Kültürel iktidar meselesine dair çok yakında bu köşede önemli bir çalışmaya dair bir haberi paylaşacağım.

Ama ondan önce bugün kültürel iktidarın akademideki boyutunu gündeme getirmek istiyorum.

Malum olduğu üzere akademik hayatta belli noktalara gelebilmek ve akademik pozisyonları devam ettirebilmek için akademik yayınlar yapmak gerekli. Fen bilimleri, mühendislik, tıp gibi alanlarda o kadar hissedilmiyor lakin sosyal bilimlerin pek çok alanında yayın yapmak da akademik etkinliklerin bir parçası olmak da alanın doğası gereği politik bir pozisyon almakla özdeşleştirilebiliyor. Politik olan her alan gibi bu da hem uluslararası hem de ulusal düzeyde bir politik ve onun uzantısı olan kültürel iktidar mücadelesini gündeme getiriyor.

Neticede de belli üniversitelerin belli bölümleri kaçınılmaz olarak belli siyasi grupların hâkimiyet kurduğu yerlere dönüşürken belli akademik dergiler de bu politizasyondan kaçamıyor. Bu yeni bir mesele de değil. Çok uzun süredir sol, sol-liberalizm veya Kemalizm görünümünde Batıcılık yapan; milliyetçilik ve muhafazakârlık karşıtlığında ortaklaşan grupların üniversitelerde ve akademik hayattaki kültürel iktidarları mutlaktı.

Düşünebiliyor musunuz, anlı şanlı üniversitelerin çoğunda yakın zamana kadar ülkücü, İslamcı veya muhafazakâr olduğundan şüphelenilen(!) bir tane akademisyen istihdam edilmezdi. Bir tane başörtülü kadın akademisyen akademik kadrolarında bulunamazdı. Gerçi bazılarında bu ayrımcılık hâlâ yapılıyor; bu faşizan, tek tipçi iktidarları yıkılmasın, bu ayrımcı apartheid rejimleri bozulmasın diye uğraşılıyor.

İşte bu iktidarın dayandığı bir başka boyut da akademik yayınlar. Uluslararası akademik dergilerin birçoğunda yayın yapmak Batı ve Batıcılığın Türkiye'deki uzantılarıyla kurulan ilişkilere ve onlara göre alınan pozisyonlara bağlı. Mesela sözde Ermeni soykırımının gerçekleştiğini iddia eden ve bununla ilgili yayın yapan tarihçiler uluslararası indekslerde rahatça yer bulabilirken; bunun olmadığını söyleyenlere pek de yer verilmez. "Devletin Kürtlere uyguladığı ayrımcılık" başlıklı bir makale uluslararası indekslerde en yüksek puanlı dergilerde yayımlanırken; PKK terörizminden bahseden bir siyaset bilimcinin makalesi öyle kolay kabul görmez.

Bu süreçler de uluslararası dergilerde Türkiye ile ilgili makalelerin hakemliğini yapan editörlerle de ilgilidir. Bu editörlerin birçoğunun bakış açısı PKK'yı meşru gören, Türk ve Türkiye karşıtı bir bakış açısıdır ve Türk düşmanlığı yapmayan yayınları reddederken hiçbir bilimsel kriter dikkate alınmaz. Benzeri bir durum "başörtülü kadınlara yapılan ayrımcılığı" anlatan makaleleri kategorik olarak reddeden kadın çalışmaları dergileri için de Türk milliyetçiliğini ve muhafazakârlığını düşmanlaştırmayan makaleleri reddeden siyaset bilimi ve sosyoloji dergileri için de geçerlidir.

Bu kadar somut konuları tartışmasa bile; herhangi bir toplumsal ve siyasal sorunun kaynağının, sebebinin doğrudan veya dolaylı olarak neticede Müslümanlık ve Türklük olduğunu ima eden oryantalist ve sömürgeci dilin akademideki hakimiyeti de bu Batıcı kültürel vesayetle ilgilidir. Üstelik bu uluslararası dergilerle sınırlı da bir durum değil; Türkiye'de yayın yapan birçok akademik dergi ve yayınevinde de benzeri bir müstemleke kültürel iktidarı söz konusu.

Türkiye'deki akademik hayatın, akademisyen kalitesinin yükseltilmesi için uluslararası seviyede akademik yayınların sayısının önemi büyük. Akademik yükselmelerde ve sözleşme yenilenmelerinde de bu kaliteye dikkat eden bir anlayışın hassasiyetle uygulanması da önemli.

Lâkin akademik standartlardan ziyade Batı kolonyalizminin ve onun iddialarının standartlarını önceleyen akademik dergiciliği veya editörlük/hakemlik süreçlerini konuşmadan bu meseleyi ele almak ve sanki tüm bu yayın süreçlerinde evrensel akademik kriterleri uygulayan uluslararası akademik yayıncılık hakimmiş gibi konuya yaklaşmak meselenin önemli boyutlarını görmemizi engelliyor.