• $7,4126
  • €9,0363
  • 441.833
  • 1542.45
30 Aralık 2012 Pazar

Yılbaşı kutlamalarında bizim de parmağımız var

Nedim Atilla
Nedim Atilla
YAZARIN SAYFASI

Az kaldı; 2013 yılını şenliklerle karşılayacağız. Güzel hayaller kurulacak, sağlık ve mutluluk duaları edilecek... Yeni yıl karşılama törenlerinin, hatta sert defne yapraklarına iliştirilen kırmızı 'kokina'ların Anadolu kökenli olduğunu bilirdik ama çam ağacı süsleme alışkanlığının da biz Türklerin işi olduğunu biliyor muydunuz?

"agac.jpg"İletişimin gücüyle bir anlamda küçük bir kasabaya dönüşen dünyamızın dört bir yanından ışıl ışıl yeni yıl görüntüleri geliyor. Yarın biz de 2013 yılını kutlamalarla, şenliklerle karşılayacağız. Güzel hayaller kurulacak, sağlık ve mutluluk duaları edilecek...
Yeni yıl karşılama törenlerinin, hatta sert defne yapraklarına iliştirilen kırmızı 'kokina'ların Anadolu kökenli olduğunu bilirdim; ama dört mevsim yeşil kalan çam ağacı süsleme alışkanlığının da biz Türklerin işi olduğunu öğrendim. Yeni bir yılı güzel bir sofra başında yiyip içerek karşılamak da, tahmin edeceğiniz gibi yine bizimkilerin işi. Hıristiyanlar, İsa'nın doğum günü olarak kutsal kabul ettikleri   24 Aralık akşamı toplanırlar, bir sofranın başında ailecek.
AĞAÇ SÜSLEMEK
Tarihte ilk ağacı kim süsledi? Araştırmacı Cenk Durmuşkahya, 'Asurlular' diye yanıtlıyor bu soruyu. Yılbaşlarında çam ağaçlarını süsleme geleneği, demek o kadar da gavur işi değilmiş; insanlığın en eski geleneklerinden biriymiş meğer. Tarihin sayfalarına baktığımızda, yazının bulunmasından önce de birçok ağaç, Tanrı olarak kabul ediliyor. Cenk dostumuza göre, 'Mitolojilerde ve din kitaplarında karşılaştığımız 'hayat ağacı' kavramı da, zaten buradan kaynaklanıyor.' İlkel toplumlardan sonra ağaçları kutsal sayanların başında Asurlular ve Keltler geliyor. Asurlular, özellikle de yaprak dökmeyen ağaçları bereketin ve ölümsüzlüğün simgesi olarak kabul ederler; çeşitli ritüellerle ağaçları süsleyerek onlara olan inançlarını sergilemeyi severlermiş. Süslemelerde boğa yumurtaları kullanırlar, üretkenliğin artmasını dilerlermiş. 
Buna benzer bir inanışı, Ermeni mitolojisinde yer alan 'Yılbaşı Tanrısı Amanor' için yapılan ritüellerde de görüyoruz. O dönemde Ermeniler, avlanan hayvanları Amanor uğruna çam ağaçlarına asarlar ve yaratılışın ilk gününü kutsarlarmış. Daha sonra Hıristiyanlığa da geçen bu inanış, Kuzey Avrupa'da Keltlerin ağaç kültürüyle birleşerek günümüze kadar gelmeyi başarmış. Ancak günümüzde yeni yıl öncesi evlerde ağaç süslemenin temelleri, 17. yüzyılda Almanya'da atılmış. Önceleri evlerin önlerindeki ağaçlar süslenirmiş ama her evin önünde ağaç olmayınca, kesilmiş ağaçlar evlere getirilerek yumurta ve mumlarla süsleme geleneği başlamış. Sözün özü, bir Hıristiyan geleneği olarak kabul gören yılbaşında çam süsleme geleneği, aslında bir Mezopotamya geleneğiymiş.
İYİ DE NOEL BABA KİM?
Çok yazıldı, çizildi ama bir kez daha yinelemekte yarar var. Noel Baba olarak bilinen Hıristiyan azizi Aziz Nikola'nın Patara doğumlu olduğunu, kendisine Göcek-Fethiye arasındaki Gemile Adası'nda bir kilise kurduğunu, hayatını Demre'de sürdürdükten sonra yine burada öldüğünü, kilise kalıntılarının da yıllardır Japon Arkeoloji Heyeti tarafından kazıldığını yeri gelmişken anımsatmak isterim. Yani yaz aylarının fevkalade sıcak, kışların ise ılık geçtiği Patara-Demre-Göcek bölgesinde yaşayan Aziz Nikola'nın takdir edersiniz ki pek öyle kürklerle filan dolaşacak durumu olmamıştır. Muhtemelen uzun bir keten elbise ve ayakta sandaletle geçirmiştir ömrünü.
TÜRK GELENEĞİ
Sümerolog Muazzez İlmiye Çığ, 'Noel Bayramı' konusunda biraz daha iddialı şeyler söylüyor. Yüzyıllardır Hıristiyan aleminde İsa'nın doğuşu olarak kutlanan Noel Bayramı'nın çok eski Türklerde 'yeniden doğuş bayramı' olarak kutlandığını iddia ediyor ve 'Türklerin tek tanrılı dinlere geçmesinden önceki inançlarına göre, yerin göbeği sayılan yeryüzünün tam ortasında bir 'akçam ağacı' bulunuyor. Bu ağacın tepesi de gökyüzünde oturan tanrı Ülgen'in sarayına kadar uzuyor ve buna 'hayat ağacı' diyorlar. Bu ağacı, motif olarak bizim bütün halı, kilim ve işlemelerimizde bulabilirsiniz. Tanrı Ülgen, insanların koruyucusu, sakallı ve kaftan giymiş olarak sarayında oturuyor ve geceyi, gündüzü, güneşi yönetiyor.
HAYALLERİN PASTASI
Bitmekte olan yılın son haftasında, pastane vitrinleri rengarenk...  Avrupa'nın eski imparatorluk başkentlerinde, örneğin Viyana, Paris ya da Londra'da yapılan bu 'kütük pasta'ların arkasında, yeni yılın uğur getireceğine, yiyenin ömrünün uzayacağına olan inanç var. Yoksa bu Çığ'ın anlattığı akçam ağacı olmasın!  
Yeni yılda hepimizin hayallerinin gerçek olmasıdır  dileğim. Ağzınızın tadı daim olsun...

<p>HDP Esenyurt ilçe binasında asılı, terör örgütü PKK elebaşı Abdullah Öcalan'ın afiş ve posterleri

HDP binasına baskın

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

MİLGEM Projesi'nin 5'inci gemisi denize indi

Rusya'da binlerce kişi sokaklara döküldü!