmış ve ağır yaralanmış birisi olduğundan ve yine Almanların Leningrad kuşatması sırasında ağabeyinin hayatını kaybettiğinden, anneannesinin Alman askerleri tarafından katledildiğinden bahsetmiştim. Putin'in hâlâ her konuşmasında Nazilere atıf yapmasının arkasında biraz böyle bir mazi de var.

Putin'in geçmişine dair bu notlar bugününe dair önemli ipuçları verirken Zelenski'nin geçmişi bize bugün için ne söylüyor?

ZELENSKİ VE NAZİLER

Volodimir Zelenski'nin "komedyen" olması dışında geçmişi ve özellikle de aile geçmişi yeteri kadar kamuoyunun gündemine gelmedi.

Volodimir Zelenski'nin dedesi Semyon Zelenski Sovyet ordusunda Nazilere karşı savaşmış Albay rütbesinde bir askerdi. Semyon'un babası ve üç amcası Almanlar tarafından Yahudi Soykırımı'nda öldürülmüştü. Neticede böyle bir geçmişe sahip bir Yahudi ailenin evladı olan Vladimir Zelenski'ye Putin'in yaptığı "Nazi" ithamı bu şekilde baştan etkisiz kalmaya mahkûm kalıyordu.

Volodimir Zelenski bir sibernetik profesörü baba ile mühendis bir annenin evladı olarak doğdu. Çocukluğu babasının görevi nedeniyle Moğolistan'da geçen Zelenski'nin evinde konuşulan dil Rusçaydı. Lâkin daha sonra başkanlığı döneminde ise eğitim ve çalışma hayatından Rusçayı tasfiye edip Ukraynacayı millî dil olarak hâkim kılma politikasını devam ettirmesi nedeniyle Putin tarafından "Nazizm" ve "Rusofobi" ile suçlanacaktı.

Uzun yıllar gösteri dünyasında, eğlence programlarında rol almış bir televizyon yıldızıydı. Çeşitli filmler ve dizilerde hem oyuncu hem de yapımcı olarak rol almıştı. Yapımları sadece Ukrayna'da değil Rusya'da da beğeniliyor ve takip ediliyordu. Hatta bu nedenle bu döneminde uzun süre Rusları kızdıracak açıklamalardan uzak kalmıştı. Dahası 2015'te Ukrayna Kültür Bakanlığı'nın Rus sanatçıları yasaklayan kararını çok sert bir şekilde eleştirmişti.

"HALKIN HİZMETKÂRI"

Son dizilerinden birinin adı "Halkın Hizmetkârı" idi. İlginç olansa sürpriz bir kararla siyasete atıldığında kurduğu partinin adını da yine "Halkın Hizmetkârı" yapacaktı.

Başkanlık kampanyasında ilginç bir yol tercih etti. İdeolojik söylemler kullanmadı, yolsuzluk karşıtlığı temasını işledi ve kampanyasını da çeşitli şehirlerde yaptığı stand-up tarzı konuşmalarla ve sosyal medya aracılığıyla götürdü.

Bu süreçte rakibi Poroşenko tarafından "Rusya-yanlısı" olmakla bile itham edilmişti. Rekor oyla başkan seçildikten sonra 2019 yılında Putin'le görüştü. Bu görüşmelerden sonra Donbass bölgesindeki ayrılıkçılara karşı barışçıl yollar denese de başarılı olamadı.

Bugün geldiğimiz noktada bugüne kadar bir lider olarak iz bırakamamış Zelenski'nin savaş başladığından beri ortaya koyduğu liderlik performansı Batı kamuoyunda onu şimdiden bir idole dönüştürmüş durumda. Bu süreçte çok etkili bir iletişim ve kamu diplomasisi faaliyeti yürüttüğünü söylemek gerek.

Putin ile Zelenski arasındaki mücadele sürerken her iki liderin kendi ve aile geçmişlerine dair notlar, benzerlikler ve farklılıklar dikkat çekiyor.