Ama bu kez Kemal Sayar ve Alperen Manisalıgil’in rehberliğinde

1
Kuşkusuz merhamet, insan olmaklığımızın temel taşlarından birisi. Ve insanlar, illa bir sınıflandırılmaya tabi tutulacaksa; (ki tutulmalıdır, tutulmuştur, aksi halde yaratılmış olmanın, var olmanın bir anlamı olmazdı) en yukarıda merhametliler-merhametsizler diye ayrılmalıdır.
Öyle ki, bütün insanlık tarihini merhametli ile merhametsizin mücadelesi olarak okuyup, anlayabiliriz. Bunun içindir ki; boşuna denmemiştir; Zalim bir hükümdara, kafir ama merhametli bir hükümdar yeğdir” diye.
2
Bu önemli kavramı; insanlık tarihinin başlangıcından bugüne, pagan dinlerden ilahi dinlere, her türden öğreti, inanç, ideoloji bağlamında; değişik zaman ve mekanlarda var oluş şekliyle çerçevelendirip anlatan bir kitap kaleme almışlar Kemal Sayar ve Alperen Manisalıgil, adını da ‘Merhamet Devrimi’ koymuşlar. Belli ki kitap çok dikkatli ve titiz bir çalışmanın ürünü.
Bile isteye, her gün, binlerce-milyonlarca haksızlığın cari olduğu, insanların hayat hakkına tecavüz edildiği, gelir adaletsizliğinin zirve yaptığı, katliamların-kıyımların-savaşların yaşandığı dünyamızda, merhameti hatırlatmak ve merhameti gündemde tutmak büyük bir erdem kuşkusuz.
Kemal Sayar-Alperen Manisalıgil, kah bir bilim adamı hassasiyeti ve ciddiyetinde, kah insan olmanın bilinci ve sorumluluğu içinde bunu layıkıyla ve hakkıyla yerine getiriyorlar.
3
Ne var ki, bu güzel çalışma, ismiyle yaralanmış bir şekilde bize ulaşıyor.
Yazarlar, kitaba ‘Merhamet Devrimi’ ismini vermişler. Bu kadar dikkatli bir çabada nasıl gözden kaçar bilmiyorum. ‘Devrim’in olduğu yerde olumlu anlamda merhametten söz etmek mümkün müdür ki? Oysa kitabın içeri dahi ismini tekzip ediyor. Mesela, diyor ki Kemal Sayar; “Hayatta kalmak, ancak şimdiki zamanın hakkını vermekle, anın evladı olmakla mümkün.” Oysa devrim yarına ait bir şeydir, şimdiki zamana ait şeyleri, dolayısıyla anın evlatlarını ortadan kaldırmaya yönelik bir eylemdir. Yine diyor ki; “Bizden farklı olana empati yeteneğine sahip olmak, insanların senden nasıl farklı olabileceği üzerine kafa patlatmak, merhamete giden ana yollardan biridir.” Dikkat edilirse Sayar’ın saydığı eylemlerin zamanı şimdiye ait olduğu gibi, o eylemleri bize işletecek erdemleri edinmemizde geniş ve sıhhatli bir geçmiş bilgisine sahip olmayı gerektirir.
Alperen Manisalıgil ise; cehennem çukurunda yanan Gan Dado isimli bir merhametsizin ateşten kurtulmak için Buda’dan yardım isteyişini anlattığı bir metinde; Buda’nın, Gan Dado geçmiş hayatında bir merhamet örneğini hatırlaması nedeniyle yardım edebildiğini aktarmakta. Yani merhametin cari olabilmesi ve bir karşılığı olabilmesi için bize, ister dış aleme ait, ister iç alemimize ait bir geçmiş lazım. Ayrıca merhametin mümkün olabileceği bir hayatın örüntülü ve örgütlü olması, katmanlarının oluşmuş olması gerekir. Kısıtlamasız ve kuralsız bir hayatta ancak kaos ve refleks olarak hayatta kalmak adına başkalarını yok etmek vardır. Örgütlü, kısıtlı ve kurallı bir hayat ise ancak toplumsal hiyerarşide sağlanacak meşruiyet ile mümkündür. Tabi ki hayat durağan değildir, zamanla değişir, ancak bu değişim tedricidir. Dolayısıyla karşılıklı etkileşme ve besleme yoluyla toplumsal yapı değiştikçe meşruiyet anlayışı ve şartları da paralel olarak değişir.
Ancak bu değişim, bir sıçrama yani devrim niteliğinde olur ise, eskinin yerleşik meşruiyeti ortadan kalkacağı gibi, yeni şartlara uygun yeni meşruiyet hemen gelişemeyeceği için toplumları bekleyen başı bozukluk, birbirinden ve gerçeklikten kopma, intibaksızlık gibi hayatın zindana dönmesinden başkası değildir.
4
Bitirirken vurgulamak gerekir ki, isminden doğan bu yaralanma kesinlikle kitabın değerini yok etmiyor. Başka çalışmalarından ve hekimliğinden tanıdığımız Kemal Sayar ile birlikte, yoldaşı Alperen Manisalıgil’i bu çalışmalarından dolayı tebrik ederken, bu zihinlerin ve çalışma yönteminin bize daha bir çok eserler verebileceğine dair kesin inancımı paylaşmak isterim.