• $7,388
  • €8,9827
  • 441.93
  • 1548.25
05 Mayıs 2012 Cumartesi

Sağlıklı uyuyan çocuk, sağlıklı büyüyor

Hülya Yıldırım
Hülya Yıldırım
YAZARIN SAYFASI

Atalarımız, 'Uyusun da büyüsün!' diye ninni söylerken, büyüme hormonunun derin uykuda salgılandığını acaba biliyorlar mıydı? Birçok ihtiyacın karşılandığı uyku evresi, bebeklerin büyümesine de önemli katkılarda bulunuyor. Çünkü büyüme hormonu bebeklerin derin uykusunda salgılanıyor. İşte çocuklar-uyku ilişkisi üzerine uzmanların görüşleri...

Bilimsel çalışmalara göre, uykuları herhangi bir nedenle düzenli olmayan, yaşına uygun kaliteli uyku uyuyamayan çocukların büyümesi, zekası, iştahı, psikolojisi ve de akademik başarısı da olumsuz etkileniyor.
Uyku bozuklukları klinik şefi Profesör Sabri Derman 'Uykusuzluk, gelişim bozukluğu nedeni' diyerek ebeveynleri uyarıyor. 'Bebekler doğduğunda beyni tamamen gelişmiş ve olgunlaşmış değildir. Beyin ağırlığı yaşamın ilk aylarında iki katına çıkar, ilk yıllarında da yine iki misli büyür.
Bu büyüme süreci içinde yaşamımızı ömür boyu etkileyecek sinirsel bağlantılar oluşturulur ve pekiştirilir. Bu süreçte beynin uykuya ihtiyacı her zamankinden daha çoktur. Yeni doğan, günde 19-22 saat uyuyabilir. Sağlıklı büyüme ve zihinsel gelişme için sağlıklı uyku vazgeçilmez bir koşuldur. Bundan başka, büyüme hormonu da derin uyku evresinde salgılanır ve bebeğin-çocuğun düzgün gelişmesinde en önemli rolü oynar.
Bu nedenlerle çocuklardaki uyku kalitesini ve süresini bozan problemler, önemli gelişim ve davranış sorunlarına yol açabilirler. Bu problemlerin bir kısmı ısı, gürültü, yatağın rahatsızlığı gibi dış etkenlerden; bazıları sindirim sorunları, diş çıkartma, ağrılar ve acılardan kaynaklanabilir. Çocuklar bilinçlendikçe korkular, endişeler ve huzursuzluklar kötü rüyalar, kabuslar da uykularını zaman zaman olumsuz etkileyebilir.
Anne-babaların dikkat etmesi gereken bir problem de bebeklerin ve çocukların uykudaki solunumunun düzgün olup olmadığıdır. Zaman zaman hırıltılı nefes almak veya bir, iki  saniye nefes tutmak olağan sayılabilir. Ama horlama, 3-4 saniyeyi aşan nefes kesilmeleri, nefes tutarak çırpınarak uyanma, özellikle dudaklarda hafif de olsa morarmalar, uyku apnesi veya üst solunum yolları direnci adları verilen rahatsızlıkların belirtileridir ve çocuğun mutlaka bir doktora ve gerekirse kulak-burun-boğaz hekimine gösterilmesi gerekir.

"cocuk.20120505011059.jpg"
Uykuda horlama veya nefes almada zorlukla ve düzensizlikle ortaya çıkan solunum bozukluklarında beyin, nefes kesilmelerini sonlandırmak için birkaç saniye için bile olsa uyanmak ve hava yollarını açmak zorundadır. Bu kısacık uyanmalar uyku devamlılığını bozar, kalitesini düşürür. Sonuç davranış bozuklukları, öğrenme güçlükleri, dalgınlık, aşırı yaramazlık gibi problemlerden gece altını ıslatmaya varan çok sayıda soruna yol açabilir.'
Stanford Araştırma Enstitüsü, küçük çocukların ileriki yıllarda matematik ve edebiyat başarısını etkileyen en önemli unsurun düzenli uyku olduğunu gösteren bir araştırma yayınladı. Araştırma ayrıca, uykusu belli bir düzene oturtulmuş çocukların diğerlerine kıyasla kendilerini daha iyi ifade ettiklerini kanıtlıyor.
Özellikle geceleri deliksiz uyuyabilme becerisi, çocuklara hem zihinsel hem de fiziksel büyüme açısından önemli avantajlar sağlar.
REM uykusu olarak bilinen 'derin uyku' periyodunda çocukların gün içinde öğrendiği bilgi ve becerileri pekiştiren beyin bağlantıları aktive olur.

SIK SORULAN SORULAR VE YANITLARI
- Çocuklarda uyku bozuklukları sık görülür mü?
Tıbben sağlıklı çocuklar arasında yüzde 20-30 oranında rastlanır. 
- Nasıl belirti verir?
1- Güçlükle uykuya dalarlar veya uykuyu başlatamazlar.
2- Uykuyu devam ettirmede sorun yaşanır. Uyku sırasında aşırı hareketlenmeler, huzursuzluk, ağlama, uykuda konuşma, bacak krampları gibi davranışlarla şekillenir. 
Uyku-uyanıklık arasında geçiş bozuklukları vardır.
3- Gündüz uyuklamaları: Uyku süresi veya verimi yetersizse gündüz uyuklamalar başlar.
- Nedenleri ne olabilir?
En sık görülen nedenlerin başında solunumla ilgili problemler gelir. Erken doğmuş bebeklerde ve normal yenidoğanlarda 10 saniye veya daha üzerinde apne denilen soluk tutmalar olabilir. Büyük çocuklarda bademcik ve geniz eti hava yolu daralmasına sonuçta gürültülü solunum ve horlamaya neden olacaktır. Uyku sık olarak kesintiye uğrar.
- Uykuya dalma ve gece uyanmalarına neler etkili olabilir?
Anne-baba desteğine (yani sallanma, kucağa alma, beslenme gibi) sıkça ihtiyaç oluşması veya oyuncak ya da müzik gibi etkinliklere alıştırılması halinde çocuk her uyanma anında da bunları mutlaka isteyecektir.
- Okul öncesi ve okul çağında nasıl sorunlar olabilir?
Daha çok kaygı, stres ve korkular uyku bozukluğuna yol açar.
- Uyku terörü nedir?
1 yaştan sonra görülen, uykuya daldıktan sonraki saatler içinde gözlenen gürültülü bir tablodur. Çocuk uyanık gibi olmasına rağmen çevresini tanımaz, aşırı huzursuzluk ve ağlama vardır. Sonlandıktan sonra çocuk tarafından hatırlanmaz
- Uyku bozukluğu olan çocukların günlük aktiviteleri nasıl etkilenir?
Özellikle dikkat eksikliği, okul performanslarında düşme, algılama güçlüğü, iletişim sorunları sıklıkla görülür.

OBEZİTE RİSKİ TAŞIYOR!
Washington Üniversitesi Uyku Bozukluları Merkezinden Doktor Nathaniel Watson uyku süreleri uzadıkça obeziteye sebep olan genetik faktörlerin önemini yitirdiğini, ancak uyumanın kendi kendine zayıflamayı sağlayacağı anlamına da gelmeyeceğini belirtiyor. Dr. Watson: 'Eğer kişi, düzenli ve yeterli uyku uyuyorsa, sağlıklı kiloya sahip olmada beslenme ve fiziksel aktivitenin etkisi de artar' diyor.
Araştırmada; bin tane tek ve çift yumurta ikizlerinin uyku düzeni ve kiloları ölçüldü. Sonuçlara göre, günde 7 saatten daha az uyuyanların beden kitle indeksinin daha fazla olduğu ve genetik faktörlerin daha etkin olduğu görüldü. Ancak 9 saat ve daha fazla uyuyanlarda ise genetik faktörler o kadar etkili olmadı.

<p>Peki, doğru beslenme nasıl olmalı? Vücudu yeni haftaya nasıl hazırlamalı? Beslenmede doğru biline

Beslenmede doğru bilinen yanlışlar neler?

Türkiye'nin yeni nesil yerli silahları

Pompalı tüfekle polisten kaçan zanlının yakalanma anı güvenlik kamerasında

En kötü yıl gerçekten 2020 mi? Bilim insanları, 536 yılına işaret ediyor