15 Temmuz 2016 darbe girişiminden itibaren son sekiz yılda Türkiye'nin dünya siyasetinde nereden nereye geldiğini kronolojik olarak ele almaya başlamıştım. Bilhassa Türkiye'nin kendi içindeki Batıcı askerî, bürokratik vesayet türlerini ve bağlantılı unsurları çökertmesiyle birlikte Türkiye'nin içinde bir demokratikleşme ve sivilleşme süreci başladığı gibi dış politikada da bir bağımsızlaşma/stratejik özerklik süreci de başlamıştı. Dış politikada Türkiye üzerinde oluşmuş Batı-merkezli vesayet biçimlerinin Türkiye içindeki unsurlar vasıtasıyla bu vesayeti yeniden ürettikleri, Cumhurbaşkanı Erdoğan önderliğinde yürütülen mücadeleler neticesinde iç-vesayet unsurlarının ortadan kalkmasıyla da Türkiye'nin önce bağımsız, bir oyun-bozucu aktöre sonra da bir oyun kurucu aktöre dönüşümü hikayesi başlamıştı.

15 Temmuz'dan daha bir ay sonra başlayan Suriye harekâtları, 2017'de Türkiye'nin Katar'ın bağımsızlığını kurtaran başaktör olması ve Libya'ya yaptığı müdahale ile hem Libya'da hem de Doğu Akdeniz'deki hamleleriyle büyük bir satrancı oynamaya başladığını son yazımda ele almıştım.

Türkiye Cumhuriyeti bir yandan 2019 yılında yapılan Barış Pınarı Harekâtı ile üzerine büyük baskı uygulanmaya hatta yaptırımlara ve ambargolara maruz kalmaya başlamıştı. Dahası bizzat ABD Başkanı'nın Türkiye'ye karşı ilan ettiği bir ekonomik savaşın etkileriyle karşı karşıya kalmıştı. Tüm bunlara rağmen Türkiye'nin uyguladığı "Büyük Türkiye" stratejisinden geri adım atılmıyordu.

Bir yandan Türkiye'nin savunma sanayiine dönük ambargolar ve Türkiye'ye kritik silahların satılmayışı Türkiye'yi millî savunma sanayiinde daha da kamçılıyor, diğer yandan bu hem Suriye harekâtlarında hem Libya müdahalesinde hem de Türk tarihinin en önemli hadiselerinden biri olan 2. Karabağ Savaşı'nda kendisini gösteriyordu.

Türkiye'nin hem Batı vesayetiyle hem de onun içerideki uzantılarıyla zayıf bir uydu-müttefik konumundan çıkmaya çalıştığı 1990'ların başında Azerbaycan'ın vatan toprağı Karabağ işgal edilmiş ve yaklaşık 30 yıllık Ermeni işgali altında kalmıştı... Hem Rus hem İran hem de tüm Batı desteğini arkasında toplamış Ermenistan'a karşı Azerbaycan'ın yanında 2020 yılı itibarıyla artık güçlü bir Türkiye desteği vardı. Bu destek siyasi, diplomatik bir desteğin ötesinde aynı zamanda da askerî ve stratejik bir destekti. Neticede çoğu kişi için hayali bile mümkün olmayan Karabağ'ın işgalden kurtarılışı Türkiye'nin geri dönüşünü işaret ediyordu. Üstelik bu süreçte Türkiye Rusya'yı da sürece bir şekilde ikna veya mecbur ederek bu zaferi Azerbaycan'la birlikte tasdik ettiriyordu.

Bu büyük zaferin neticeleri aslında Karabağ'ın kurtarılmasından ve Azerbaycan-Türkiye birlikteliğinin perçinlemesinden öteye geçiyordu. 2009 yılında Nahçıvan Anlaşması ile kurulmuş Türk Dili Konuşan Ülkeler Konseyi, Sovyetler Birliği'nin çöküşü sonrası bağımsızlıklarını kazanmış Türk devletlerini bir araya getirmiş olmakla birlikte küresel ölçekte etkili bir ulus ötesi yapılanma oluşturamamıştı. Bunda Türk devletlerinin Rusya'dan dolayı hissettikleri tedirginlik ve Türkiye'nin gücüne duydukları kuşkunun da payı bulunmaktaydı. 2. Karabağ Savaşı'nda Azerbaycan'ın sadece Türkiye'nin desteğiyle birçok küresel aktörün yanında durduğu Ermenistan'ı yenilgiye uğratması diğer Türk cumhuriyetlerine de cesaret verdi. Üstelik çok da hayali bile kurulmayan bir şekilde Macaristan'ın da katılımıyla 2021 yılında Türk Devletleri Teşkilatı kuruldu. Bu, Türkiye'nin öncülük ettiği yeni bir ulus-ötesi birlikle küresel aktörlük yolunda önemli bir yapı taşı anlamına geliyordu. Hem enerji jeopolitiği hem Türkiye'nin ticari ve diplomatik ağırlığı hem de bölgesel ve küresel güç mücadeleleri bakımından önemli sayfa açılıyordu.

Türkiye'nin büyük stratejisini ve geri dönüşünü konuşmaya devam edeceğiz.