Bütün bunlara bir de Arap Baharı denen toplumsal hareketlerin yarattığı gerilimleri, bölge dışı aktörlerin müdahalesini ve nimet mi lanet mi olduğuna tam karar verilemeyen petrolü ekleyin, işte size içinden çıkılmaz bir denklem, dışarıdan bakan gözler için anlaşılması güç bir muamma. Bu denklemi ucundan da olsa kavramak için Irak'ı anlamakla işe başlanabilir çünkü pek çok anlamda Irak aslında 'küçük Ortadoğu'.

Irak siyasetini belirleyen en temel dinamik etnik ve mezhepsel çatışma. Bağdat'taki Şii yönetimle Sünni azınlık arasındaki gerilim, Amerika'nın Irak'tan çekilmesiyle ve Suriye'deki ayaklanmayla daha da yoğunlaştı. Ülkenin Suriye'yle sınırına yakın yerlerde yaşayan ve sınırın diğer tarafındaki gruplarla akrabalık bağları olan Sünniler, Maliki'nin Esad rejimine verdiği destekten ve Sünni siyasetçileri tasfiye etme girişimlerinden rahatsız. Maliki, komşu Suriye'de Sünniler yönetimi ele geçirirse sıranın kendisine geleceğinden endişeli, bu yüzden hava sahasını İran'ın Esad'a silah taşıyan kargo uçaklarına açarak Suriye rejiminin değirmenine su taşıyor.

Kuzeyde Kürtler, petrol gelirlerinin paylaşımı ve Kerkük gibi zengin petrol rezervlerinin üstünde oturan yerlerin statüsü gibi konularda merkezi Bağdat yönetimiyle çatışma halinde. Kerkük'teki Türkmenler ise Erbil ve Bağdat arasındaki çatışmanın arasında kalmış durumdalar. Exxon ve Chevron gibi dev firmaların Bağdat'ın onayını almadan Kuzey Irak'a yaptıkları yatırımlar hem etnik hem de mezhepsel çatışmayı daha da derinleştiriyor. Bir de bu kaosa Şiilerin hamisi olarak İran'ı ve Sünni kampın destekçisi Türkiye'yi ekleyin. İki ülke özellikle Amerika'nın çekilmesinden sonra Irak'ta etki alanlarını genişletmek için yarışa girmiş durumda. Tüm bu kaosun yarattığı otorite boşluğu El-Kaide gibi radikal gruplarca doldurulurken Maliki'nin gittikçe otoriterleşen politikalarını da Batı nezdinde meşrulaştırıyor.

IRAK FAY HATTINDA AMERİKA...

Tüm bunlar olurken Amerika Irak'ın hızla kendi ekseninden çıkıp İran'a yakınlaşmasını izliyor ve askeri anlaşmalarla Maliki üzerinde etki kurabilmeyi ümit ediyor. Dışişleri Bakanı Kerry, geçen hafta Irak'a yaptığı sürpriz ziyarette, Maliki'den Irak'ın hava sahasını İran'ın Esad'a silah taşıyan uçaklarına kapatmasını, aksi halde askeri anlaşmaların tehli-keye gireceğini söyledi. Fakat Maliki pek endişelenmişe benzemiyor çünkü Bağdat'ın bir B planıvar: Rusya ile imzaladığı 4.3 milyar dolarlık askeri anlaşma.

Arap Baharı'yla hareketlenen Şii-Sünni, Arap-Kürt fay hattı, hat boyunca karşı taraflarda saf tutmuşTürkiye, Katar, Suudi Arabistan ve İran gibi bölgesel güçler, kaygan zeminde mevzi kaybetmemek için otoriterleşme eğilimi gösteren merkezi yönetimler, kaosun yarattığı otorite boşluğundan faydalanıp manevra alanını genişleten radikal örgütler, petrol rezervleri başında kavgaya tutuşmuş ve yerel güç mücadelesini daha da derinleştirmiş uluslararası şirketler, etkisi ve nüfuzu hızla azalan Amerika ve Amerika'dan geriye kalan boşluğu doldurmaya çalışan Rusya gibi bölge dışı aktörler... İşte size Ortadoğu...