Aileler yabancı dil öğrenme konusunda 0-6 yaş dönemi etkili bir şekilde değerlendirmek istiyorlar. Bazı ailelerse iki anadili birden öğretmek zorunda. Bebeğin birden fazla dille büyümesi konusunda ailelerin en çok merak ettiği soruları Uzman Psikolog Sinem Olcay'a sordum.

Çoğu anne-baba çocuğunun ikinci bir dili küçük yaşlarından itibaren öğrenmesini istiyor. Ve bu nedenle onunla doğduğu andan itibaren hem anadilinde hem de yabancı dilde konuşarak çocuğun ikinci hatta üçüncü dili, anadilini öğrenirken öğrenmesi hedefleniyor. Ya da anne ve babanın zaten farklı anadillere sahip olması yani evde konuşulan iki farklı dilin olması söz konusu ve  'Şimdi çocuk hangi dili konuşacak?' sorusu gündeme geliyor... Her iki durumda da uzmanlar sorun olmadığını söylüyorlar. Özellikle 0-3 yaş döneminde doğallıkla kullanılan dilleri, çocuk zaten doğallıkla öğreniyor. Öte yandan, yapılan araştırmalara göre, yuvalarda bir sınıfta iki farklı dili çok iyi konuşan iki öğretmenin olması da çocuğun okul öncesi dönemde yabancı dili, 'yabancı dil' algısı oluşmadan öğrenmesini sağlıyor. Çocuk dediğin zaten spontane bir varlık, dolayısıyla da doğallıkla, oyunla, şarkıyla ve bol tekrarla verileni alıyor.

DİL ÖĞRETMENİN  DOĞRU YOLU
- Bazı aileler, doğumdan itibaren bebekleriyle birkaç dilde iletişime geçiyorlar. Bu sağlıklı bir yol mu, yoksa çocuğun kafasını karıştırır mı?
Eğer bir bebekle düzenli ve tutarlı şekilde iki hatta daha fazla dil konuşuluyorsa, belirli bir yaşa geldiğinde bu dillerin hepsini anlama ve kullanma kapasitesi ortaya çıkar. Burada kritik olan nokta, çocukla iletişimde olan kişilerin dilleri düzenli ve tutarlı şekilde çocukla konuşuyor olmasıdır. Bu yaklaşım, 'tek ebeveyn, tek dil' kuralıyla özetlenir. Çocukla iletişimi olan kişilerden her biri, tek bir dili benimsemeli ve çocuğa hitaben yaptığı konuşmalarda diğer dile geçmeden hep bu dili konuşmalıdır. Bu şekilde karışıklık durumu engellenir ve çocuk sağlıklı şekilde, sunulan tüm dillere hakimiyet kazanır.
- Yabancı dil öğrenmenin en kolay yolunun küçük yaşlarda olduğunu biliyoruz, ama 'küçük'ten kasıt nedir?
Bebeklikten 3 yaşa kadar olan süreçte düzenli şekilde iki ya da daha fazla dile maruz kalan çocukların bu dilleri öğrenme şekline 'aynı anda öğrenme' deniyor. Bir anlamda 'otomatik öğrenme' de diyebiliriz. Bu tip çocuklar yaşıtlarına göre biraz daha geç konuşmaya başlayabilir ama bu, tek dilli yetişen çocukların ortalama konuşma yaşına göre çok da geride değildir ve sorun yaratmaz. Aslında dil öğrenmeye yatkınlık ilerleyen yaşlara kadar devam eder. Örneğin; 5,5 yaşında yabancı bir ülkede anaokuluna başlayan bir çocuğun (kendi ülkesinde ama sürekli yabancı dilin konuşulduğu bir anaokulu da olabilir) 5 ay gibi kısa sürede, diğer çocuklardan farkı ayırt edilemez şekilde, bu yabancı dili öğrendiği gözlemlenebilir. Ergenliğe geçmeden önce yabancı dille tanışan çocuklar, eğer bu yabancı dil sürekli ve düzenli şekilde yaşamında yer alıyorsa, aksansız şekilde anadili gibi bu dilleri konuşabilir.
- Herkes çocuğunun birkaç dil bilmesini istiyor, bunu öğretmenin doğru yolu nedir? Yabancı dil konusunda nasıl bir yol izlenmeli?
Çocuğu bu dillerle tanıştırmak için ergenliğe kadar olan zaman iyi değerlendirilmeli. Çocuğa dilleri düzenli ve sürekli şekilde sunmak en önemli noktadır. Eğer erken yaşlarda dilleri sunar, sonradan hiç kullanmazsanız, dillerin unutulması da öğrenilmesi kadar hızlı olur.
 
ÇOCUK ÖNCE ANADİLİNİ Mİ ÖĞRENMELİ?
- Kaç yaşında anadil haricinde bir dil öğretilmeye başlanmalı?
Bir çocuğun bebeklikten 3 yaşına kadar olan zamanda çevresinde sürekli olarak konuşulan dili, anadili olarak benimsemesi beklenir. Bu aşamadan sonra diğer dilleri öğretmeye başlamak mantıklı gözükmektedir.
- Çocuğa iki dil paralel bir şekilde mi öğretilmeli; yoksa önce biri, sonra diğeri mi? 
Eğer çocuk doğal bir çift dilli ortamda yetişiyorsa (annesi Türk, babası Alman olan çocuk ya da Türk ailenin Amerika'ya taşınması gibi) her iki dili aynı anda öğrenmesi doğru olur. Eğer tek dilli bir ortamda yaşıyorsa dediğim gibi 3   yaşından sonra.
-Araya üçüncü bir dil de girebilir mi?
Eğer sürekliliğini sağlayabilecekseniz, erken yaşlardaki çocuğunuza üçüncü bir dil öğretmeye çalışmanızın hiçbir sakıncası olmaz.
- Çok fazla dil bilmenin, çocuğun gelişimi için artıları ve eksileri nelerdir? Bu durum çocuğun hangi özelliklerini geliştirir?
Çift dilli olmanın hiç şüphesiz çocuk için sosyal kazanımları büyüktür. Ancak birden çok dil bilmenin zeka gelişimi üzerindeki etkileri konusunda elimizde net bir sonuç yok. Ayrıca, çok dil bilmenin duygusal gelişim üzerinde de olumlu ya da olumsuz bir etkisi olduğunu söyleyemeyiz. Elimizde bilimsel veri yok. Bu açıdan çocuğu çift dilli yetiştirmek konusundaki karar, ailelerin tercihine kalıyor.

Anadili gibi İngilizce
Çocuğunuzun her gün anadili İngilizce olan bir eğitmenden ders almasını ister misiniz? Konuşarak Öğren'de anadili İngilizce olan eğitmenlerle internet ya da telefon aracılığıyla bire bir konuşarak İngilizce eğitimi veriliyor. İngilizce öğrenmek isteyen 7'den 70'e herkese açık olan proje, İTÜ Teknoloji Geliştirme Merkezi ve KOSGEB tarafından da destekleniyor.
İnternet üzerinden ABD'li eğitmenlerle konuşarak İngilizce öğrenme imkanını sunan www.konusarakogren.com sisteminde öğrenciler her gün düzenli olarak ve kendi belirledikleri saatlerde eğitmenleriyle bire bir konuşuyor. Başlangıç seviyesinden akademik seviyeye kadar her düzeyde İngilizce eğitimi, ayda 84 TL'den başlayan fiyatlarla sunuluyor.
OKUMA-YAZMADAN ÖNCE İNGİLİZCE
Bu sistemde İngilizce eğitimi, internette Skype programı kullanılarak görüntülü ve sesli iletişim yoluyla sağlanıyor. ABD'li eğitmenler tarafından verilen eğitimde resimli kartlardan yararlanılıyor. Sadece internet değil isterseniz sabit telefondan, isterseniz de cep telefonu üzerinden de eğitmenlerle konuşabiliyorsunuz.
Dersler için telefonla yapılan tüm aramalar ABD'deki merkezde bulunan Amerikalı eğitmenler tarafından gerçekleştirildiği için, öğrenciler ekstra bir telefon ücreti ödemiyor. Sitenin öğrencileri arasında okuma-yazma bilmeyen 6 yaşında bir çocuk bile var.
Aldığınız her ders kaydediliyor ve mp3 formatında size iletiliyor. Her dersin ardından eğitmeniniz notlarını size yazılı olarak gönderiyor, hatalarınıza ve düzeltmeniz gereken noktalara dikkat çekiyor. www.konusarakogren.com

Araştırmalar ne diyor?
'Dil becerisi, öncelikle duymakla ilgilidir. Çocuk duymaya başladığı andan itibaren dil gelişimi de başlar. Anne karnındaki bebeğin iç kulağı pek çok organdan daha önce gelişimini tamamlar. Yani bebek daha doğmadan anadiliyle tanışır. İlk olarak duyduğu dil konusunda daha avantajlı olduğundan, anadili ve onun gelişimi çok önemlidir. Çocuk, anadilinin konuşulmadığı bir ülkede yaşıyor olsa bile, dil gelişiminin tüm evreleri içinde anadilini mutlaka duymalı ve geliştirmelidir. İkinci dili duyması erken dönemde sağlanırsa, çocuğun ilk yıllarındaki hızlı öğrenme periyodu yakalanmış olur. Çünkü ilk 5 yıl öğrenmenin en hızlı olduğu dönemdir ve bu avantaj azalarak 10 yaşına kadar devam eder. İkinci dil, çocuğa sonradan kazandırılmak istenildiğinde eğitimin başarıya ulaşması için sevilerek yapılması, çocuğun ders çalışır gibi değil anadilini kazandığı gibi kendiliğinden edindirilmesi en başarılı yöntemdir.

KÜÇÜK YAŞTA EĞİTİM AVANTAJ MI?
Uzmanlar, ikinci dilin çocuğa verilebilecek en erken dönemde verilmesinin yararlarında neredeyse hemfikirler. İkinci bir dili en kolay ve doğru yollarla öğrenmeleri için 6 yaş öncesinde o dil konusunda eğitime başlamak avantaj sağlayabilir. Okul öncesi eğitimde ikinci dil eğitimine başlanması ülkemizde de örnekleri olduğu gibi Avrupa ve ABD'deki okul öncesi kurumlarda uygulanıyor. Bu dönem çocukların dinleme becerilerinin en esnek olduğu, öğrenmek için en fazla istek ve merak duydukları ve motivasyonlarının da en yüksek olduğu dönemdir.

DİLİ KİM ÖĞRETMELİ?
Pek çok anne-baba dil eğitiminin bir bakıcı mı, yoksa okul ya da kreşte mi olması gerektiği konusunda kararsız kalır. İkinci dilin, anadili o dil olan biri tarafından verilmesi idealidir. Çocukların aksanı olan bir kişiden o dili duymaları ve öğrenmeleri ideal bir durum değildir. Dili öğrendikten sonra farklı aksanları duyması yararlıdır, anlaması da daha kolaydır.

KONUŞMAYI ÇOK DİLLİK BOZAR MI?
Birden fazla dil, konuşma ve dil bozukluğuna yol açmaz. Sık olmasa da iki dilin birden kullanımına bağlı olarak konuşma gecikmesi yaşanabilir. Konuşma gecikmeleri uygun yaklaşımla kısa sürede düzelmekle birlikte, her zaman sanıldığı kadar basit olmayabilir. Eğer çocukta konuşma gelişiminin gecikmesi yaşanırsa bir uzmana danışılmalıdır.'

Kaynakça: Kyra Karmiloff -Annette Karmiloff (Bak Şu Konuşana, Alfa Yayınları)